සිවුමංසල කොලූගැටයා #186: පරපුරකට කියැවීම පුරුදු කළ ලේඛකයා – ඞීමන් ආනන්ද

This week in my Ravaya column (in Sinhala), I pay tribute to Lankan writer Deeman Ananda (1933-2007), who wrote over 1,000 books of crime fiction, detective fiction and other thrillers in Sinhala from 1960s well into the 1980s.

Deeman’s books provided light entertainment and were highly popular among a whole generation of young readers, many of who took to reading thanks to these books. Yet the Deeman was ridiculed and demonized by the literary mainstream while many parents, teachers and schools outright ‘banned’ these books. This, in turn, made them even more popular – kids who read these books secretively later ‘graduated’ on to other literary genres.

Besides writing 1,009 is in a quarter century, Deeman Ananda also wrote screenplay for four Sinhala movies, and scripted the second comic book in Sinhala, named Thisa, published in the mid 1960s. Despite all these contributions, he died under-rated and under-appreciated. Yet he remains a well-loved icon on Lankan popular culture – and I salute him as one who went upstream against cultural orthodoxy.

Three Deeman Ananda book covers - from over 1,000 crime thrillers he wrote in Sinhala

Three Deeman Ananda book covers – from over 1,000 crime thrillers he wrote in Sinhala

ඞීමන් ආනන්ද!

මේ නම අද කාලේ තරුණ පාඨකයන්ට එතරම් හුරු නැති වුවත් 1960, 1970 හා 1980 දශකවල හැදුණු වැඩුණු අප බොහෝ දෙනකු ඔහු හඳුනන්නේ දිගට හරහට ප‍්‍රබන්ධ කථා ලියූ ලේඛකයකු හැටියට. එහෙත් ඔහු තරම් තහංචි, ගැරහුම් හා කොන් කිරීම්වලට ලක් වූ තවත් සිංහල ලේඛකයකු ද නැති තරම්.

එකල බොහෝ තරුණ තරුණියන් ඔහුගේ මාරක කථා හා ත‍්‍රාසජනක කථා කියවූයේ හීන්සීරුවේ නැත්නම් හොර රහසේ. කිසි විටෙක අසභ්‍ය නොවූවත් වැඩිහිටි සමාජය විසින් ගර්හිත කොට “තහනම්” කර තිබූ මේ පොත්වලින් අපට සරල වින්දනයක් ලැබුණා. මෙරට ජනප‍්‍රිය සංස්කෘතියේ ප‍්‍රබල අගයක් ලෙස වසර 25ක් පමණ පැවතියේ ආනන්ද අතින් ලියැවුණු 1000ට අධික පොත් සංඛ්‍යාවක්. එහෙත් ඔහුගේ භූමිකාව තවමත් නිසි ඇගැයීමකට ලක් වී නැහැ.

Deeman Ananda (1933-2007). Most prolific writer of Sinhala fiction in Sri Lanka during 20th century

Deeman Ananda (1933-2007). Most prolific writer of Sinhala fiction in Sri Lanka during 20th century

බෝපෙ කනත්තගේ ඞීමන් ආනන්ද උපන්නේ 1933 මාර්තු 30 වනදා මාතර බණ්ඩාරවත්තේදී. වටගෙදර බෞද්ධ මිශ‍්‍ර පාසලෙන් හා ඉන් පසු කොළොන්නාවේ ආනන්ද විද්‍යාලයේ ඔහු ඉගෙනුම ලැබුවා. සිංහල, ඉංග‍්‍රීසි භාෂාවලට අමතරව ඔහු පසු කලෙක ස්වෝත්සාහයෙන් දෙමළ හා හින්දි භාෂා ද ප‍්‍රගුණ කළා.

කුඩා වියේ සිටම ලිවීමට මහත් ඕනෑකමක් දැක්වූ ඔහු සිංහල ජාතිය හා සිළුමිණ පුවත්පත්වලට ලිපි හා කවි රචනා කළා. පසුව රිදීතිරය නමින් සිනමා පුවත්පතකට සම්බන්ධ වී වැඩ කළා.

ඞීමන් ආනන්ද ගැන කරුණු සොයා යන විට මහත් උපකාර වූයේ කලක් ඔහු දැන සිටි මගේ ද ගුරුතුමකු වන විද්‍යා දේශක අසංග අබේසුන්දරයි (මානව විද්‍යා ප‍්‍රකාශනයේ කතුවරයා හා ප‍්‍රකාශකයා).

අබේසුන්දරයන් ඞීමන් ආනන්ද මුල් වරට හමු වූයේ 1978 වසරේ දිනෙකයි. කොළඹ සරසවියේ විද්‍යා පීඨයේ උපාධි අපේක්‍ෂකයකු ලෙස ඔහු එවකට මානව බිත්ති පුවත්පතට ලිපියක් ලියන්නට ආනන්ද සොයා ගෙන වැල්ලම්පිටියට ගියා. මේ තරුණයා සමග මහත් උද්‍යොගයෙන් කථා බස් කළ ආනන්ද, කල් පවතින මිතුදමක් ඇති කර ගත්තා.

අබේසුන්දර ලියූ ලිපියට ඔහු දුන් හෙඩිම වූයේ ‘මා අත වරද නැත’ යන්නයි. ලේඛන කලාවට පිවිසි මුල් කාලයේ මහත් වෙර දරා ඞීමන් ආනන්ද ‘අපරාධය හා දඬුවම’ කෘතිය සිංහලට පරිවර්තනය කොට තිබෙනවා. එහි පිටපත රැගෙන ප‍්‍රකාශකයන් ගණනාවක් ළඟට ගියත් නමක් නොතිබුණු මේ නවක ලේඛකයාගේ කෘතිය ඔවුන් භාර ගත්තේ නැහැ. මෙයින් කම්පාවට පත් ආනන්ද එම පිටපතට ගිනි තබා පුළුස්සා දැමුවා.

