SciDev.Net: Going upstream for lasting kidney disease remedies

High inputs to  make high yields - at a heavy price

High inputs to make high yields – at a heavy price

“For sure, the double-edged legacy of the Green Revolution which promoted high external inputs in agriculture must be critiqued. Past mistakes can be rectified at least now.

“However, corrections have to begin upstream by questioning macro-level policies. For example, for half a century, Lankan farmers have had a huge — 90 per cent — state subsidy on chemical fertilisers. This does not encourage thrifty use, yet successive governments have hesitated to fix the massive drain of taxpayer funds.

“Thus, mass kidney failure is more than just a public health emergency or environmental crisis. It is symptomatic of cascading policy failures in land care, water management and farming over decades.”

This is an excerpt from the first of a monthly series of analysis blogs (columns) I will be writing for SciDev.Net in 2014.

Titled “Going upstream for lasting kidney disease remedies“, the first essay looks at the broader implications of a chronic kidney disease that is spreading in India and Sri Lanka for which medical and other researchers still cannot pinpoint a specific cause.

I have been writing and broadcasting about this public health issue for sometime, and have listened (or interviewed) most key players on the Lankan side of the investigation. In this opinion essay, I look at the policy dilemmas and healthcare challenges posed by Chronic Kidney Disease of uncertain aetiology, or CKDu.

I argue: “There are no quick fixes. In searching for solutions, health and environmental activists must rise above their single-issue advocacy positions. They can bring grassroots concerns to national debates. Collaboration – not confrontation or conspiracy theories – is the need of the hour.

“Hijacking a human tragedy for scoring some debating points is not worthy of any true follower of Rachel Carson.”

Full text: Going upstream for lasting kidney disease remedies

Belling the ‘Policy Cats’: How Can Communication Help? Talk to PEER Science Conference 2013

Nalaka Gunawardene speaks at PEER Science Conference 2013 in Bangkok, 3 Oct 2013

Nalaka Gunawardene speaks at PEER Science Conference 2013 in Bangkok, 3 Oct 2013

How to ‘Bell’ the policy ‘cats’?

This question is often asked by researchers and activists who would like to influence various public policies. Everyone is looking for strategies and engagement methods.

The truth is, there is no one sure-fire way — it’s highly situation specific. Policy makers come in many forms and types, and gaining their attention depends on many variables such as a country’s political system, governance processes, level of bureaucracy and also timing.

Perfecting the finest ‘bells’ and coming across the most amiable and receptive ‘cats’ is an ideal rarely achieved. The rest of the time we have to improvise — and hope for the best.

Good research, credible analysis and their sound communication certainly increase chances of policy engagement and eventual influence.

How Can Communications Help in this process? This was the aspect I explored briefly in a presentation to the PEER Science Participants’ Conference 2013 held in Bangkok, Thailand, from 1 to 4 Oct 2013.

It brought together over 40 principal investigators and other senior researchers from over a dozen Asian countries who are participating in Partnerships for Enhanced Engagement in Research (PEER) Science program. PEER Science is a grant program implemented by the (US) National Academies of Science on behalf of the U.S. Agency for International Development (USAID) and in cooperation with the National Science Foundation (NSF).

I spoke from my professional experience and long involvement in public communication of research, especially through the media. I referred to key conclusions of the International workshop on Improving the impact of development research through better communication and uptake, held in London, UK, in November 2010 where I was a panelist.

I flagged some key findings of a global study by SciDev.Net (where I am an honorary trustee) which looked at the different contextual settings within which policymakers, the private sector, NGOs, media organisations and the research community operate to better understand how to mainstream more science and technology evidence for development and poverty reduction purposes.

I like show and tell. To illustrate many formats and approaches available, I shared some of my work with LIRNEasia and IWMI, two internationally active research organisations for which I have produced several short videos (through TVE Asia Pacific) communicating their research findings and policy recommendations.

PowerPoint (with video links embedded):

සිවුමංසල කොලූගැටයා #91: විද්‍යා සන්නිවේදනයේ නොනිමි අභියෝග රැසක්

The weekly Sinhala science magazine Vidusara, a publication of Upali Newspapers Limited of Sri Lanka, completes 25 years this week.

I have an interview (in Sinhala) on science communication for their 25th anniversary issue, which can be found here.

I have followed up with an expansion of some of these ideas in my Sunday column in Ravaya newspaper. My theme this week is science journalism (a subset of science communication) — why is it important for modern societies and what challenges are faced by Lankan science journalists.

Vidusara science magazine – 25th anniversary issue cover 7 Nov 2012

විදුසර සතිපතා විද්‍යා පුවත්පතට වසර 25ක් පිරෙන්නේ මේ මාසයේයි. 1987 නොවැම්බර් අරඹන ලද මේ ප‍්‍රකාශනය, පරම්පරාවක පමණ කාලයක් පවත්වා ගෙන ඒම වැදගත් මාධ්‍ය ජයග‍්‍රහණයක්.

විදුසර ඇරඹීමට පිඹුරුපත් සකසන අවස්ථාවේ මා එම ප‍්‍රකාශන සමාගමේ ඉංග‍්‍රීසි පුවත්පතේ විද්‍යා ලේඛකයකු වූ නිසා ඒ ගැන උපදෙස් දෙන විද්වත් කමිටුවකට මා ද සම්බන්ධ කර ගනු ලැබුවා. විදුසර මුල් සතිවලදී එයට මා ලිපි කිහිපයක් ලියුවත් ඉන් පසු මා කිසි ලෙසකින් හෝ එයට සම්බන්ධ වූයේ නැහැ. ඔවුන්ට තෝරා ගත් මාර්ගයේ යන්නට ඉඩ දී මා මට ආවේනික වූ විද්‍යා සන්නිවේදන චාරිකාවක නිරත වූවා.

එහෙත් අවසාන විනිශ්චයේදී විදුසරේත්, මගේත් අරමුණු සමාන්තරයි. එනම්, විද්‍යාව හා තාක්ෂණය පොදු උන්නතියට වඩා හොදින් දායක වීමට අවශ්‍ය සංවාද ඇති කිරීමයි. මේ නිසා විද්‍යා සන්නිවේදනයේ අභියෝග ගැන අද අපි කථා කරමු.

විද්‍යා මාධ්‍යකරණය (Science Journalism) යනු ඊට වඩා පුඑල් වූ විද්‍යා සන්නිවේදන (Science Communication) කි‍්‍රයාදාමයේ එක් කොටසක් පමණයි. විද්‍යා අධ්‍යාපනය, විද්‍යා සමිති සමාගම්, විද්‍යා ප‍්‍රබන්ධකරණය, විද්‍යාවට කැප වූ කෞතුකාගාර, ප‍්‍රදර්ශන හා වෙනත් කි‍්‍රයාකාරකම් රැසක් ද විද්‍යා සන්නිවේදනයට අයිතියි. විද්‍යා මාධ්‍යකරණය මේ අතරින් කැපී පෙනෙන්නේ අද කාලේ මාධ්‍යවලට තොරතුරු සමාජයේ ඇති මුල් තැන නිසායි.

