Free Media Movement at 25: Challenges of Media Freedom and Media Ethics

Free Media Movement of Sri Lanka: 1992-2017

Sri Lanka’s Free Media Movement (FMM) is media freedom watchdog organization of Journalists. Started in 1992, it completes 25 years in 2017. FMM has been active in all areas relating to media freedom, defending the rights of journalists and other media workres. It also has called for reform of legislation, agitating against censorship and intimidation of media personnel and standing for broad principles of democracy and human rights.

I was invited to speak at the 25th anniversary commemoration held in Colombo on 21 November 2017. Here is a synopsis of my remarks, which were delivered in Sinhala (see below):

Sri Lanka’s media went through its worst period in history during the decade 2005-2014, when journalists and media houses became regular targets of goon squads who acted with impunity. Prominent journalists were killed, made to disappear, or captured and tortured. The government of the day promised ‘prompt investigations’ but nothing happened. For some time, Sri Lanka was one of the most dangerous places in the world for journalists. FMM and other media rights groups did whatever they could, non-violently, to defend media freedom and the public’s right to know.

That state of siege has ended with the change of government in January 2015. Critics of the government and independent journalists no longer face violent reprisals. But no one can be certain whether this marks a temporary ‘ceasefire’ or a permanent ‘peace’ in the long drawn conflict between the Lankan state and Lankan journalists.

So let us take advantage of the current ‘lull’ — for however long it lasts — to advocate some legal and institutional reforms that will strengthen the safety of journalists and ensure the Constitutional guarantees of free expression work in reality. For the media community to have societal support for these reforms, the media’s ethical conduct and professionalism must be improved, urgently.  Otherwise, why should the public support the rights of an irresponsible, unethical and compromised media?

1992දී ඇරැඹි නිදහස් මාධ්‍ය ව්‍යාපාරය, 2017දී විසිපස් වසරක් සපුරනවා. මේ කාලය පුරා නිදහස් මාධ්‍ය ව්‍යාපාරය වැදගත් හා තීරණාත්මක මෙහෙවරක් ඉටු කළා. එහෙත් එය සදා නොනිමි අරගලයක්.

2017දී අප සිටින්නේ පැවති දරුණු මාධ්‍ය මර්දනය පහව ගොස් මාධ්‍ය නිදහස වඩාත් ස්ථාපිත කරනු ලැබූ අවදියකයි. එදිනෙදා වාර්තාකරණය හෝ නිදහසේ මත දැක්වීම නිසා හෝ පවත්නා රජය විවේචනය කිරීම නිසා හෝ තව දුරටත් නාඳුනන මැර කල්ලි මාධ්‍ය ආයතනවලට පහර ගසන්නේ නැහැ. තර්ජනවලින් මෙල්ල කර ගත නොහැකි මාධ්‍යවේදීන් තව දුරටත් මරා දමන්නේ නැහැ.

නොවැම්බර් 21 වනදා කොළඹ පැවැති සමරු උත්සවයක කථා කරමින් මා කීවේ මෙයයි:

වත්මනෙහි මාධ්‍ය නිදහස අරභයා මේ පවතින්නේ තාවකාලික සටන් විරාමයක්ද නැතහොත් දිගු කල් පවතින සාමයක්? මේ ගැන අප කිසිවකුට අනාවැකි කීමට නොහැකියි. එහෙත් යුද්ධයක් නතර වීම යනු පූර්ණ සාමය නොවන්නා සේම, මාධ්‍යවලට තව දුරටත් ප්‍රහාර එල්ල නොවීම යනු පූර්ණ මාධ්‍ය නිදහසක් ද නොවෙයි.

යම් අස්වැසිල්ලක් ලත් මේ අවස්ථාවේ මෙරට මාධ්‍ය වෘත්තිකයන් කළ යුත්තේ දිගු කාලීනව සිය නිදහස තහවුරු කැරෙන ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසන්ස්කරණවලට විචාරශීලීව සම්බන්ධ වීමයි. එසේ කරන අතරම සිය මාධ්‍යකරණයේ වෘත්තිමය භාවය (media professionalism) බොහෝ සෙයින් වැඩි කර ගැනීමයි.