ඉච්ඡාභංගත්වයෙන් සිටින ඔහුට මරදානේ පංචිකාවත්ත පාරේ තිබූ ලිංගම් පොත්හල හිමි එම්. එස්. ලිංගම් මුදලාලි ඔවදනක් දුන්නා. ‘‘සිගරට්, සුරුට්ටු වගේ (ඉක්මනට) විකිණෙන පොත් ලියන්න!’’

සරල වින්දනය ලබා දෙන අඩු මිළැති පොත් ලිවීම ආනන්ද ඇරඹුවේ ඒ අනුවයි. සම්භාව්‍ය සාහිත්‍ය කෘතියක පරිවර්තනය පළ කරවා ගත නොහැකි වුවත් ඔහු ලියූ මාරක කථා පාඨකයන් හමුවට ගෙන යන්නට නම් ප‍්‍රකාශකයන් උද්‍යොගයෙන් ඉදිරිපත් වුණා.

ආනන්ද මුලින්ම ලියූ මාරක කථා පොත ‘ගංතෙර හොල්මන’. පාළු තැනෙක සිට නොකියවන්න යැයි පොතේ දෙවැනි පිටුවේ අවවාදයක් ද මුද්‍රණය කළා. පිටු 112ක මේ සරල නවකථාව ඉක්මනින් පාඨක ජනාදරයට ලක්වුණා.

1960 දශකයෙන් පටන් ගත් මේ ව්‍යායාමය 1970 දශකය පුරාත් 1980 දශකයේ කොටසක් දක්වාත් ඔහු කර ගෙන ගියා. මේ කාලය තුළ ඔහු පොත් දහසකට වඩා ලියා තිබෙනවා. මෙය මෙරට ප‍්‍රකාශන ක්‍ෂෙත‍්‍රයේ වාර්තාවක්.

මුල් කාලයේ රුපියලට දෙකට පිටපතක් මිළ කෙරුණු මේ පොත්, පොත්හලවලට අමතරව පදික වේදිකාවේ හා පත්තර ලෑලිවල ද අලෙවි වුණා. කොළඹ ආනන්ද විද්‍යාලයේ පාසල් සිසුවකු ලෙස මරදාන දුම්රියපොළ අසලින් මේ පොත් මිළට ගන්නවා අබේසුන්දරට තවමත් මතකයි. වැඩ නිමා වී නිවෙස් බලා යන බොහෝ දෙනා ඒ දිනවල මේ පොත් මිලට ගෙන ගමනේදීම කියැවූ බව ඔහු කියනවා.

‘‘රේස් කොලේ කියමින් සිටි වැඩ කරන ජනතාවට පොත් කියැවීම පුරුදු කළේ මමයි!’’ ඞීමන් ආනන්ද 1978 සම්මුඛ සාකච්ඡාවේදී පැවසුවා. ‘‘අද සිටින සමහර ප‍්‍රවීණ උගතුන් මුලින් මගේ පොත් කියවා ගැටවර අවධියේ එතැනින් වෙනත් පොත්පත්වලට යොමු වූ අයයි. ඔවුන් ප‍්‍රසිද්ධියේ කීවත් නොකීවත් එය මා දන්නවා.’’

ආනන්ද අනුකාරක කෘති නිර්මාණය කළ බව සැබෑවක්. ඔහු හොලිවුඞ් ත‍්‍රාසජනක චිත‍්‍රපටවල පිටපත් ආභාෂයෙන් දේශීය ඌරුවට මාරක කථා රචනා කළා. බොලිවුඞ් හින්දි චිත‍්‍රපට ඇසුරු කරගෙන පේ‍්‍රම කථා ගණනාවක් ද ලිව්වා. මීට අමතරව බටහිර රටවල ජනප‍්‍රිය සංස්කෘතියේ චරිත වූ ඩ‍්‍රැකියුලා ආදිය දේශීය පාඨකයන්ට හඳුන්වා දුන්නා.

එහෙත් ඔහුගේ කෘතීන් කිහිපයක් හැරෙන්නට අනෙක් බහුතරය පරිවර්තන නොවෙයි. දේශීය චාරිත‍්‍ර, ස්ථාන හා සිදුවීම් හමුවන ප‍්‍රතිනිර්මාණ ලෙස හැඳින්විය හැකියි.

ඔහු රාත‍්‍රීයේ ඉංග‍්‍රීසි චිත‍්‍රපට නරඹා පසු දින ඒ ආශ‍්‍රයෙන් නවකථා ලියූ බවට නැගුණු චෝදනා ඔහු ප‍්‍රතික්‍ෂෙප කළා. බටහිර චිත‍්‍රපට ඇසුරෙන් ලියැවුණු නවකථා තිබෙන බවත්, තමන් කථා සාරයන් සඳහා ගුරු කොට ගත්තේ ඒවා බවත් ඔහු කීවා.

Sergeant Weerakoon: Cover of Deeman Ananda detection novel in Sinhala

Sergeant Weerakoon: Cover of Deeman Ananda detection novel in Sinhala

ඔහු තමාටම ආවේණික චරිත නිර්මාණය කළා. ඔහුගේ රහස් පරික්‍ෂකයා වූයේ ඩිකී වීරකෝන්. ඔහුගේ රහස් ඔත්තු නියෝජිත ජේම්ස් බණ්ඩා බැලූ බැල්මට ජාත්‍යන්තරව ප‍්‍රකට ජේම්ස් බොන්ඞ්ට සමාන වූවත් බණ්ඩා බටහිර (විශේෂයෙන් CIA) සැළසුම්වලට එරෙහිව කි‍්‍රයා කරමින් දේශීයත්වය මතු කරන්නෙක්. වාමාංශික නැඹුරුවක් තිබූ ආනන්ද 1960 දශකයේ ජන මනසේ ප‍්‍රකටව තිබූ CIA කුමන්ත‍්‍රණ තම කථාවලට ඈඳා ගන්නට ඇතැයි අබේසුන්දරයන් කියනවා.