විද්‍යා මාධ්‍යකරණයේ වසර 25ක් පුරා නියැලී සිටින මට, මේ ක්ෂේත‍්‍රය ගැන මගේ ම නිර්වචනයක් හා විග‍්‍රහයක් තිබෙනවා. විද්‍යා මාධ්‍යවේදීන් යනු විද්‍යාව හා තාක්ෂණය ගැන විචාරශීලීව ආවරණය කරන, හරිදේට ආවඩන අතර වැරදි දෙය නොබියව විවේචනය කරන පිරිසක්. වෘත්තීය විද්‍යඥයන්ගේ හොරණෑවක් හෝ ලවුඞ්ස්පීකරයක් ලෙසින් අපගේ සමාජ මෙහෙවර සීමා කර නොගත යුතුයි.

මේ කාර්යය හරිහැටි කිරීමට නම් විද්‍යාව හා තාක්ෂණය ගැන පසුබිම් දැනුමක් අවශ්‍ය වූවත් විද්‍යා විෂයකින් උසස් අධ්‍යාපනය හැදෑරීම අතවශ්‍ය නැහැ. ලෝකයේ සම්මානනීය විද්‍යා මාධ්‍යව්දීන් අතර ඉංගී‍්‍රසි සාහිත්‍යය, ගී‍්‍රක හා රෝමන් සභ්‍යත්වය හා ජපන් භාෂාව උගත් අය ද සිටිනවා.

විද්‍යා මාධ්‍යකරණය යනු විද්‍යාව ජනපි‍්‍රය කිරීම ම (Science Popularization) නොවේ. පාසල් හා සරසවි විෂයමාලාවල ගණිතය, රසායන විද්‍යාව, ජීව විද්‍යාව, භෞතික විද්‍යාව ආදී වශයෙන් බෙදා වෙන් කොට උගත්ත ද ජන සමාජයේ අපට විද්‍යාව හා එහි ප‍්‍රායෝගික භාවිතය වන තාක්ෂණය හමු වන්නේ අපේ පැවැත්මට හා දියුණුවට සම්බන්ධ වූ ආකාරයටයි. විද්‍යා මාධ්‍යකරණයේදී අපට තිබෙන වගකීම විෂයානුබද්ධ දැනුම රටට බෙදීම නොව ජීවිතයට අදාල දිවි සුරකින දැනුම තර්කානුකූල ලෙසින් හා තේරෙන බසින් කොයි කාටත් සන්නිවේදනය කිරීමයි. එය සිදු විය යුත්තේ මාධ්‍යකරණයේ මුලික සාරධර්ම සියල්ලට අනුකූලවයි.

ලොව පිළිගත් විද්‍යා මාධ්‍යවේදියෙකු වන බි‍්‍රතාන්‍ය ජාතික ඬේවිඞ් ඩික්සන් (David Dickson) කියන්නේ ද විද්‍යා මාධ්‍යකරණය හුදෙක් විද්‍යාත්මක තොරතුරු ප‍්‍රචාරණයට හෝ විද්‍යාව ජනපි‍්‍රය කිරීමට හෝ සීමා නොවන බවයි. මේවා අතුරු ඵලයන් වන නමුත්, විද්‍යා මාධ්‍යකරණය අද වන විට දියුණු සමාජයන්හි ප‍්‍රධාන ප‍්‍රවාහයේ මාධ්‍ය සම්ප‍්‍රදායක් බවට පත්ව ඇති බව ඔහු පෙන්වා දෙනවා.

David Dickson, photo by UNESCO

කලක් New Scientist සඟරාවේ කතුවරයා හා Nature සහ Science යන පර්යේෂණ සඟරා දෙකෙහි ම ප‍්‍රවෘත්ති කතුවරයා ලෙස සේවය කොට පුඑල් අත්දැකීම් ඇති මා මිත‍්‍ර ඬේවිඞ් ඩික්සන්, විද්‍යා මාධ්‍යකරණයේ සමාජ හා දේශපාලනික මෙහෙවර ගැන දැඩි අවධානයෙන් සිටින කෙනෙක්.

ඔහුගේ ම වචනවලින්: “පොදු උන්නතිය (public interest) සුරැකීමට සටන් කරන මාධ්‍යවේදියකු යයි කී විට බොහෝ දෙනාගේ සිතට එන්නේ දේශපාලන මාතෘකා ගැන වාර්තාකරණයේ යෙදෙන මාධ්‍යවේදීන් ගැනයි. මන්ද යත් මාධ්‍ය නිදහසටත් පොදු උන්නතියටත් වැඩිපුර අභියෝග එල්ල වන්නේ දේශපාලන ක්ෂේත‍්‍රයෙන් නිසා. එහෙත් වඩ වඩාත් විද්‍යාව හා තාක්ෂණය සමාජයේ, ආර්ථිකයේ හා රාජ්‍ය පාලනයේ තීරණවලට සෘජු බලපෑම් කරන අද කාලෙයේ එම සාධක සුඑවෙන් තකන්නට බැහැ. විද්‍යාත්මක දැනුම හා තාක්ෂණික තේරීම් නවීන සමාජයන්ගේ පෙර ගමනට අත්‍යවශ්‍ය නිසා දේශපාලකයන්, රාජ්‍ය නිලධාරීන් හා සෙසු සමාජය එම තීරණ, විකල්ප හා ප‍්‍රථිපල ගැන මනා සේ දැනුවත් වීම අතවශ්‍යයි. විද්‍යා මාධ්‍යවේදීන්ගේ කාර්ය භාරය අන් කවරදාටත් වඩා දැන් සමාජයට ඕනෑ වී තිබෙනවා.”

Science journalism is a key to good governance, SciDev.Net editorial by David Dickson, 13 April 2007.

විද්‍යාව හා තාක්ෂණය මත නවීන ජන සමාජයන් හා ආර්ථිකයන් වඩාත් පදනම් වන තරමට එම විෂයයන් ගැන විචාරශීලීව හා සංශයවාදීව (skeptically) විග‍්‍රහ කිරීමේ හැකියාව ද වඩා වැදගත් වනවා. විද්‍යාත්මක සංකල්පවලට වන්දනාමාන කිරීම නැතහොත් තාක්ෂණයට අනවශ්‍ය ලෙස බිය වීම යන මේ අන්ත දෙකට ම නොගොස් තුලනාත්මකව සිතීමේ හැකියාව අද දවසේ රාජ්‍ය පාලනයේ, ව්‍යාපාර කළමණාකරනයේ, සිවිල් සමාජයෙ හා අන් ක්ෂේත‍්‍රවල නියුතු අයට අවශ්‍ය වනවා. මේ සිතීමේ හැකියාව තීව‍්‍ර කරන්නටත්, වඩාත් නිවැරදි හා තර්කානුකූල තීරණවලට එළඹෙන්නටත් උදවු කරන්නේ විද්‍යා මාධ්‍යවේදයයි.