එසේම මාධ්‍ය නිදහස යනු හුදෙක් මාධ්‍ය වෘත්තිකයන්ගේ හා මාධ්‍ය ආයතනවලට සීමා වූ අයිතියක් නොව සමස්ත සමාජයේම අයිතියක් බව අප සිහි තබා ගත යුතුයි. මාධ්‍ය ග්‍රාහකයන් ලෙස ලක් සමාජයේ අප සැමට ඉහළ ප්‍රමිතියෙන් යුතු, අන්තවාදී නොවූ, ආචාර ධර්මීය මාධ්‍යකරණයක් ලැබීමට අයිතියක් තිබෙනවා. සැබෑ මාධ්‍ය නිදහස සම්පූර්ණ වන්නේ මෙකී පුළුල් වගකීම් සමුදායට මාධ්‍ය වෘත්තිකයන් හා මාධ්‍ය කර්මාන්තය අනුගත වූ විට පමණයි.

මාධ්‍ය නිදහස ව්‍යුහාත්මකව (එනම් ප්‍රශස්ත නීති හා නියාමන හරහා) තහවුරු කර ගන්නා අතරම, සමස්ත මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයේ වෘත්තීය බව නගා සිටුවීම කළ යුතුව තිබෙන බව මා අවධාරනය කළා.

ඕනෑකමින්ම ආන්දෝලනාත්මක විග්‍රහයක් මා මෙහිදී කළේ මාධ්‍ය වෘත්තීය බවින් තොර මාධ්‍ය නිදහසක් පැවතීමේ බරපතල සමාජ ආදීනව හුවා දක්වන්නයි. 2015න් පසු මාධ්‍ය අයිතින් හා නිදහස සාපේක්ෂව ඉහළ ගොස් ඇතත්, රාජ්‍ය හා පුද්ගලික දෙපත්තේම මාධ්‍ය ප්‍රමිතීන් පවතින්නේ පහත් මට්ටමක බව මා කියා සිටියා.

Note: I spoke these views in my personal capacity.

Nalaka Gunawardene speaks at Free Media Movement (Sri Lanka) 25th anniversary, on 21 Nov 2017

FMM 25 anniversary meeting in Colombo, 21 Nov 2017

FMM 25 anniversary meeting in Colombo, 21 Nov 2017 – part of the audience

 

Advertisements

Talking at RSF Germany: Support Sri Lanka’s media freedom and professionalism needs!

Nalaka Gunawardene speaks on media freedom and media professionalism in Sri Lanka at Germany’s Reporters without Borders (RSF, or Reporter ohne Grenzen) in Berlin, 17 Nov 2017

On a brief visit to Berlin, Germany, to speak at a media research and academic symposium, I was invited by Germany’s Reporters without Borders (RSF, or Reporter ohne Grenzen) to address a side event at their office that looked at media freedom status and media development needs of Sri Lanka.

It was a small gathering that involved some media rights activists, researchers  and journalists in Germany who take an interest in media freedom and media development issues in Asia. I engaged in a conversation first with Anne Renzenbrink of RSF Germany (who covers Asia) and then with my audience.

I said the media freedoms have significantly improved since the change of government in Jan 2015 – journalists and activists are no longer living in fear of white vans and government goon squads when they criticise political leaders.

But the pre-2015 benchmarks were abysmally low and we should never be complacent with progress so far, as much more needs to be done. We need to institutionalise media freedoms AND media responsibilities. So our media reforms agenda is both wide ranging and urgent, I said (and provided some details).

I used my favourite metaphor: the media freedom glass in Sri Lanka is less than half full today, and we need to gradually fill it up. But never forget: there was no water, and not even a glass, before Jan 2015!

Sri Lanka has risen 24 points in the World Press Freedom Index that RSF compiles every year: 2016, we jumped up from 165th rank (in 2015, which reflected the previous year’s conditions) to 141st rank out of 180 countries assessed. The new ranking remained the same between 2016 and 2017.  Sri Lanka is still marked as red on the world map of the Index, indicating ‘Difficult situation’. We still have a long way to go…

When asked how European partners can help, I said: please keep monitoring media freedom in Sri Lanka, provide international solidarity when needed, and support the journalists’ organisations and trade unions to advocate for both media rights and media professionalism.

I was also asked about slow progress in investigating past atrocities against journalists and media organisations; recent resumption of web censorship after a lull of two years; how journalists are benefitting from Sri Lanka’s new Right to Information law; the particular challenges faced by journalists in the North and East of Sri Lanka (former war areas); and the status of media regulation by state and self-regulation by the media industry.