මීට අමතරව ආනන්ද අද්භූත කථා රැසක් ද රචනා කළා. හොල්මන්, අවතාර, භූතයන් වටා ගෙතුණු මේ කථාවලින් සරල වින්දනයක් හා ත‍්‍රාසයක් ලබා දුන්නා මිසක (අද කාලේ ඇතැම් ඉරිදා පුවත්පත් මෙන්) කිසි විටෙක මේ කිසිවක් සත්‍ය යයි ප‍්‍රවෘත්ති වාර්තාකරණයට හෝ ජනතාවට ඒත්තු ගැන්වීමට හෝ ඔහු තැත් කළේ නැහැ.

ත‍්‍රාසජනක කථා පුවත් සොයමින් කොළඹ නගරයේ සැරිසැරූ ඞීමන් ආනන්ද බටහිර හා හින්දි චිත‍්‍රපටවලට අමතරව අලූත්කඬේ උසාවියේ නඩු අසනු බලා සිටීමෙන් ද ප‍්‍රබෝධක ආවේගයන් ලද බව කියැවෙනවා. කොල්වින් ආර් ද සිල්වා, ජී.ජී. පොන්නම්බලම් වැනි දක්‍ෂ අපරාධ නීතීඥයන් සම්බන්ධිත නඩුවලට ඔහු විශේෂ අවධානය යොමු කළා.

රහස්පරීක්‍ෂක කථා සාහිත්‍යයක් සිංහලෙන් නොතිබි යුගයක ඒ අඩුව යම් තරමකට හෝ ආනන්ද අතින් පිරවුණා. රහස්පරීක්‍ෂක කථා විශ්ව සාහිත්‍යයේ ප‍්‍රබල සාහිත්‍යාංගයක්. ඉංගී‍්‍රසී, ප‍්‍රංශ, ස්පාඤ්ඤ හා හින්දි වැනි භාෂාවල එහි හොඳ සම්ප‍්‍රදායන් තිබෙනවා. මෙරට මුල් යුගයේ ලේඛකයන් වූ පියදාස සිරිසේන හා ඩබ්ලියු. ඒ. සිල්වා වැනි අය ද රහස් පරීක්‍ෂක කථා රචනා කළා.

ඒ අයට සම කළ නොහැකි වුවත් ජනප‍්‍රිය සංස්කෘතියට මේ සංකල්ප රැගෙන ආ ලේඛකයා ආනන්දයි. රහස් පරීක්‍ෂක කථාවලින් ජනමනස දුෂණය කරන බවට සුචරිතවාදීන් දුන් විලාප කිසිවකින් ඔහු සැලූණේ නැහැ. නීති තර්ක, සියුම් ගවේෂණ හා තීක්‍ෂණ බුද්ධිය ආදිය මත පදනම් වූ මේ කථා නිසා පාඨක මනස පුළුල් වන බව ඔහු විශ්වාස කළා.

ආනන්දගේ සරල ත‍්‍රාසජනක නවකථා බොහොමයක එකම බටහිර ශෛලියේ චිත‍්‍රවලින් පිටකවර නිර්මාණය කර තිබුණා. ඒ සියල්ල ඇන්දේ ගම්පහ ‘අබේසිංහ’ නම් ශිල්පියායි. මේ සුසංයෝගය ද පොත්වල ජනප‍්‍රියත්වයට ද දායක වුණා.

ඞීමන් ආනන්ද ශෛලියට සමාන මගක ගිය සමකාලීන ලේඛකයන් කිහිප දෙනකු සිටි බවත් ඒ පොත්පත් කියවමින් හැදුණු අබේසුන්දරට මතකයි. මෙසේ රහස් පරික්‍ෂක හෝ මාරක කථා ලියූ අය අතර වැලිහිඳ මුනිරත්න, සිරිසේන මාඉටිපේ, නාරාහේන්පිට චන්‍ද්‍රසේන, චන්‍ද්‍රසේන ද සිල්වා සහ නිමල් සේනානායක යන නම් ඔහු සිහිපත් කරනවා.

‘‘කෙලෙයිමගල් නම් මුද්‍රණාලය සත 75 පොත් ජනප‍්‍රිය කළා. ඉදිරිපස හා පිටුපස කවරවලට වෙනස් ඡුායාරූප යොදා කවර දෙකක් ලෙස සකසා ඔවුන් නිකුත් කළ කුඩා පොත් සාක්කුවේ දමා ගෙන යා හැකි ප‍්‍රමාණයට තිබුණා’’ යයි ඔහු කියනවා.

තමන් ‘මාරක කථා චක‍්‍රවර්ති’ ලෙස මාධ්‍ය මගින් හඳුන්වනවාට ඔහු එතරම් කැමති වී නැහැ. ‘‘ඔය නාමය මම සළකන්නේ සමච්චලයක් කියලා. ඒවා කලාකරුවෝ දෙකේ කොළයට දමන කථා’’ ඔහු වරක් සාකච්ඡුාවකදී පැවසුවා.

එසේම ප‍්‍රබුද්ධ යයි හඳුන්වා ගත් සාහිත්‍යකරුවන් හා විචාරකයක් එල්ල කළ, අපහාස හා කොන් කිරීම් ඔහු තැකුවේ නැහැ. තමා පොත් ලියුවේ විචාරකයන්ට නොව සාමාන්‍ය ජනතාවට බවත්, ජන හද ගැස්මට තමා බෙහෙවින් සමීප වී අහිංසක වින්දනයක් ලබා දුන් බවත්, ආනන්ද විශ්වාස කළා.

ඞීමන් ආනන්දගේ සහ එවැනි වෙනත් ලේඛකයන්ගේ පොත් ගැන දෙමවුපියන්, ගුරුවරුන් හා සම්භාව්‍ය යයි සැළකෙන සාහිත්‍යයට සම්බන්ධ උදවිය බැලූවේ අවඥාවෙන්. බොහෝ පාසල්වල මේ පොත් ගෙන ඒම තහනම් කොට තිබුණා. සිසු සිසුවියන් ඒවා කියවූයේ සඟවා ගෙනයි.