විදුසර විද්‍යාව හා තාක්ෂණය ගැන වෙන් වූ වාර ප‍්‍රකාශනයක් ලෙස අරඹන අවස්ථාවේ උපාලි පුවත්පත් සමාගමේ එවකට සිටි පරිපාලකයන්ගෙන් මා උදක් ම ඉල්ලා සිටියේ ඔවුන්ගේ දිනපතා සහ ඉරිදා පුවත්පත්වලින් මේ විෂයයන් ආවරණය කිරීම කිසිසේත් අඩු නොකරන ලෙසයි. එහිදී මා උපමිතියට ගත්තේ කී‍්‍රඩා ක්ෂේත‍්‍රයයි. කී‍්‍රඩා ගැන ගැඹුරින් වාර්තා කරන සඟරා පළ කරන මාධ්‍ය ආයතන පවා සිය දිනපතා පුවත්පත්වල කී‍්‍රඩා වාර්තා නතර කර නැහැ. එබදු ආකල්පයක් විද්‍යාව ගැනත් පැවතිය යුතු කාලයක් අද එළඹී තිබෙනවා.

Isaac Asimov, photo by AP World Wide Photos

මීට වසර 25කට පමණ පෙර අමෙරිකානු විද්‍යා ලේඛක හා විද්‍යා ප‍්‍රබන්ධ කථා රචක අයිසැක් ඇසිමෝෆ් (Isaac Asimov) කළ ප‍්‍රකාශයක් අදටත් අදාලයි. විද්‍යාව හා තාක්ෂණය මත ගොඩනැගුණු නවීන සමාජයක ජීවත් වූවත් අප බොහෝ දෙනා තවමත් මේ ක්ෂේත‍්‍රවලට ආගන්තුකයන් බව ඔහු නිරීක්ෂණය කළා. “අප බහුතරයක් දෙනා වෘත්තීය බේස්බෝල් හෝ බාස්කට්බෝල් කී‍්‍රඩකයන් නෙවෙයි. එහෙත් එම කී‍්‍රඩා තරඟයක් නරඹා එහි ගුණාගුණ ගැන දැනුම් තේරුම් ඇතිව සංවාද කළ හැකි මට්ටමට අප ඒ කී‍්‍රඩා ගැන දන්නවා. වෘත්තීය විද්‍යාඥයන් කරන කියන දේ පිටතින් බලා සිට ඒ ආකාරයෙන් විචාරශීලීව විග‍්‍රහ කිරීමේ හැකියාව අප සැවොම ලබා ගතහොත් කෙතරම් අපූරු ද?” ඔහු ප‍්‍රකාශ කළා.

ආර්ථික අතින් වඩාත් ඉසුරුබර සමාජවල පවා මේ තත්ත්වය තවම උදා වී නැත්නම් දියුණු වන රටවල එබන්දක් පැතීම යථාර්ථවාදී ද? තාක්ෂණය යනු දෙපැත්ත කැපෙන දැලි පිහියක් බඳු මෙවලමක් නිසා අපේ වැනි රටවලට නොපමාව විද්‍යාත්මක සාක්ෂරතාවය (scientific literacy) අවශ්‍ය බව මගේ අදහසයි.

එය රාජ්‍ය ප‍්‍රතිපත්තිවලට හා ආර්ථික සංවර්ධනයට සීමා වූවක් නොවෙයි. පුද්ගලයන් හා පවුල් හැටියටත් අප ගන්නා තීරණවලට විද්‍යාත්මක සාක්ෂරතාවය බලපානවා. එය මනා සේ නොතිබීම නිසා පොතේ උගතුන් පවා විවිධ මිථ්‍යාවාදයන් අවිචාරශීලීව අදහන සැටිත්, කූඨ වංචනිකයන්ගෙ උපක‍්‍රමවලට අසුවන සැටිත් අප මීට පෙර කථා කළා. (2012 ජනවාරි 22 හා ජනවාරි 29 කොලම් හරහා හේතුවාදී චින්තනය ගැන කළ විග‍්‍රහයන් කියවන්න.)

ඕනෑ ම වෘත්තීය ක්ෂේත‍්‍රයකට ආවේණික බාධාක තිබෙනවා. ඒවා අභියෝග ලෙස සළකමින්, එම අභියෝග ජය ගනිමින් කි‍්‍රයා කිරීම වඩාත් උචිත ප‍්‍රතිචාරයයි. විද්‍යා මාධ්‍යකරණයේදී අප නිතර මුහුණ දෙන අභියෝග දෙකක් තිබෙනවා.

විද්‍යා පර්යේෂණ කා සඳහා ද? අපේ රටේ පර්යේෂණ සඳහා වැය කෙරෙන සීමිත මුදල් ප‍්‍රමාණය මුඑමනින් ම වාගේ රාජ්‍ය ප‍්‍රතිපාදනයි. බහුතරයක් රටේ ජනතාවගේ මුදල් හා ඉතිරිය විදේශාධාර ලෙස ලබා ගත් මුදල්. එහෙත් පොදු මුදලින් කෙරෙන පර්යේෂණ ගැන පොදු ජනතාවට වග කියන විද්‍යාඥයන් හැම තැනක ම නැහැ. ඒ වෙනුවට ආයතනික රෙකුලාසි, නිලධාරීවාදය හා වෙනත් හේතු දක්වමින් විද්වත් දැනුම හා විග‍්‍රහයන් සමාජයට ලබා නොදී මඟහරින පර්යේෂණ ආයතන තිබෙනවා.

මේවායින් තොරතුරු උකහා ගැනීම ඉතා අසීරු කාර්යයක්. තොරතුරු දැන ගැනීමේ ජනතා අයිතිය නීතියෙන් තහවුරු නොවූ අපේ රටේ, සාමාන්‍ය ජනතාවට හෝ මාධ්‍යවේදීන්ට හෝ නිල තොරතුරු හා පර්යේෂණ ප‍්‍රථිඵල දැන ගැනීමට යි. එයට හොඳ ම මෑත උදාහරණය නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය ගැන කළ වසර තුනක පර්යේෂණවල වාර්තාව සෞඛ්‍ය අමාත්‍යාංශය මාස ගණනක් පුරා හෙළිදරවු නොකර තබා ගැනීම. රහසිගත පර්යේෂණවලින් පොදු උන්නතියක් කෙසේ සළසන්න ද?