I also touched on how the mainstream media’s monopoly over news gathering and analysis has been ended by social media becoming a place where individuals are sharing news, updates – as well as misinformation, thereby raising new challenges.

I gave candid and measured answers, all of which are on the record but too detailed to be captured here. My answers were consistent with what I have been saying in public forums (within and outside Sri Lanka), and publicly on Twitter and Facebook.

And, of course, I was speaking my personal views and not the views of any entity that I am working with.

Nalaka Gunawardene at RSF Germany office in Berlin, next to World Press Freedom Index 2017 map

Disasters & media response: මාධ්‍ය මූලික වගකීම් අතපසු කොට ආධාර එකතු කිරීම වැරදියි!

My comments (in Sinhala) on mass media’s role in disaster response, published by Ravaya broadsheet newspaper on 4 June 2017.

Summary: In the aftermath of all recent disasters in Sri Lanka, private broadcast media houses have been competing with each other to raise and deliver disaster relief. All that is well and good – except that news coverage for their own relief work often eclipses the journalistic coverage of the disaster response in general. In such a situation, where does corporate social responsibility and charity work end and opportunistic brand promotion begin? I argue that media houses must be free to embark on relief efforts, but ideally they should do so having fulfilled their primary responsibility of reporting on and critiquing the post-disaster realities. Sri Lanka’s media reporting of disasters is often superficial, simplistic and incident-driven, which needs to improve to become more investigative, reflective and sustained beyond the immediate news cycle of a disaster. Without fixing these deficiencies, media houses getting into aid collection and donation is a sign of wrong priorities.

මාධ්‍ය මූලික වගකීම් අතපසු කොට ආධාර එකතු කිරීම වැරදියි!

නාලක ගුණවර්ධන, විද්‍යා ලේඛක හා මාධ්‍ය පර්යේෂක

Cartoon by Namal Amarasinghe, Daily Mirror, 31 May 2017

සොබාවික උවදුරු මානව සමාජයන්ට හානි කරන විට එයට ආපදා යයි කියනවා. ආපදාවකට පෙර, ආපදාව දිග හැරෙන විට ආ ඉන් පසුව ටික කලක් යන තුරු ප්‍රශස්ත සන්නිවේදනවලට මාහැඟි මෙහෙවරක් ඉටු කළ හැකියි. ජන මාධ්‍යවලට මේ සඳහා ලොකු විභවයක් මෙන්ම වගකීමක් ද තිබෙනවා.

ආපදා පෙර සූදානම හා කඩිනමින් මතු වන සුනාමි වැනි ආපදා ගැන නිල අනතුරු ඇඟවීම් බෙදා හැරීම සදහා මාධ්‍ය දායකත්වය වැදගත්. ආපදා සිදු වූ පසුත් මාධ්‍යවලට තීරණාත්මක කාර්ය භාරයක් හිමි වනවා.

ඉතා වැදගත් හා ප්‍රමුඛ වන්නේ සිදුවීම් නිවැරදිව හා නිරවුල්ව වාර්තා කිරීම. වුණේ මොකක්ද, වෙමින් පවතින්නේ කුමක්ද යන්න සරලව රටට තේරුම් කර දීම. එයට රාජ්‍ය, විද්වත් හා ස්වේච්ඡා ආයතනවල තොරතුරු හා විග්‍රහයන් යොදා ගත හැකියි. මේවායේ නිල තොරතුරු හා විග්‍රහයන් තිබෙන කාලගුණ විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව, ආපදා කළමණාකරන කේන්ද්‍රය වැනි ආයතනවලට වඩා කඩිනමින් හා කාර්යක්ෂමව තොරතුරු ජනගත කරන්න මාධ්‍ය (හා සමාජමාධ්‍ය) වලට ධාරිතාව තිබෙනවා.

ගංවතුර හා නායයාම් වැනි ආපදා දිග හැරෙන විට දෙස් විදෙස් මූලාශ්‍රවලින් අලුත්ම තොරතුරු ලබා ගෙන, ඒවා සරලව හා නිරවුල්ව මාධ්‍ය ග්‍රාහකයන්ට ලබා දීම හරහා බොරු භීතිකා අවම කර ගන්නා අතර ජීවිත බේරන්න පවා මාධ්‍යවලට හැකියි.