ආනන්දගේ පොත්වල ප‍්‍රචණ්ඩ ක‍්‍රියා නිතර හමු වූ බව ඇත්තයි. එහෙත් ලිංගික වශයෙන් අසභ්‍ය කිසිවක් එහි තිබුණේ නැහැ. බටහිර ත‍්‍රාසජනක චිත‍්‍රපට කථාවල තිබූ කථා සාරය අඩුවක් නැතිව ඔහු පොත්වලට හසු කර ගත්තා.

මේ ගැන අබේසුන්දරගේ විග‍්‍රහය: ‘‘ඞීමන් ආනන්දගේ සරල කෘතීන් තුළින් පොත් කියැවීම ඇරැඹූ අප බොහෝ දෙනා පසුකාලීනව වඩාත්ම ගැඹුරු හා සම්භාව්‍ය පොත් වෙතට යොමු වුණා. ආරම්භයක් ලෙස එය වැදගත්. එසේම රටේ පහළම ජන ස්ථාරයන් තමයි ඔහු ස්පර්ශ කළේ. අද යොවුන් සාහිත්‍යය යම් තාක් දුරට මේ හිදැස පිරැවූවත් ඞීමන් ආනන්ද කෙනකු නොසිටීම අඩුවක්.’’

කොළඹ සරසවියේ සිංහල මහාචාර්ය සරත් විජේසූරිය මට මතක් කළේ කලක් ඩබ්ලියු. ඒ. සිල්වා සූරීන්ගේ ලේඛනවලට ද ‘ජනප‍්‍රිය’ චෝදනාව එල්ලවූ බවයි. පාඨක මනස ඇද බැඳ තබා ගන්නට කථා ලිවීමේ හපනකු වූ සිල්වාගේ කෙටිකථා හා නවකථා ද සමහර විචාරකයන්ගේ දෝෂදර්ශනයට ලක් වුණා.

ප‍්‍රකාශක දයාවංශ ජයකොඩිගේ මහතකයේ හැටියට ඞීමන් ආනන්ද පොත් තහනම 1960 දශකයේ ඔහු උගත් කොළඹ ආනන්ද විදුහලේ තදින්ම ක‍්‍රියාත්මක වුණා. එකල එහි ගුරුවරයකු වූ මගේ පියා ද මේ පොත් සිසුන් ළඟ තිබී හසු වී ‘රාජසන්තක’ කළ බව ජයකොඩි කියනවා.

ආනන්ද බෝඩිමේ රස කථා’ නමින් මෑතදී දයාවංශ ජයකොඩි විසින් ප‍්‍රකාශිත ආවර්ජනා පොතෙහි එක් පරිච්ෙඡ්දයක 1960 දශකයේ ආනන්ද විදුහලේ නේවාසිකාගාර සිසුන් උපක‍්‍රමශීලීව ඞීමන් ආනන්ද පොත් කෙසේ කියැවූ සැට පොතේ කතුවරයා දෙව්සිරි පී. හේවාවිදාන විස්තර කරනවා.

‘‘කුඩා ළමුන්ගේ මනස විනාශ කරන ඞීමන් ආනන්දගේ මාරක කථා පොත් තහනම් කළ යුතු යයි හිටපු විදුහල්පති මෙත්තානන්ද මහතාගේ බෞද්ධ බලවේගය ආනන්ද ශාලාවේ පැවති රැස්වීමකදී යෝජනාවක් ද සම්මත කර ගත් පසු මාරක කථා පොත් අලෙවිය තවත් වැඩි විය.’’

Dickie Weerakoon: Another of Deeman Ananda's 1,000+ crime novels in Sinhala

Dickie Weerakoon: Another of Deeman Ananda’s 1,000+ crime novels in Sinhala

වරක් නේවාසිකගාර පාලකයන් සමග හැංගිමුත්තන් කරමින් කියැවූ පොත් එකතුවක් සමග හසු වූ සිසුවකු දඬුවම් ලැබූ සැටි කතුවරයා කියනවා. මේ සිද්ධියෙන් පසු එකී සිසුවා ඞීමන් ආනන්දට ලියුමක් ලියා කීවේ ‘මාරක කථා සාහිත්‍යය ආනන්ද බෝඩිමේ ප‍්‍රචලිත කිරීමට තමා දරනා වටිනා උත්සාහය බෝඩිමේ ගුරුවරුන් විසින් කඩාකප්පල් කළ බවයි’. පොත් නැතිව ළමුන් නොකා නොබී දුකෙන් සිටින බවත් ලියුමේ සඳහන් වුණා.

සතියකට පසු මෙකී සිසුවා නමට තැපෑලෙන් විශාල පාර්සලයක් ලැබුණා. ඞීමන් ආනන්ද තමන් එතෙක් ලියූ පොත් 150ක පිටපතක් බැගින් තෑගි කර එවා තිබුණා.

කෙසේ හෝ පාලකයන් මෙය දැන ගන්නට පෙර පාර්සලයේ අන්තර්ගතය සඟවා ‘යටිබිම්ගත පරිශීලනයට’ යොදා ගත් සැටි කතුවරයා කියනවා.

පොත් දහසකට වඩා ලියූව ද එයින් බොහෝමයක පිටපත් තමා ළඟවත් නොතිබූ බව ඞීමන් ආනන්ද අබේසුන්දරට කියා තිබෙනවා. ‘‘හිතමිතුරන් හා සෙසු පාඨකයන් මගෙන් ඉල්ලූ විට විවිධ අවස්ථාවල මා ඔවුන්ට මගේ කර්තෘ එකතුවෙන් පිටපත් දුන්නා. එයින් බොහෝ දෙනා ඒවා ආපසු ගෙන ආවේ නැහැ.’’

මේ පොත් පළ කළ මුද්‍රණාල ඒවායේ පිටපත් රාජ්‍ය ලේඛනාගාරයට හරි හැටි යැවීමක් ද සිදු කර නැහැ. 2004 සුනාමියේදී ඞීමන් ආනන්ද පොත් එකතු ගණනාවක් විනාශ වූ බව පාඨකයන් ඔහුට ලියා දන්වා තිබෙනවා. මේ නිසා ඞීමන් ආනන්දගේ සම්පූර්ණ පොත් එකතුවක් කොතැනක කා සතුව තිබේදැයි සොයා ගැනීම ප‍්‍රශ්නයක්.