පොදු උන්නතියට කැප වූ බුද්ධිමතුන් කොහි ද? මෙය මා නිතර මතු කරන ප‍්‍රශ්නයක්. නිතර හමු වන දැවැන්ත අභියෝගයක්. මෙරට වෘත්තීය විද්‍යාඥයන් පන් දහසක් පමණ හා ජ්‍යෙෂ්ඨයන් සිය ගණනක් සිටියත් ප‍්‍රතිපත්ති හෝ ජන සමාජයට අදාල විද්‍යාත්මක කරුණක් ගැන ප‍්‍රසිද්ධියේ, සිය නමින් අදහස් දක්වන්නට ඉදිරිපත් වන්නේ ඉතා ටික දෙනයි.

බහුතරයක් දෙනා සිය විශේෂඥ විෂය ගැන පවා මාධ්‍යවලට කථා කිරීමට මැළියි. නැතිනම් බියයි. (බියට සාධාරණ හේතු ද තිබෙනවා.) සමහරුන් පෞද්ගලිකව ප‍්‍රබල අදහස් දැක්වූවත් එය ප‍්‍රසිද්ධියේ කියන්නේ නැහැ. මාධ්‍යකරණයේදී මූලාශ‍්‍ර නමින් හඳුන්වා දෙන තරමට ඒවායේ විශ්වසනීයත්වය වැඩි වනවා. මේ මූලික අවශ්‍යතාවය සපුරා ගන්නට විද්‍යා මාධ්‍යවේදීන්ට දෛනික අරගලයක් කළ යුතුව තිබෙනවා.

මේ අභියෝග ශී‍්‍ර ලංකාවේ පමණක් නොව දකුණු ආසියානු කලාපය පුරා අඩු වැඩි පමණින් දැකිය හැකියි. විද්‍යාව හා තාක්ෂණ දියුණුවෙන් අපට වඩා බෙහෙවින් ඉදිරියෙන් සිටින ඉන්දියාවේ පවා මේ විසමතා හමුවනවා. එහෙත් අපට වඩා බෙහෙවින් පරිණත වූ ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී සම්ප‍්‍රදායයන් හා මාධ්‍ය සම්ප‍්‍රදායයන් ඉන්දියාවේ ඇති නිසා එරට විද්‍යා හා තාක්ෂණ මාතෘකා ගැන මාධ්‍ය වාර්තාකරණය වඩා හරවත් හා සමබරයි. මා උත්සාහ කරන්නේ ඉන්දියානු මට්ටමටවත් සමීප වන්නටයි. එයින් ඔබ්බට ජපන් හා බටහිර රටවල විද්‍යා මාධ්‍යකරණ ප‍්‍රමිතීන් ද යම් දිනෙක අප ඉලක්ක කළ යුතුයි.

විදුසර මේ ප‍්‍රමිතිකරණයේ කුමන තැනක සිටී ද යන්න මට ඇගැයීමට නොහැක්කේ දිගු කලක් මා ඒ ප‍්‍රකාශනයේ පාඨකයකු නොවන නිසයි. එහෙත් අවිචාරයේ හා අන්ධ වන්දනාවේ ඇලී ගැලී සිටින ලක් සමාජයේ ඇස් විවර කරන්නට 25 වසරක් තුළ විදුසර යම් පමණකට දායක වූවා යයි කිව හැකියි. ඒ ගැන එයට සම්බන්ධ සියඑ දෙනාට අපේ ප‍්‍රණාමය!

විදුසර තව යා යුතු දුර බොහෝයි. ඒ ගමන දුෂ්කරයි. කාලානුරූපව හැඩ ගැසීමට බැරි හැම ප‍්‍රකාශනයක් ම මාධ්‍ය ඩාවින්වාදයට අනුව වඳ වී යන බවත් විදුසර කතුවරුන් හොඳාකාර දන්නවා විය යුතුයි.

Welcome to the Anthropocene: How the Earth Lit Up

Some geologists now believe that human activity has so irrevocably altered our planet that we have entered a new geological age.

A decade ago the Nobel Laureate Dutch chemist, Paul J Crutzen, coined a new term for it: the Anthropocene.

The proposed new epoch was discussed at a major conference held at the Geological Society in London in the summer of 2011.

A new short video explaining it in simple terms was released this week in connection with the Planet Under Pressure conference, London 26-29 March 2012.

Welcome to the Anthropocene from WelcomeAnthropocene on Vimeo.

As they say, it offers a “3-minute journey through the last 250 years of our history, from the start of the Industrial Revolution to the Rio+20 Summit”.

The film charts the growth of humanity into a global force on an equivalent scale to major geological processes.

The film is part of the world’s first educational webportal on the Anthropocene, commissioned by the Planet Under Pressure conference, and developed and sponsored by

I’m not at the conference, but following it on SciDev.Net’s blog.

Welcome to the Anthropocene, by Mićo Tatalović, Deputy news editor, SciDev.Net

සිවුමංසල කොලූගැටයා #30: නීතිය, සාමය, ජාතික ආරක‍ෂාව හා ඉන්ටර්නෙට්

Text of my weekly column, printed in Ravaya newspaper on 4 September 2011. This week I take off from the role of social media in fuelling, as well as countering the recent London riots – and discuss how governments, telecom operators and law enforcement authorities should respond to the always on, pervasive connectivity now enabled by mobile phones and other devices.

Tweeting while London burns?

2011 අගෝස්තු 6 සිට 11 වනදා අතර කාලයේ බ්‍රිතාන්‍යයේ ලන්ඩන් ඇතුළු නගර ගණනාවක වීදි කලහ කිරීම්, පොදු හා පෞද්ගලික දේපල ගිනි තැබීම් හා කොල්ලකෑම් සිදුවුණා. සාමාන්‍යයෙන් සාමකාමී රටක් ලෙස ප්‍රකට බ්‍රිතාන්‍යයේ මේ සිදුවීම් නිසා එරට පමණක් නොවෙයි මුළු ලෝකය ම කැළඹීමට පත් වුණා. මේ ගැන ප්‍රවෘත්ති වාර්තාකරණය දුර සිට බලා සිටි මගේ වැඩි අවධානය යොමු වුණේ ජංගම දුරකථන සේවා හා ඉන්ටර්නෙට් මාධ්‍යයන් මේ කලහයන්ට බද්ධ වූ ආකාරය ගැනයි.

ඇතැම් කලහකරුවන් තම ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියා සම්බන්ධීකරණයට මේ සන්නිවේදන තාක‍ෂණයන් යොදා ගත් බව සනාථ වී තිඛෙනවා. එහෙත් ඊට වඩා අති විශාල සංඛ්‍යාවක් සාමකාමී ජනයා නීතිය හා සාමය රැකීමටත්, ප්‍රහාරයන්ට ගොදුරු වූ පොදු හා පෞද්ගලික ස්ථාන පිලිසකර කිරීමටත් එම සන්නිවේදන තාක‍ෂණයන් ම යොදා ගත් සැටි ද වාර්තාගතයි. හොදට නරකට දෙකට ම දායක විය හැකි තොරතුරු තාක‍ෂණයන් හා සන්නිවේදන සේවා ගැන අපේ ප්‍රතිචාරය විය යුත්තේ කුමක් ද? ඒවායේ නියාමනය කෙසේ විය යුතු ද?