ඉන් පසු මාධ්‍යවල වැදගත්ම කාරිය නම් ආපදා ප්‍රතිචාරයට හැකි උපරිම මාධ්‍ය ආවරණය සැපයීමයි. විපතට පත් වූවන් බේරා ගැනීම්, තාවකාලික රැකවරණ, ආධාර බෙදා හරින ක්‍රම හා තැන්, ලෙඩරෝග පැතිර යාම ගැන අනතුරු ඇඟවීම්  ආදි බොහෝ තොරතුරු මාධ්‍යවලට බෙදා හැරිය හැකියි. මේවා පොදු උන්නතියට සෘජුවම අදාලයි.

ආපදා කළමනාකරණය හා සමාජසේවා ගැන නිල වගකීම් ලත් රාජ්‍ය ආයතන මෙන්ම හමුදාවත්, රතු කුරුසය හා සර්වෝදය වැනි මහා පරිමාන ස්වේච්ඡා ආයතනත් පශ්චාත් ආපදා වකවානුවල ඉමහත් සේවයක් කරනවා. මාධ්‍යවලට කළ හැකි ලොකුම මෙහෙවර මේ සැවොම කරන කියන දේ උපරිම ලෙස සමාජගත කිරීමයි. ඊට අමතරව අඩුපාඩු හා කිසියම් දූෂණ ඇත්නම්, තහවුරු කර ගත් සාක්ෂි මත ඒවා වාර්තා කිරීමයි.

Disaster reporting, Sri Lanka TV style! Cartoon by Dasa Hapuwalana, Lankadeepa, May 2016

ආපදා පිළිබඳ තොරතුරු වාර්තාකරණයෙන් හා විග්‍රහයෙන් ඔබ්බට ගොස් විපතට පත් වූවන්ට ආධාර එකතු කිරීම හා බෙදා හැරීම වැනි ක්‍රියාවල මාධ්‍ය නිරත විය යුතු ද? මෙය බෙහෙවින් විවාදාත්මක කරුණක්. මෑත වසරවල කුණාටු, ගංවතුර, නායයෑම් ආදී ආපදා සිදු වූ පසුව සමාජ සත්කාරයන් ලෙස ආධාර එකතු කොට බෙදා දීමට විද්‍යුත් මාධ්‍ය ආයතන ප්‍රවේශ වනු අප දුටුවා. මෙවරද ඔවුන් එය පටන් අරන්.

මෙසේ කරන්නට මාධ්‍ය සමාගම්වලට නිදහසක් තිබෙනවා. එය පැවතිය යුතුයි. මගේ මතය නම් තම මූලික වගකීම් සියල්ල ඉටු කළ පසු, ඉඩක් හා කාලයක් ඉතිරිව තිබේ නම් තමන් ද ආධාර එකතු කොට බෙදීමට මාධ්‍ය යොමු වුණාට කමක් නැතැයි කියායි.

මාධ්‍ය පර්යේෂකයෙක් හා විචාරකයෙක් හැටියට මා එහිදී විමසන්නේ එබඳු සුබසාධන ක්‍රියා, එකී මාධ්‍ය ආයතනයේ ප්‍රධාන වගකීම්වලට සමානුපාතිකව කෙතරම් ප්‍රමුඛතාවක් ගනීද යන්නයි.

ආපදා පිළිබඳ මෙරට මාධ්‍යකරණයේ ලොකු අඩුපාඩු තිබෙනවා. ප්‍රධාන දුර්වලකමක් නම් තනි ආපදා සිදුවීම් ගැන බහුලව වාර්තා කළත් ඒවාට තුඩු දෙන සමාජ-ආර්ථීක හා පාරිසරික ප්‍රවාහයන් ගැන ඇති තරම් විමර්ශන නොකිරීමයි.

එසේම ආපදාවක ප්‍රවෘත්තිමය උණුසුම දින කිහිපයකින් පහව ගිය පසු බොහෝ මාධ්‍යවලට එය අමතක වනවා. ආපදාවෙන් බැට කෑ ජනයාගේ නොවිසඳුණු ප්‍රශ්න හා ආපදාවට පසුබිම් වූ සාධක තව දුරටත් පැවතීම ගැන මාධ්‍ය පසුවිපරමක් කරන්නේ  කලාතුරකින්. පුවත්පත් යම් පමණකට කළත් විද්‍යුත් මාධ්‍ය මෙය බොහෝ දුරට නොතකා හරිනවා.