මුල් යුගයේ සිනමා සඟරාවකට සම්බන්ධ වූ ඞීමන් ආනන්ද පසු කලෙක සිංහල සිනමා කර්මාන්තයට ද දායක වුණා. ඒ තිර රචකයෙක් හැටියට. ‘මේ දෑස කුමකටද?’, ‘යළි ඉපිදේ’, ‘සූරයා සූරයාමයි’ හා ‘දාමරිකයෝ’ යන චිත‍්‍රපට ඔහු අතින් රචනා වුණා.

ඞීමන් ආනන්ද චිත‍්‍රකථා ක්‍ෂෙත‍්‍රයටත් දායක වූ බව අප‍්‍රකට කරුණක්. මෙරට එළි දුටු මුල්ම චිත‍්‍රකථා පොත වූයේ සුසිල් පේ‍්‍රමරත්න නිර්මාණය කළ ‘රන් දුපත’යි. එයින් පසු දෙවැනි පොත වූයේ ‘තිසා’ නම් චිත‍්‍රකථාවයි. 1960 දශකයේ පළ වූ එහි කථාව ඞීමන් ආනන්දගේ. චිත‍්‍ර දයා කරුණාරත්නගේ. මෙයින් පිටපත් 55,000ක් ඉක්මවා අලෙවි වූ බව ආනන්ද කියා තිබෙනවා.

ඞීමන් ආනන්ද මාරක කථා කියැවීම හරහා සාහිත්‍ය ලෝකයට පිවිස, පසුව එහි ලොකු හපන්කම් කළ සිංහල භාෂා මහාචාර්යවරයකු මේ සතියේ මා සමග කීවේ මෙයයි. ‘බොහෝ රටවල ජනප‍්‍රිය හා සම්භාව්‍ය සාහිත්‍යය සමාන්තරව පවතිනවා. අපේ අවාසනාව නම් ජනප‍්‍රිය සාහිත්‍යයට මෙරට හිස ඔසවන්නට ඉඩක් නොදීම.’

‘තිසා’ චිත‍්‍රකථාව Thisa - second chitrakatha (comic) book published in Sri Lanka in the 1960s, with story by Deeman Ananda

‘තිසා’ චිත‍්‍රකථාව Thisa – second chitrakatha (comic) book published in Sri Lanka in the 1960s, with story by Deeman Ananda

Posted in Archival, Biographical, children, Education, Ravaya Column, Sri Lanka, Story telling, Writing, youth. Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . 5 Comments »

සිවුමංසල කොලූගැටයා #185: සංස්කෘතීන් යා කරන සාහිත්‍ය පාලම්

This week in my Ravaya column (in Sinhala), I discuss the role of literary translations in connecting cultures – both within Sri Lanka (across different linguistic groups) and linking Lanka with the rest of the world.

Inspiration for this column came in part from the Colombo International Book Fair 2014 (Sep 10-16), and the launch of a book (translated from Sinhala to English) a few days earlier, where I was asked to serve as compere.

Translations are like bridges, but I caution that poor translations offer hazardous connections to readers. I also argue that more Sinhala and Tamil books should be rendered into Sinhala, especially for the benefit of second and third generation Lankan diaspora members many of who are no longer reading in their parents’ mother tongue.

Photo0256

කොළඹ ජාත්‍යන්තර පොත් ප‍්‍රදර්ශනයේ අලෙවිය වැඩි පොත් වර්ගයක් වන්නේ සිංහලට පරිවර්තනය කළ සාහිත්‍ය කෘතීන්.

භාෂා හා සංස්කෘතින් අතර සන්නිවේදනය සඳහා පරිවර්තන අවශ්‍යයි. ඒවා දෙගොඩක් යා කරන පාලම් වගෙයි. එහෙත් හැම පාලමක්ම එක වගේ නොවනවා සේම හැම පරිවර්තනයක්ම එක සමාන හෝ එක ලෙස සාර්ථක හෝ වන්නේ නැහැ.

හොඳට කළ පරිවර්තන පරම්පරා ගණනක් පවතින්නට මනා සේ තැනූ සවිමත් පාලම්වලට සම කළ හැකියි. නමුත් සමහර පරිවර්තන යන්තමින් ඇටවූ ඒදණ්ඩක් හෝ යන්නට බිය සිතෙන විදියේ සංගිලි පාලමක් වගෙයි. තවත් සමහර ඒවා සටකපට කොන්ත‍්‍රාත්කරුවන් විසින් නිසි ප‍්‍රමිතියකින් තොරව අඩු වියදමින් තනන ලද පාලම්වලට සමානයි. කොයි මොහොතේ කඩා වැටෙයි ද ගසාගෙන යයි ද යන සැකයක් මතු වනවා.

පරිවර්තනය සුවිශේෂී කලාවක්. පරිවර්තනයක් යනු එක් බසකින් තව බසකට ලේඛනයක් පෙරැලීම පමණක් නොවෙයි. මුළු මහත් සංස්කෘතියක්ම එය නොදන්නා කෙනෙකුට හඳුන්වා දීමත් එහිදී කැරෙනවා.

හැම බසකම එයට ආවේණික වූ වචන, යෙදුම් හා උපමා තිබෙනවා. මේවා සමහරක් පරිවර්තනය කිරීම දුෂ්කරයි. එසේ කළත් මුල් අර්ථය තව දුරටත් රැඳී තිබෙන්නේ නැහැ.

මේ නිසා දක්‍ෂ පරිවර්තකයකු කරන්නේ එයට ආසන්න අරුත ඇති වචනයක්, යෙදුමක් හෝ කියමනක් පරිවර්තන බසෙන් සොයා ගෙන භාවිත කිරිමයි. මේ සඳහා වාග් විද්‍යාත්මක දැනුමට අමතරව භාෂා දෙකෙහිම සංස්කෘතික පසුබිම ගැන ද හොඳ දැනුමක් තිබිය යුතුයි.