නීතිය හා සාමය කඩ වූ අවස්ථා වල දැඩි ස්ථාවරයක සිටීමට ඕනෑ ම රටක රජයට සමාජයීය බලපෑම් එල්ල වනවා. ඇති වූ කලහකාරී තත්ත්වය ගැන බ්‍රිතාන්‍ය අගමැති ඩේවිඩ් කැමරන් අගෝස්තු 11 වනදා පාර්ලිමේන්තුවේ විශේෂ ප්‍රකාශයක් කළා. කලහකරුවන්ට එරෙහිව රටේ පවත්නා නීතිය දැඩි සේ ක්‍රියාත්මක කරන බවට ප්‍රතිඥා දෙමින් ඔහු කියා සිටියේ මේ ගිනි තැබීම්, කොල්ලකෑම්වලට තුඩු දුන් සමාජ හා ආර්ථීක සාධක ගැනත් ගැඹුරින් අධ්‍යයනයකට යොමු වන බවයි.

එම ප්‍රකාශයේදී මේ කලහකරුවන් සන්නිවේදන තාක‍ෂණ හා Facebook, Twitter වැනි වෙබ් මාධ්‍ය (social media) යොදා ගත් ආකාරය ගැනත් ඔහු සදහන් කළා. “කලහකරුවන් වෙබ් මාධ්‍ය භාවිතය හරහා කාර්යක‍ෂම ලෙසින් සංවිධානය වූ බවක් අපට පෙනී ගියා. නිදහසේ තොරතුරු ගලා යාම සමාජයට හිතකර බව ඇත්තයි. එහෙත් එම නිදහස ම සමාජයට එරෙහිවත් යොදා ගත හැකියි. සමාජ විරෝධී පුද්ගලයන් නීති විරෝධී ක්‍රියා සදහා වෙබ් මාධ්‍ය යොදා ගන්නා විට අප එය නතර කළ යුතුයි. ඒ නිසා පොලීසිය, බුද්ධි සේවා ගැන සන්නිවේදන සමාගම් සමග අප කථා කරනවා. ඉදිරියේදී මෙබදු අවස්ථාවල නීතිවිරෝධී ප්‍රචන්ඩ ක්‍රියා ස`දහා වෙබ් අඩවි, දුරකථන සේවා හෝ වෙනත් වෙබ් මාධ්‍ය තාක‍ෂණයන් යොදාගන්නා බව පෙනී ගිය හොත් එයට ඇති ඉඩකඩ නැති කළ හැකිද නැති කළ යුතු ද කියා.”

බ්‍රිතාන්‍යයේ මේ සිදුවීම් වන අතරේ ඊට කිලෝමීටර් දහස් ගණනක් දුර අමෙරිකාවේ සැන්ෆ්රැන්සිස්කෝ නගරයේ තවත් සිදුවීමක් වාර්තා වුණා. BART නමින් හදුන්වන එනුවර දුම්රිය සේවය අගෝස්තු 12 වනදා පැය තුනක් පුරා ජංගම දුරකථන සේවාවල සංඥා දුම්රිය තුළ ඛෙදාහැරීම නතර කළා. ඊට දින කිහිපයකට පෙර පොලීසිය විසින් දුම්රියක් මතට නැගි පුද්ගලයකුට වෙඩි තබා මරා දැමීමට එරෙහිව දුම්රිය මගීන් සාමකාමී විරෝධතාවයක් සැළසුම් කර තිබුණා. BART සේවයේ ප්‍රධාන දුම්රිය ස්ථානයට මහ පිරිසක් එකවර රැස් වුවහොත් සේවා අඩාල විය හැකි බවත්, නීතිය හා සාමය කඩවිය හැකි බවත් කියමින් දුම්රිය බලධාරීන් දුරකථන සංඥා මෙසේ ක්‍රියා විරහිත කළා. මෙයින් කුපිත වූ ඇතැම් මගීන් දිගින් දිගට දුම්රිය සේවයට එරෙහිව විරෝධතා දක්වන්නට පටන් ගත්තා. ඒ අතර නිර්නාමික (Anonymous) නමින් හදුන්වන පරිගණක කි්‍රයාකාරීන් පිරිසක් BART සේවයේ පරිගණකවලට අනවසරයෙන් පිවිසී (hack කොට) බලපෑම් කළා.

A call to arms? Or to heal?

මේ සිදුවීම් වලට ආසන්න ම හේතූන් කුමක් වූවත් මෙබදු අවස්ථාවල (උසාවි නියෝගයකින් තොරව) දුරකථන හෝ ඉන්ටර්නෙට් සේවා තාවකාලිකව නතර කිරීමේ අයිතිය පොලීසියට හෝ දුම්රිය පාලකයන්ට හෝ නැති බවට අමෙරිකාවේ ප්‍රකාශන අයිතිය පිළිබ`ද ක්‍රියාකාරිකයන් දැඩි ලෙස තර්ක කරනවා.

ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය උදෙසා උද්ඝෝෂණය කරමින් 2011 ජනවාරියේ ඊජිප්තු රටවැසියන් පෙළගැසෙන විට හිටපු ඒකාධිපති පාලක හොස්නි මුබාරක් එරට ඉන්ටර්නෙට්, දුරකථන හා මාධ්‍ය සේවා ක්‍රියා විරහිත කළා. එසේ කළේ සන්නිවේදන ජාලයන් හරහා ක්‍රියාකාරිකයන් මනා සේ සම්බන්ධීකරණය වීම වළක්වන්නටයි. එහෙත් එය අන්තිමේදී මුබාරක්ගේ වසර 30 ක පාලනයේ බිද වැටීම වඩාත් ඉක්මන් කළා. අමෙරිකාවේ එක් නගරයක සිදු වු ප්‍රවාහන සිදුවීම සමස්ත ඊජිප්තු රාජ්‍ය පෙරළිය සමග සැසදිය නොහැකි වුනත්, අවස්ථා දෙකේ ම මූලධර්මය එකයි.