මාධ්‍යකරණයේ මේ මූලික අඩුපාඩු හදා ගන්නේ නැතිව මාධ්‍ය ආයතන සිය පිරිස් බලය හා මූල්‍යමය හැකියාවන් ආපදා ආශ්‍රිත සමාජ සුබසාධන ක්‍රියාවලට යොමු කරනවා නම් ඔවුන්ගේ ප්‍රමුඛතා ඇත්තේ වැරදි තැනකයි.

ජනතාවගේ ලේ, කඳුලු හා අකල් මරණවලින්ම නඩත්තු වන ටෙලිවිෂන් නාලිකා දෙක තුනක් මෙරට තිබෙනවා. ඔවුන්ට අවශ්‍ය ත්‍රාසජනක හා සන්වේගදායක පුවත් පමණයි. නාලිකා අතර බිහිසුනු රේටින් (ජනප්‍රියතාව ශ්‍රේණිගත කිරීමේ) බලු පොරය මෙයට ප්‍රධාන හේතුවක්. සියලු ටෙලිවිෂන් හා රේඩියෝ නාලිකාවල ප්‍රවෘත්ති ප්‍රකාශයන් රේටින්වලින් නිදහස් කළ යුතු යයි මා විශ්වාස කරනවා.

එසේම සමාජ සුබසාධනයට යොමු වන මාධ්‍ය, එතැනදී තම වාර්තාකරණය සමස්ත ආපදා ප්‍රතිචාරය ගැන මිස තමන්ගේම සමාජ සත්කාරය හුවා දැක්වීමට භාවිත නොකළ යුතුයි. මාධ්‍ය සන්නාම ප්‍රවර්ධනයට ආපදා අවස්ථා යොදා ගැනීම නීති විරෝධී නොවූවත් සදාචාර විරෝධීයි.

”මේවා කරන්නේ අපේ ගුවන් කාලයෙන්, අපේ පරිශ්‍රමයෙන් හා සම්පත්වලින්. ඒ ගැන කාටවත් කැක්කුමක් ඇයි?” සමහර මාධ්‍ය ආයතන ප්‍රශ්න කළ හැකියි.

රාජ්‍ය හා පෞද්ගලික රේඩියෝ ටෙලිවිෂන් නාලිකා සියල්ල භාවිතා කරන්නේ මහජන දේපළක් වන විද්‍යුත් තරංග සංඛ්‍යාතයි. මේ නිසා හිතුමතේ තම සන්නාම ප්‍රවර්ධනය කරමින් වටිනා ගුවන්කාලය එයට වෙන් කිරීම, ආපදා මාධ්‍යකරණය වඩාත් ප්‍රශස්තව කිරීමට තිබෙන වගකීම පැහැර හැරීමක්.

See also, 3 Oct 2016: සිවුමංසල කොලු ගැටයා #286: ආපදා අවස්ථාවල මාධ්‍ය වගකීම හා ප්‍රමුඛතාව කුමක් විය යුතු ද?

[Op-ed] April Fools, All Year Round? A Call for Fact-Checking Our Media & Politics

Text of my op-ed article published in Weekend Express newspaper on 7 April 2017.

April Fools All Year Round? Op-ed by Nalaka Gunawardene, Weekend Express, 7 April 2017

April Fools, All Year Round?

By Nalaka Gunawardene

April 1 is observed in many countries as a day for fooling people with practical jokes and harmless fabrications. This aspect of popular culture can be traced back to the times of ancient Greece.

There is now a new twist to this tradition. Every day is beginning to feel like April Fools’ Day in the age of Internet pranks, clever satire and fake news!

Sadly, many among us who apply some measure of skepticism on April 1 are not as vigilant for the rest of the year.

Ah, how I miss the time when intentional misleading was largely confined to just one day. I’m old enough to remember how some Lankan newspapers used to carry elaborate – and seemingly plausible – stories on their front pages on April Fools’ day. The now defunct Sun and Weekend excelled in that delightful art of the tall tale. Of course, they owned up the following day, poking fun at readers who were fooled.

During the past two decades, our media landscape has become a great deal more diverse. Today we have 24/7 SMS news services, all-news TV channels, numerous websites and, of course, millions using social media to spread information (or misinformation) instantaneously.

But does more necessarily mean better? That is a highly debatable question. We seem to have too much media, but not enough journalism! At least journalism of the classical kind where facts are sacred and comment is free (yet informed).

That kind of journalism still exists, but along with so much else. Today’s global cacophony has democratized the media (which is to be celebrated). At the same time, it spawned veritable cottage industries of fake news, conspiracy theories and gossip peddlers.