ද්විභාෂිකත්වය පුළුල්ව හා ගැඹුරින් විග‍්‍රහ කළ හැකියි. ද්විභාෂිකත්වය යනු හුදෙක් භාෂා දෙකක් කියැවීමට හා ලිවීමට හැකි වීම හා වචන සමුදායක් දැන සිටීම පමණක් නොවෙයි. එකී භාෂාව මවු බස ලෙස යොදා ගන්නා ජනයාගේ සංස්කෘතික හා ඓතිහාසික පසුබිම, සාමයික නැඹුරුව හා වත්මන් දේශපාලනික ප‍්‍රවණතා ආදිය ද දැන සිටීම වැදගත්.

San Francisco Bridge

උදාහරණයකට රුසියානු විප්ලවයට පෙර ලියැවුණු සාහිත්‍ය කෘතීන් හා විප්ලවයෙන් පසු ලියැවුණු කෘතීන් අතර වෙනසට දේශපාලනික හේතු තිබෙනවා. පළමුවන හා දෙවන ලෝක යුද්ධ මෙන්ම සීතල යුද්ධය ද (1945-1989) බටහිර ලෝකයේ ජන සන්තානයට ලොකු බලපෑම් ඇති කළා. දකුණු අප‍්‍රිකාවේ යටත් විජිත හා වර්ණභේදවාදී ඉතිහාසය නොදැන මැන්ඩෙලා හෝ ස්ටීව් බීකෝගේ කෘතියක් හරියට පරිවර්තනය කළ නොහැකියි.

මේ පසුබිම් සාධක අවබෝධ කොට නොගෙන ශබ්දකෝෂ මත පමණක් පදනම් වී වචනාර්ථ පරිවර්තන කළොත් පරිවර්තිත කෘතිය කියවන පාඨකයන්ට ලොකු අවැඩක් සිදුවනවා.

එක් බසෙකින් තව බසකට යාන්ත‍්‍රිකව පරිවර්තනය කරන පරිගණක මෘදුකාංග දැන් තිබෙනවා. වෙන භාෂා ගැන මට තක්සේරු කළ නොහැකියි. එහෙත් ඉංග‍්‍රීසියෙන් සිංහලට මේ යාන්ත‍්‍රික පරිවර්තන පවතින්නේ ප‍්‍රාථමික මට්ටමකයි. ඒවායින් වචනයෙන් වචනයට කැරෙන පරිවර්තනය තේරුම් ගැනීම අසීරුයි! අද කාලේ නිකුත්වන සමහර සිංහල පරිවර්තන කර ඇත්තේ මිනිසුන් ද පරිගණක ද කියා සැකයක් ඇති වනවා.

විදෙස් පොත් රැසක් (බොහෝ විට ඉංග‍්‍රීසිය හරහා) සිංහලට පරිවර්තනය වෙතත් එය ප‍්‍රතිවිරුද්ධ දිසාවට සිදු වන්නේ කලාතුරකින්. එබඳු පොතක් දොරට වැඞීමේ උත්සවයට පසුගියදා මා සම්බන්ධ වුණා.

රන්ජිත් ධර්මකීර්ති ලේඛකයා හා නාට්‍යවේදියා 1991දී රචනා කළ ‘සත්මහල’ නවකථාව පී. වත්තේගම විසින් Mansion නමින් ඉංග‍්‍රීසියට පෙරළා තිබෙනවා. ද්විභාෂික උගතකු හා විශ‍්‍රාමික රාජ්‍යසේවා නිලධාරියකු වන වත්තේගමයන් මේ පරිවර්තනයට තමා පිවිසි ආකාරය හා මුහුණදුන් අභියෝග ගැන පැහැදිලි කළා.

පරිවර්තකයාට තමන් අමතන පාඨක සමූහය ගැන යම් හැඟීමක්, වැටහීමක් තිබිය යුතුයි. සිංහලෙන් ඉංග‍්‍රීසියට නවකථාවක් පරිවර්තනය කරන විට එය කියැවීමට වැඩිපුර ඉඩක් ඇත්තේ මෙරට සිටින සිංහල නොකියවන, එහෙත් රට ගැන අවබෝධයක් ඇති පාඨකයන්ද? නැතහොත් අපේ යථාර්ථයෙන් වඩාත් දුරස්ථ වූ විදේශික පාඨකයන්ද? මෙය තෝරා ගැනීම වැදගත්.

වත්තේගම මහතා සිංහලෙන් ඉංග‍්‍රීසියට පරිවර්තනය කිරිමේදී මතු වන අභියෝග කිහිපයක් සඳහන් කළා. සිංහල ජන ජීවිතයට හා ජනවහරට ආවේනික වූ ආමන්ත‍්‍රණ, ආහාරපාන නම් හා සමහරක් යෙදුම් වචනාර්ථයෙන් ඉංග‍්‍රීසියට (හෝ වෙනත් බසකට) පෙරළීමේ තේරුමක් නැති බව ඔහු කියනවා.

එසේම කෙනකු අමතන විට සිංහලෙන් යොදන වචන දුසිමකටත් වැඩියි. එය තරාතිරම, ආවේගය හා අවස්ථාවට අනුව වෙනස් වනවා. එහෙත් ඉංග‍්‍රීසියෙන් ඇත්තේ හදම නම් තනි වචනය පමණයි. වචනාර්ථය නිවැරදි වුවත් තැනට ගැලපෙන හැඟීම ජනිත කළ හැකි ද යන ප‍්‍රශ්නය මතුවනවා. (මෙයින් අදහස් වන්නේ ඉංග‍්‍රීසිය පොහොසත් නැති බවක් නොවෙයි. ඉංගී‍්‍රසියෙන් සමහර තනි වචන හරි හැටි පහදා දෙන්නට සිංහලෙන් වචන කිහිපයක් හෝ මුළු වැකියක්ම ඕනෑ වන අවස්ථා ද තිබෙනවා.)