නීතිය හා සාමය හෝ ජාතික ආරක‍ෂාව හෝ රැකීමට යයි කියමින් මහජන සන්නිවේදන සේවා අඩපණ කිරීමට නැතිනම් නතර කිරීමට බලධාරීන්ට නීතිමය හා සදාචාරාමය අයිතියක් ඇත් ද? ඒ අයිතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී පාලකයන් කුමන තුලනයන්ට හා අධීක‍ෂණයන්ට නතු විය යුතු ද? තොරතුරු සමාජයේ සීඝ්‍ර ප්‍රගමනය සමග මේ ප්‍රශ්න වඩාත් ප්‍රබල ලෙසින් මතුව එනවා. ලෝකයේ කිසිම රටක් මේ අභියෝගයන්ට මුහුණදීමේ සම්පූර්ණ ක්‍රමවේදයක් තවම සකසා ගෙන නැහැ. අද අවශ්‍ය වන්නේ ආවේගශීලී නොවී, අදාල සියළු පාර්ශවයන් මේ ගැන හොදින් වාද විවාද කිරීමයි. පරිනත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් පවතින රටවල හා ශිෂ්ට සමාජවල ස්වභාවය එයයි. එහිදී රාජ්‍යයේ හෝ බලයේ සිටින රජයේ හෝ මතය පමණක් ක්‍රියාත්මක කිරීම සෑහෙන්නේ නැහැ.

බ්‍රිතාන්‍යයේ දැනට සිටින ජ්‍යෙෂ්ඨතම විද්‍යා කතුවරයකු වන ඩේවිඩ් ඩික්සන් (David Dickson) මේ ගැන ඉතා මැදහත් විග්‍රහයක් කරනවා. සන්නිවේදන තාක‍ෂණයේ බල මහිමය හා පොදු සමාජ යහපත තුලනය කර ගැනීමේ අභියෝගයට දියුණු රටවල් මෙන් ම දියුණු වන රටවල් ද එක සේ මුහුණ දෙන බව SciDev.Net වෙබ් අඩිවියේ අගෝස්තු 19 වනදා කතුවැකිය ලියමින් ඔහු පෙන්වා දෙනවා.

ඔහු කියන හැටියට:”ඉදහිට ඇතැම් දෙනකු සන්නිවේදන තාක‍ෂණයන් නීති විරෝධී වැඩකට යොදා ගත් පමණින් මුළු තාක‍ෂණයක් ම දෝෂාරෝපණයට ලක් කිරීම හෝ ඒවා සීමා කිරීමට උත්සාහ කිරීම හො`ද නැහැ. තොරතුරු ගලනයේ හා අදහස් ප්‍රකාශනයේ සීමා ඇති කිරීමට එබදු සිද්ධීන් යොදා ගැනීම පරිනත සමාජයකට ගැලපෙන ප්‍රතිචාරයක් නොවෙයි. නවීන සන්නිවේදන තාක‍ෂණයන්ගේ ඉමහත් බලය හ`දුනාගෙන, ඒවා වඩාත් වගකීම් සහිතව යොදා ගන්නේ කෙසේ ද යන්න තීරණය කළ යුතුයි.”

ඩේවිඩ්ගේ කතුවැකිය කියවන විට මට සිහිපත් වූයේ කලකට පෙර රාජ්‍යයට එරෙහිව අරගල කළ මෙරට උදවිය තැපැල් සේවය හා පුවත්පත්වල ලූහු`ඩු දැන්වීම් නිර්මාණශීලි ලෙස තමන්ගේ සන්නිවේදන ස`දහා යොදා ගත් ආකාරයයි.

අයහපත් පුවතක් රැගෙන එන පණිවුඩකරුට පහර දෙන්නට එපා (Don’t shoot the messenger!) යයි ප්‍රකට කියමනක් තිඛෙනවා. සමාජයේ විෂමතා හා අකටයුතුකම් ගැන මාධ්‍ය වාර්තා කරන විට එයින් අපහසුතාවයට පත් වන ඇතැම් අය මාධ්‍යවලට පහරදීම වැරදි ප්‍රතිචාරයක්. සන්නිවේදන තාක‍ෂණයන් හා ඒවා භාවිතා කරන අයගේ කි්‍රයා කලාපය යනු එකක් නොව දෙකක් බවටත්, සංඛ්‍යාත්මකව සුළුතරයක් අතින් සිදුවන තාක‍ෂණික නොපනත්කම් නිසා තොරතුරු සමාජයේ ඉදිරිගමනට වැටකඩුළු බාධක පැනවිය යුතු නැති බවටත් ඩේවිඩ් ඩික්සන් තර්ක කරනවා.

ඩේවිඩ් තවදුරටත් කියන හැටියට: “ලෝකයේ ඕනෑම තැනකට ක්ෂණිකව බද්ධවීමේ හැකියාව ලබා දෙන නූතන සන්නිවේදන තාක‍ෂණයන් අපට ලැබී ඇති දෙපැත්ත කැපෙන පිහියක් වගෙයි. සමාජ යහපතට පමණක් ඒවායේ හැකියාව යොදා ගන්නට අවශ්‍ය නීතිමය, සදාචාරමය හා අධ්‍යාපනික පසුබිම සකස් කිරීම අප කාගේත් ලොකු වගකීමක් වෙනවා. එහිදී ඉතා දැඩි (draconian) නීතිරීතිවලට වඩා අපට අවශ්‍ය වන්නේ නම්‍යශීලී, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී හා සුමට ප්‍රතිචාරයක්. එමෙන් ම බ්‍රිතාන්‍යය, ඇමෙරිකාව වැනි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටවල් නව සන්නිවේදන තාක‍ෂණයන් නියාමනය කරන්නේ කෙසේ ද යන්න ලෝකයේ සෙසු රටවල් ඉතා විමසිල්ලෙන් බලා සිටින බව ද අමතක නොකරන්න.”

විකිලීක්ස් වෙබ් අඩවිය හරහා තම තානාපති නිලධාරීන්ගේ රහස් වාර්තා හෙළිදරවු වන්නට ගත් විට ඇමෙරිකානු රජය මුහුණ දුන් අපහසුතාවයට සමාන තත්ත්වයකට ලන්ඩන් කලහයන්ගේ පසු බි්‍රතාන්‍ය රජය ද පත්ව සිටිනවා. අදහස් ප්‍රකාශනයේ හා තොරතුරු ගලනයේ මානව අයිතීන්ට දශක ගණනක් තිස්සේ සැබැවින් ම කැපවුණු එම රටවල වෙබ් මාධ්‍ය මතු කරන නව අභියෝගයන්ට මුහුණ දෙන්නේ කෙසේ ද යන්න ගැන ලොකු විවාදයක් සිදු වනවා.

පරිනත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් පවතින බි්‍රතාන්‍ය වැනි රටවල හොඳ ලක්ෂණයක් නම් ඕනෑ ම නව ප්‍රතිපත්තියක් හෝ නීතියක් හෝ පුළුල් වශයෙන් ප්‍රසිද්ධ වාද විවාදයට ලක් වීම. අත්තනෝමතිකව කි්‍රයා කරන්නට බලයේ සිටින රජයට හෝ ආරක‍ෂක අංශවලට හැකියාවක් නැහැ. අගෝස්තු 24 වැනිදා ලන්ඩනයේ නගරාධිපති, පාලක කොන්සර්වේටිව් පාක‍ෂික බොරිස් ජොන්සන් වැදගත් ප්‍රකාශයක් කළා. අර්බුදකාරී අවස්ථාවල නව මාධ්‍යවල කි්‍රයාකාරීත්වය පාලනය කිරීමට හෝ තාවකාලිකව නතර කිරීමට හෝ වඩා සූක‍ෂම (smart) ප්‍රතිචාරය වන්නේ ඒවා හරහා සන්නිවේදනය වන තොරතුරු හා මතිමතාන්තර බුද්ධිසේවා මගින් අධ්‍යයනය කිරීම බව ඔහු කියනවා.