Image source – American Journalism Review, 21 April 2015

Fact checking

What is to be done? The long term solution is to raise media literacy skills in everyone, so that people consume media and social media with due diligence.

That takes time and effort. Since misinformation is polluting the public mind and even undermining democratic processes, we must also look for other, faster solutions.

One such coping strategy is fact checking. It literally means verifying information – before or after publication – in the media.

In a growing number of countries, mainstream media outlets practise fact checking as an integral part of their commitment to professionalism. They seek to balance accuracy with speed, which has been made more challenging by the never-ending news cycle.

In other cases, independent researchers or civil society groups are keeping track of news media content after publication. In the United States, where the practice is well developed, several groups are devoted to such post-hoc fact checking. These include FactCheck, PolitiFact, and NewsTrust’s Truth Squad. They fact check the media as well as statements by politicians and other public figures.

In 2015, fact checking organisations formed a world network and this year, they observed the inaugural International Fact Checking Day.

Not coincidentally, the chosen date was April 2. (See details at: http://factcheckingday.com)

The initiative is a collaboration by fact checkers and journalism organisations from around the world, “with a goal to enlist the public in the fight against misinformation in all its forms.”

“International Fact Checking Day is not a single event but a rallying cry for more facts — and fact checking — in politics, journalism and everyday life,” says Alexios Mantzarlis, director of the International Fact-Checking Network at the Poynter Institute for Media Studies in the US.

Oops!

Pinocchios

One visual icon for the Fact-Checking Day is Pinocchio, the fictional puppet character whose nose grew long each time he uttered a lie.

We in Sri Lanka urgently need a professional, non-partisan fact checking service to save us from the alarming proliferation of Pinocchios in public life. Not just our politicians, but also many academics and activists who peddle outdated statistics, outlandish claims or outright conspiracy theories.

Take, for example, the recent claim by a retired professor of political science that 94 Members of Parliament had not even passed the GCE Ordinary Level exam. Apparently no one asked for his source at the press conference (maybe because it fed a preconceived notion). Later, when a (rare?) skeptical journalist checked with him, he said he’d “read it in a newspaper some time ago” — and couldn’t name the publication.

A simple Google search shows that an MP (Buddhika Pathirana) had cited this exact number in September 2014 – about the last Parliament!

Given the state of our media, which often takes down dictation rather than asks hard questions, fact checking is best done by a research group outside the media industry.

A useful model could be South Asia Check, an independent, non-partisan initiative by Panos South Asia anchored in Kathmandu. It “aims to promote accuracy and accountability in public debate” by examining statements and claims made by public figures in Nepal and occasionally, across South Asia (http://southasiacheck.org).

See also: Getting it Right: Fact-Checking in the Digital Age: American Journalism Review, 21 April 2015

South Asia Check – home page captured on 10 April 2017

Nalaka Gunawardene is a science writer and independent media researcher. He is active on Twitter as @NalakaG

තොරතුරු අයිතිය සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් හොඳ ආරම්භයක් – නාලක ගුණවර්ධන

Nalaka Gunawardene speaks at public forum on Sri Lanka’s new Right to Information (RTI) law. Colombo, 15 Feb 2017

Nalaka Gunawardene speaks at public forum on Sri Lanka’s new Right to Information (RTI) law. Colombo, 15 Feb 2017

On 15 February 2017, I served as main speaker at a public forum in Colombo on Sri Lanka’s newly operational RTI law and its wider socio-cultural and political implications. The event, organized by the National Media Forum (NMF), was attended by a large number of journalists, social activists, lawyers, government officials and other citizens.

Here is one news report on the event, by Lanka News Web:

තොරතුරු අයිතිය සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් හොඳ ආරම්භයක් – නාලක ගුණවර්ධන

තොරතුරු දැන ගැනීමේ අයිතිය පිලිබඳ ඉදිරියේදී දුර්මත ගොඩනැගීමටත් දියාරු කිරීමටත් හැකියාව ඇති හෙයින් එම තත්ත්වයන්ට මුහුණ දීමට සූදානමින් සිටිය යුතු බව ප්‍රවීණ මාධ්‍යවේදී නාලක ගුණවර්ධන මහතා පැවසීය.