Dr Harshana Rambukwella

Dr Harshana Rambukwella

විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංග‍්‍රීසි පිළිබඳ ජේ්‍යෂ්ඨ කතිකාචාර්ය ආචාර්ය හර්ෂණ රඹුක්වැල්ල අද කලාතුරකින් හමු වන ගණයේ ද්විභාෂික වියතෙක්. ඔහු සිංහලෙන් නිකුත් වන නිර්මාණාත්මක කෘති කියවනවා. සිංහල සාහිත්‍ය සම්මාන විනිශ්චය මඩුලූවල සිටිනවා. විදෙස් සාහිත්‍යය හා මෙරට සාහිත්‍යය තුලනාත්මකව දැකීමේ හැකියාව ඔහුට තිබෙනවා.

‘සමාජ සංක‍්‍රාන්තිය පරිවර්තනය කිරිම’ මැයෙන් ඔහු කළ දේශනයේ සාහිත්‍ය කෘති පරිවර්තනයේ අපූර්වත්වය මෙන්ම අභියෝග ගැනත් මැනවින් විග‍්‍රහ කළා. දෙආකාරයක පරිවර්තන තිබෙනවා යයි ඔහු කියනවා. එකක් නම් මුල් කෘතියට බොහෝ සමීපව එයට හැකි තාක් සම වන්නට කැරෙන පරිවර්තනයි. අනෙක නම් වඩාත් නිදහස්ව කැරෙන පරිවර්තනයයි. මේ දෙවැන්නට අනුවාදයක් කියන්නටත් හැකියි.

පරිවර්තන හා අනුවාදයන් වෙනස් වන්නේ කෙසේද? අපට බොහෝ විට හමුවන්නේ සමීප පරිවර්තනයන්. අනුවාදයන් කිරීම වඩාත් දුෂ්කර නිර්මාණශීලි කාරියක්. ප‍්‍රකට උදාහරණයක් ලෙස ප‍්‍රංශ ලේඛක වික්ටර් හියුගෝ ලියූ ලෙ මිසරාබ්ල (Les Misérables) නවකථාව ඇසුරෙන් අයි. එම්. ආර්. ඒ. ඊරියගොල්ල සූරීන් රචනා කළ ‘මනුතාපය’ දැක්විය හැකියි. මනුතාපය කථාව දිග හැරෙන්නේ 19 වන සියවසේ ප‍්‍රංශයේ වුවත් එහි කථා චරිත හා දෙබස් සිංහල ඌරුවට හැඩ ගසා තිබෙනවා. එය කියවන විට පිටස්තර සංස්කෘතියක කථාවක් යැයි සිතන්නේත් නැති තරම්.

ආචාර්ය රඹුක්වැල්ල පරිවර්තන දකින්නේ සංස්කෘතියකින් සංස්කෘතියකට සංක‍්‍රමණය වීමක් හැටියට. භෞතිකව අක්මුල් උදුරා ගෙන රටකින් රටකට සංක‍්‍රමණය වීම (migration) මෙන්ම සියුම් බවක් හා සංකීර්ණ බවක් එහි ගැබ් වනවා. එය කඩිමුඩියේ සාර්ථකව කළ හැකි දෙයක් නොවෙයි.

සිංහලෙන් හා දෙමලෙන් ලියැවෙන ස්වතන්ත‍්‍ර නිර්මාණවලින් වඩාත් හොඳ (සම්මානලාභී හෝ වෙළඳපොල ජනප‍්‍රියත්වයට පත්) කෘතීන් ඉංග‍්‍රීසියට පරිවර්තනය කිරීම හරහා අපේ නිර්මාණ සාහිත්‍යය ලොවට හඳුන්වා දිය හැකියි.

Ariyawansa Ranaweera

Ariyawansa Ranaweera

2013දී මෙරට සිංහල නවකථා 105ක් මුල් වරට ප‍්‍රකාශිත බවත්, එයින් කිහිපයක් ගුණාත්මකව ඉහළ මට්ටමක පවතින බවත් ප‍්‍රවීණ ලේඛක ආරියවංශ රණවීරගේ මතයයි. ‘‘එහෙත් ඒවා ඉංග‍්‍රිසියට පරිවර්තනය කිරීමට තරම් ද්විභාෂා කුසලතාව ඇති පරිවර්තකයන් සොයා ගැනීම ප‍්‍රශ්නයක්. මෙයට විසඳුම කුමක්දැයි මා දන්නේ නැහැ’’ ඔහු කියා සිටියා.

1950 දශකය අගදී තීරණය කරනු ලැබ 1960 දශකයේ සිට ක‍්‍රියාත්මක වන මෙරට ස්වභාෂා අධ්‍යාපන ප‍්‍රතිපත්තිය යටතේ ඉංග‍්‍රීසි බසට ලැබුණේ අඩු ප‍්‍රමුඛතාවක්. මේ නිසා ඉංග‍්‍රීසියට නුහුරු හා (ඇතැම් විට) එය හෙළා දකින පරම්පරා දෙකක් තුනක් මෙරට බිහිව සිටිනවා.

1960 ගණන්වල ඉපිද 1970-80 දශකවල පාසල් ගිය මගේ පරම්පරාවත් මීට අයිතියි. (ජාතිකවාදී ප‍්‍රතිපත්ති ඉන්දියාවේ ද නිදහසෙන් පසු පෙරට ආවත් ඔවුන් කිසිදා ඉංග‍්‍රීසි කොන් කළේ නැහැ.) මේ ඓතිහාසික සාධකය නිසා ද්විභාෂාමය හැකියාව හා ලෝකය ගැන පුළුල් වූ ආකල්ප ඇත්තවුන් අද මෙරට සිටින්නේ ටික දෙනයි.