ඔහු තම ස්ථාවරය පැහැදිළි කළා: “ලන්ඩනයේ කළහකාරී කි්‍රයාවලට හේතු වූ බහුවිධ සාධක තිඛෙනවා. එමෙන්ම එයට සම්බන්ධ වූ අය විවිධ සන්නිවේදන ක්‍රම භාවිතා කළා. ලන්ඩන් පොලිස් අධිකාරීන් සමග මේ ගැන කථා කළ පසු මගේ අවබෝධය නම් අර්බුදකාරී අවස්ථාවක වෙබ් මාධ්‍ය හරහා හුවමාරු වන පණිවුඩ නීරීක‍ෂණය හා විශ්ලේෂණය වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් බවයි. ඒ මාධ්‍ය තාවකාලිකව වසා දැමුවහොත් ඒවාට වඩා රහසිගත සන්නිවේදන ක්‍රමවලට කලහකරුවන් යොමු වන්නටත් හැකියි.”

අගෝස්තුවේ ප්‍රචණ්ඩ කි්‍රයා සිදුවන විට ම කලහකරුවන් හඳුනා ගැනීම සඳහා වෙබ් මාධ්‍ය යොදා ගන්නට ලන්ඩන් පොලීසිය උත්සුක වුණා. උදාහරණයක් හැටියට ප්‍රහාරයට ලක් වූ කඩ සාප්පු හා කාර්යාලවල සවිකර තිබූ ආවෘත පරිපථ වීඩියෝ කැමරා (CCTV) වලට හසු වූ ප්‍රහාරකයන්ගේ රූපරාමු පොලීසිය විසින් ත‍කසජනරගජදප නමැති ඡායාරූප හුවමාරු කර ගන්නා ජනපි්‍රය වෙබ් අඩවියේ ප්‍රසිද්ධ කරනු ලැබුවා. ප්‍රහාරකයන් හඳුනා ගන්නට මහජන උපකාර ඉල්ලා සිටියා.

නමුත් CCTV රූපරාමුවල හසු වී ඇති හැම කෙනකුගේ ම රූප කලහකරුවන්ගේ බව සැක හැර දැන ගන්නේ කෙසේ ද? ඒ මොහොතේ එතැන සිටි වික‍ෂිප්ත වූවත් ද රූපවලට හසු විය හැකියි නේද?

මෙබදු ප්‍රශ්නවලට තවමත් හරිහැටි පිළිතුරු නැහැ. නමුත් තොරතුරු සමාජයේ ප්‍රගමනයත් සමග අර්බුද අවස්ථාවල රජයන්, ආරක‍ෂක සේවාවන් හා තාක‍ෂණවේදීන් ක්‍රියා කරන ආකාරය ගැන තුලනාත්මකව හා ප්‍රවේශමෙන් සිතා බැලිය යුතු බව හා විවාද කළ යුතු බව නම් ඉතා පැහැදිලියි.

New column in Ravaya newspaper: Little Boy asking Big Questions…

Graphics identity for my new Ravaya column As a journalist, I was trained to look for what’s New, True and Interesting (‘NTI Test’). Early on, I went beyond just reporting events, and probed the underlying causes and processes. With experience, I can now offer my audiences something more: perspective and seasoned opinion. These are needed today more than ever as we wade through massive volumes of information, trying to make sense of it all.

I’ve been privileged to chronicle and comment on the closing decade of the 20th Century and the opening one of the 21st – years of unprecedented change, and considerable turmoil, in my country (Sri Lanka), region (Asia) and the world. In my chosen areas of science, technology and sustainable development, changes have happened at a dazzling and often bewildering speed.

As a science writer and development film maker, I work with researchers, activists and officials across Asia who struggle to balance ecological concerns with economic development imperatives. I call myself a ‘critical cheer-leader’ of their efforts. Through TVE Asia Pacific, SciDev.Net and my other affiliations, I seek to enhance the public understanding of complex issues and choices required in pursuing sustainable development.

I sometimes feel a strange kinship with the ancient Greeks, who first asked some fundamental questions about the universe. They didn’t always get the answers right, and neither do I. But it is very important that we question and critique progress – I do so with an open mind, enthusiasm and optimism. On some occasions, this involves asking uncomfortable questions that irk those in positions of power and authority. In that sense, I sometimes play the role of that little boy who told the Emperor had no clothes on. (Does anyone know what happened to the boy after that?).

This is the basic premise for a new weekly newspaper column I am writing from this month in the Sinhala weekend newspaper Ravaya. A few weeks ago, the executive editor of Ravaya invited me to write a regular column, which I accepted after some hesitation. My hesitation was not about them; it was about my own ability to express myself in Sinhala, a language I studied more than a quarter century ago, but have not worked in for over 20 years. But I’ve decided to take it on as a challenge, and see how far I can go and how well I can write on topics and issues that are close to my heart: science, technology, environment and development. The first column has just appeared in the Ravaya issue for 6 Feb 2011.

Ravaya: Always Open for Debate

I have been a regular reader of Ravaya in all its 25 years of publication. As I wrote in a book review last year: “It is an extraordinary publication that has, for nearly a quarter of a century, provided a platform for vibrant public discussion and debate on social and political issues. It does so while staying aloof of political party loyalties and tribal divisions. While it cannot compete directly (for circulation) with newspapers published by the state or press barons, this sober and serious broadsheet commands sufficient influence among a loyal and discerning readership.”

Published by a company owned by journalists themselves, Ravaya is almost unique among Lankan newspapers for another reason: its columnists and other contributors are allowed to take positions that are radically different from those of its formidable editor, Victor Ivan. I’m not sure how soon I will get to test this, but such pluralism is very rare in today’s mainstream media in Sri Lanka.

Reporting disasters: How to keep a cool head when all hell breaks loose

WCSJ London

News by definition looks for the exception. What goes right, and according to plan, is hardly news. Deviations, aberrations and accidents hit the news.

It’s the same with disasters. Reducing a hazard or averting a disaster does not make the news; when that hazard turns into a disaster, that typically tops the news. Yet, as we discussed during a session at the 6th World Conference of Science Journalists held in London from June 30 – July 2, 2009, both aspects are important — and both present many challenges to journalists and the media.