ඔහු මේ බව සඳහන් කළේ ඊයේ (15) පැවති ජාතික මාධ්‍ය සංසදය මඟින් සංවිධානය කර තිබූ “තොරතුරු පනතට සමාජ සංස්කෘතිය ඉක්මවිය හැකිද?” සංවාද සභාවේ මුඛ්‍ය දේශනය පවත්වමිනි.

පනතේ 20 වැනි වගන්තියට අනුව ප්‍රගාමී තොරතුරු දීම සම්බන්දයෙන් කර ඇති සඳහන ඉතා හොඳ ආරම්භයක් බවයි ගුණවර්ධන මහතා ප්‍රකාශ කළේ.පුරවැසියන් තොරතුරු ඉල්ලීමට ප්‍රථම ස්වෙච්ජාවෙන් ඒවා ලබා දිය යුතු බවට වන වගන්තිය පුරවැසියන්ගේ තොරතුරු අයිතිය තහවුරු කරන්නක් බව පෙන්වා දෙන හෙතෙම අවධාරණය කළේ කලාපයේ තොරතුරු නිතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අත්දැකීම් ඇති රටවල සහය අපටද ලබා ගත හැකි බවයි.මේ සඳහා පුරවැසියන්ගේ සක්‍රීය දායකත්වයද අවශ්‍ය බව හෙතෙම සඳහන් කළේය.

ඉන්දියානු සමාජයේ තොරතුරු අයිතිය දිනා ගැනීමේ ප්‍රබල අරගලයක් කළ සමාජ ක්‍රියාකාරිකයෙකු වන ෂෙකර් සිං සමාජ ගත කරමින් පවතින කාරණා පිළිබඳවද නාලක ගුණවර්ධන මහතා අදහස් පළ කළේය.ෂේකර් සිං මතු කරන ප්‍රධාන කාරණයක් වන මෙම අයිතිය දිනා ගැනීම වෙනුවෙන් ප්‍රජාතාන්ත්‍රීය, ප්‍රගතිශීලි හැමදෙනාම එක්ව ක්‍රියා කළ යුතු බව ගුණවර්ධන මහතා පෙන්වා දුන්නේය.

දේශපාලන අධිකාරිය හා නිලධාරීන් මේ සම්බන්ධයෙන් නිවැරදිව සක්‍රීයව මැදිහත් වන්නේ පුරවැසියන් ඊට දක්වන ප්‍රතිචාරය මත වන හෙයින් පුරවැසියා මේ පිලිබඳ බලගැන්වීම අවශ්‍ය කරුණක් බව හෙතෙම අවධාරණය කළේය.

L to R - Nalaka Gunawardene, Mandana Ismail Abeywickrema, Priyantha Wedamulla

L to R – Nalaka Gunawardene, Mandana Ismail Abeywickrema, Priyantha Wedamulla

සංවාද සභාව ඇමතූ ජාතික මාධ්‍ය සංසදයේ කැඳවුම්කරු මාධ්‍යවේදිනී මන්දනා ඉස්මයිල් අබේවික්‍රම මහත්මිය ප්‍රකාශ කළේ මෙතෙක් පැවති අත්දැකීම් අනුව තොරතුරු ලබාදීමට ආණ්ඩු සුදානම් නොමැති හෙයින් තොරතුරු පනත ක්‍රියාත්මක කරවාගැනීමට සිදුව ඇත්තේ වෙනසකට ලක් නොවුණු දේශපාලන සංස්කෘතික පසුබිමක හිදිමින් බවයි.පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී වරප්‍රසාද යටතේ පවා තොරතුරු ලබා ගැනීමට නොහැකි දේශපාලන පසුබිමක අපට කටයුතු කිරීමට සිදු වූ බව ඇය පෙන්වා දුන්නේය. එහෙත් මෙම තත්ත්වයන් අභියෝගයට ලක් කළ යුතු බවත් ඊට පුරවැසියා මැදිහත් විය යුතු බවත් ය වැඩිදුරටත් පැවසීය.

Here is the video of my full speech (in Sinhala):

Can Right to Information (RTI) Transform Lankan Society? Yes, but we have much to do…

Nalaka Gunawardene speaks at public forum in Colombo on Sri Lanka’s newly operational RTI law. 15 February 2017 (Photo courtesy Lanka News Web)

Nalaka Gunawardene speaks at public forum in Colombo on Sri Lanka’s newly operational RTI law. 15 February 2017 (Photo courtesy Lanka News Web)

Sri Lanka’s new Right to Information (RTI) law became operational on 3 February 2017. Marking the culmination of an advocacy effort sustained by social activists and journalists for over 20 years, the new law enables citizens to ask for, and be assured of information held in all government entities (as well as some private and non-profit entities).

The law being new, there still are apprehensions, misconceptions as well as skepticism on whether such transparency could work in a semi-feudal society like Sri Lanka’s.

On 15 February 2017, I served as main speaker at a public forum in Colombo on Sri Lanka’s newly operational RTI law and its wider socio-cultural and political implications. The event, organized by the National Media Forum (NMF), was attended by a large number of journalists, social activists, lawyers, government officials and other citizens.

L to R - Nalaka Gunawardene, Mandana Ismail Abeywickrema, Priyantha Wedamulla and Narada Bakmeewewa

L to R – Nalaka Gunawardene, Mandana Ismail Abeywickrema, Priyantha Wedamulla and Narada Bakmeewewa  (Photo courtesy Lanka News Web)

In my presentation, I said the right to ask questions from rulers is very new, and there is no historical precedent for it in Sri Lanka. Subjects had no rights whatsoever and could not ask any questions from the absolute monarchs of Lanka who ruled the island for 20 centuries. The Portuguese, Dutch and British did not grant that right in their colony of Ceylon, and neither did any of our own governments elected since independence in 1948.

Citizens are typically intimidated by politicians and officials, and unless we overcome this wide-spread subservience, we cannot derive benefits from RTI, I argued. The new law gives an unprecedented right to all 21 million Lankans – of all walks of life and of all ages – but to exercise it well we need a political vision, tenacity and imagination.

Nurturing these qualities is the big challenge on the DEMAND side of RTI in Sri Lanka, now that the government has done an appreciable amount of work on the SUPPLY side – by keeping its 2015 election pledge and giving us both the fundamental right to information (through the 19th Amendment to the Constitution) and the law that operationalises it (Right to Information Act No 12 of 2016).

I quoted Dr Rajesh Tandon, founder and head of the Society for Participatory Research in Asia (PRIA), a voluntary organisation providing support to grassroots initiatives in India on the Indian experience of RTI. Since the RTI law was introduced in 2005, India has seen a marked improvement in governance, dissemination of information and involvement of civil society in the governance process, he says.

At the same time, he points out that some challenges remain at the implementation level. Certain states in India have been more active in creating a culture of information sharing and open government. As Indians found out, it isn’t easy to shake off centuries of misplaced state secrecy and mistrust in the public. “Old rules and procedures continue to co-exist as new laws and methods are invented. Official Secrecy Act and Right to Information Act co-exist, just as written precedent and e-governance co-exist.” (Watch my full interview with Rajesh Tandon here: https://vimeo.com/118544161).

Sunil Handunnetti, JVP (opposition) Member of Parliament, speaks during RTI Forum in Colombo, 15 Feb 2017

Sunil Handunnetti, JVP (opposition) Member of Parliament, speaks during RTI Forum in Colombo, 15 Feb 2017

I also summarized India’s RTI lessons shared with me recently by Shekhar Singh, Founder of India’s National Campaign for People’s Right to Information (NCPRI) and a former member of the State Council for RTI, New Delhi. Chief among them:

  • Be well aware of political realities and complexities when promoting RTI
  • Don’t get into ‘Us and Them’ style confrontation with govt (reality always more nuanced)
  • Work with progressive elements (MPs, officials, advisors) within govt who share RTI ideals
  • South Asian politicians know they can pass many laws and then ignore them: only sustained citizen pressure will make them implement RTI fully
  • Document how RTI has led to social justice and social development in other South Asian countries, and the positive uses of RTI in Sri Lanka from now onward; Share these widely with officials, politicians and civil society activists to inspire them.
  • RTI cuts across all sectors (education, health, child rights, labour rights, environment, etc.): NGOs, trade unions and other elements of civil society need to see value of RTI-generated info for their own work and the greater good
  • Civil society should not isolate RTI as a separate movement. Integrate RTI into all public interest work in all sectors.
  • Insist that ALL layers, arms and branches of govt obey the RTI law fully (and use appeal process when any public authority is not cooperating)

Here is one news report on the event, by Lanka News Web (in Sinhala)

Here is the video of my full speech (in Sinhala):

Part of audience at public forum on Sri Lanka's RTI Law, held in Colombo, 15 Feb 2017

Part of audience at public forum on Sri Lanka’s RTI Law, held in Colombo, 15 Feb 2017