The session, titled Covering a disaster from Sichuan to Sri Lanka, saw three science journalists share their own experiences and insights in covering two major disasters in Asia. Richard Stone (Asia News Editor, Science) and Hujun Li (senior science writer with Caijing magazine, China) both spoke about covering the Sichuan earthquake that occurred on 12 May 2008. I spoke on my experiences in covering the Indian Ocean tsunami of 26 December 2004. The session was chaired by the veteran (and affable) British journalist Tim Radford, who has been The Guardian‘s arts editor, literary editor and science editor.

Covering a disaster from Sichuan to Sri Lanka: L to R: Hujun Li, Nalaka Gunawardene and Richard Stone

Covering a disaster from Sichuan to Sri Lanka: L to R: Hujun Li, Nalaka Gunawardene and Richard Stone

I recalled the post-tsunami media coverage in two phases — breaking news phase (first 7 – 10 days) and the aftermath, which lasted for months. When the news broke on a lazy Sunday morning, ‘Tsunami’ was a completely alien term for most media professionals in Sri Lanka. In newspaper offices, as well as radio and TV studios, journalists suddenly had to explain to their audiences what had happened, where and how. This required journalists to quickly educate themselves, and track down geologists and oceanographers to obtain expert interpretation of the unfolding events. We than had to distill it in non-technical terms for our audiences.

My involvement in this phase was as a regular ‘TV pundit’ and commentator on live TV broadcasts of MTV Channels, Sri Lanka’s largest and most popular broadcast network. Night after night on live TV, we talked about the basics of tsunami and earthquakes, and summed up the latest information on what had taken place. We also acknowledged the limits of science -– for example, despite advances in science and technology, there still was no way of predicting earthquakes in advance.

One question we simply couldn’t answer was frequently raised by thousands of people who lost their loved ones or homes: why did it happen now, here — and to us? Was it an act of God? Was it mass scale karma? As science journalists, we didn’t want to get into these debates — we had to be sensitive when public emotions were running high.

There were enough topics during the breaking news phase that had a scientific angle. Clinically cold as it sounded, the mass deaths required the safe, proper and fast burial of bodies with identities established. The survivors had to be provided shelter, food, safe drinking water and counselling. And when rumours were spreading on the possibility of further tsunamis, both officials and public needed credible information from trusted, competent sources.

Tsunami waves lashing Kalutara beach on western Sri Lanka on 26 December 2004: satellite image courtesy DigitalGlobe Quickbird satellite,

Tsunami waves lashing Kalutara beach on western Sri Lanka on 26 December 2004: satellite image courtesy DigitalGlobe Quickbird satellite,

After the breaking news phase passed, we had more time to pursue specific stories and angles related to the tsunami. As an environmentally sensitive journalist, I was naturally interested in how the killer waves had impacted coastal ecosystems. Then I heard some interesting news reports – on how some elements of Nature had buffered certain locations from Nature’s own fury.

Within days, such news emerged from almost all Tsunami-affected countries. They talked about how coral reefs, mangroves and sand dunes had helped protect some communities or resorts by acting as ‘natural barriers’ against the Tsunami waves. These had not only saved many lives but, in some cases, also reduced property damage. Scientists already knew about this phenomenon, called the ‘greenbelt effect’. Mangroves, coral reefs and sand dunes may not fully block out tsunamis or cyclones, but they can often reduce their impact.

Researching this led to the production of TVE Asia Pacific‘s regional TV series called The Greenbelt Reports, which was filmed at a dozen tsunami impacted locations in South and Southeast Asia. By the time we released the series in December 2006, sufficient time had passed for the affected countries to derive environmental lessons of the tsunami.

The other big story I closely followed was on early warnings for rapid on-set disasters like tsunamis. Some believed that the tsunami caught Indian Ocean rim countries entirely by surprise, but that wasn’t quite true. While the countries of South and Southeast Asia were largely unprepared to act on the tsunami, the Pacific Tsunami Warning Centre (PTWC) in Hawaii, who had detected the extraordinary seismic activity, did issued a tsunami warning one hour after the undersea quake off western Sumatra. This was received at Sri Lanka’s government-run seismological centre in good time, but went unheeded: no one reacted with the swiftness such information warranted. Had a local warning been issued, timely coastal evacuation could have saved thousands.

Views from Ground Zero of several disasters...

Views from Ground Zero of several disasters...

Part of my sustained coverage focused on logistical, technological and socio-cultural challenges in delivering timely, credible and effective early warnings to communities at risk. I did this by writing opinion essays on SciDev.Net and elsewhere, partnering in the HazInfo action research project in Sri Lanka, and leading the Communicating Disasters Asian regional project. A lasting outcome is the multi-author book on Communicating Disasters that I co-edited in December 2007.

All this shows the many and varied science or development stories that journalists can find in the aftermath of disasters. Some of these are obvious and widely covered. Others need to be unearthed and researched involving months of hard work and considerable resources. Revisiting the scenes of disasters, and talking to the affected people weeks or months after the event, often brings up new dimensions and insights.

My own advice to science journalists was that they should leave the strictly political stories to general news reporters, and instead concentrate on the more technical or less self-evident facets in a disaster. During discussion, senior journalist Daniel Nelson suggested that all disaster stories are inherently political as they deal with social disparities and inequalities. I fully agreed that a strict separation of such social issues and science stories wasn’t possible or desirable. However, science journalists are well equipped to sniff out stories that aren’t obviously covered by all members of the media pack that descends on Ground Zero. Someone needs to go beyond body counts and aid appeals to ask the hard questions.

As Hujun Li said recalling the post-Sichuan quake experience, “Politics and science are like twins – we can’t separate the two. What we as science journalists can do is to gather scientific evidence and opinion before we critique official policies or practices.”

Another question we were asked was how journalists can deal with emotions when they are surrounded by so much death and destruction in disaster scenes. Reference was made to trauma that some reporters experience in such situations.

I said: “We are human beings first and journalists next, so it’s entirely normal for us to be affected by what is happening all around us. On more than one occasion in the days following the tsunami, I spoke on live television with a lump in my throat; I know of presenters who broke down on the air when emotions overwhelmed them.”

SciDev.Net blog post: Finding the science in the midst of disaster

And now...the sequels

And now...the sequels

Summing up, Tim Radford emphasized the need for the media to take more interest in Disaster Risk Reduction (DRR), which basically means preventing disasters or minimising the effects of disasters.

“DRR is perhaps less ‘sexy’ for the media, as it involves lots of policies and practices sustained over time,” he said. “But the potential to do public good through these interventions is enormous.”

As Tim reminded us, disasters already exact a terrible and enduring toll on the poorest countries. This is set to get worse as human numbers increase and climate change causes extreme weather and creates other adverse impacts. Living with climate change would require sustained investments in DRR at every level.

Read Tim Radford on how disasters hit the poor the hardest (The Guardian, 22 May 2009).

The stories are out there to be captured, analysed and communicated. In the coming years, the best stories may well turn out to be on disasters averted or minimised