ඉංග‍්‍රීසියෙන් මුල් කෘති ලියන අපේ රටේම ලේඛක ලේඛිකාවන්ගේ නිර්මාණ සිංහල හා දෙමළ පාඨකයන් හඳුනා ගන්නේ ද දේශීය පරිවර්තන හරහායි. එයට උදාහරණ ලෙස වෛද්‍ය ආර්. එල්. ස්පිට්ල් වනාන්තර හා වැදි ජනයා ගැන ලියූ පොත්, ඔහුගේ දියනිය ක‍්‍රිස්ටීන්ගේ ප‍්‍රබන්ධ කථා, Grass For My Feet ලියූ ජී. විජයතුංගගේ කෘතීන් ආදිය මෙන්ම වඩාත් මෑත කාලයේ බිහි වූ ලාංකික ප‍්‍රබන්ධකරුවන්ගේ කෘතීන් ද සඳහා කළ හැකියි.

සිංහල හා දෙමළ භාෂා මාධ්‍ය දෙකක් ලෙස පැහැදිලිව බෙදුණු අපේ ජන සමාජයේ එකිනෙකා වඩා හොඳින් හඳුනාගන්නට ද පරිවර්තනවලට උපකාර විය හැකියි. එහෙත් සිංහලෙන් දෙමළට හා දෙමළෙන් සිංහලට සෘජුව කැරෙන පරිවර්තන සංඛ්‍යාව ඉතා සීමිතයි. මෙයට හේතුව මේ භාෂා දෙකෙහිම නිපුනත්වය ඇති ලේඛකයන් හා පරිවර්තකයන් හිගවීමයි. එසේම එබඳු නිර්මාණ සඳහා අපේ රටේ වෙළඳපොළ ඉල්ලූමක් සෑහෙන තරමට බිහිව නැතැයි සිතෙනවා.

මේ නිසා දෙවැනි හොඳම විසඳුම ලෙස ඉංග‍්‍රීසි පරිවර්තන හරහාවත් සිංහල හා දෙමළ නිර්මාණාත්මක සාහිත්‍යය අනෙකාට සමීප වන්නේ නම් එය හොඳ දෙයක් බව එදින සංවාදයේදී කියැවුණා.

ජාතික භාෂා 19ක් හා ප‍්‍රාදේශීය භාෂා දුසිම් ගණනක් කථා කැරෙන ඉන්දියාවේ වෙනස් වූ ජන කොටස්වල නිර්මාණ සාහිත්‍යය එකිනෙකා හඳුනා ගන්නේ බොහෝ විට ඉංග‍්‍රිසි පරිවර්තන හරහායි. ඉන්දීය සාහිත්‍ය ක්‍ෂෙත‍්‍රය සමීපව අධ්‍යයනය කරන ලාංකික ලේඛක නීල් විජේරත්න මෙය උදාහරණ සහිතව පෙන්වා දී තිබෙනවා.

කණගාටුවට කරුණ මෙයයි. යුද්ධයෙන් පසු දිගට හරහට පාලම් ඉදි කැරෙන මේ සමයේ, අපේ රටේ භාෂා තුන අතර අදහස් හුවමාරුව වැඩි කරන්නට හරිහැටි පරිවර්තන කැරෙන්නේ ඉතා අඩුවෙන්.

මෙරට සිංහල හා දෙමළ සාහිත්‍යය ඉංග‍්‍රීසියට පරිවර්තනය වීමේ තවත් වාසියක් මා දකිනවා. එනම් ඩයස්පෝරාවේ සාංස්කෘතික අවශ්‍යතාවකට ප‍්‍රතිචාර දැක්වීමයි. සිංහල හෝ දෙමළ පසුබිමක් ඇති ලාංකික සම්භවයෙන් යුත් ජනයා ලක්‍ෂ 15-20ක් පමණ මෙරටින් පිට ජීවත් වනවා. සමහරුන් සදහටම රට හැරදා ගොස් තිබෙන අතර අනෙක් අය රැකියා සඳහා හෝ අධ්‍යාපනය සඳහා විදේශගතව සිටිනවා. දිගු කලක් විදෙස්ගතව සිටින ලාංකිකයන්ගේ ඊලඟ පරම්පරාවට බොහෝ විට මවු බස එතරම් හෝ කොහෙත්ම හෝ කථා කිරීමට – ලිවීමට නොහැකියි.

විශේෂයෙන් බටහිර රටවල වෙසෙන මේ ඩයස්පෝරා දෙවැනි පරපුරට අපේ නිර්මාණ ගෙන යා හැකි එකම මාර්ගය ඉංග‍්‍රීසි පරිවර්තනයි. එහි විභවය හා අවශ්‍යතාවය පැවතියත් එය වෙළඳපොල යථාර්තයට බද්ධ කරන්නේ කෙසේද? මුද්‍රිත පොත් පිටපත් වෙනුවට විද්්‍යුත් පොත් (e-books) මෙයට උපකාර වේද?

අපේ ප‍්‍රකාශකයන් මේ ගැන ටිකක් විමසිලිමත් වන්නේ නම් හොඳයි.

 

 

 

කේ.ඩබ්ලියු ජනරංජන: සතිපතා දේශපාලන කාටුන් අඳින පුවත්පත් ප‍්‍රධාන කතුවරයා

K W Janaranjana: Chief Editor, Media Activist, Cartoonist & Book cover artist

K W Janaranjana: Chief Editor, Media Activist, Cartoonist & Book cover artist

කේ.ඩබ්ලියු ජනරංජන මා හඳුනාගත්තේ ඔහුත් මාත් මානව විද්‍යා සඟරාවේ කර්තෘ මණ්ඩලයේ වැඩ කළ 1980 දශකය අග කාලයේ. තමාටම ආවේණික ශෛලියකින් චිත‍්‍ර හා කාටුන් අඳින ඔහු සඟරාවේ පිටු නිර්මාණය චිත්තාකර්ෂනීය ලෙසින් කළා.

පසු කලෙක නීතීඥයකු හා පුවත්පත් කලාවේදියකු ලෙස නමක් දිනාගත් ඔහු කලෙක සිට රාවය කර්තෘ මණ්ඩලයේ සේවය කරනවා.

පාඨකයන් ඔහු වඩාත් හොඳින් හඳුනනන්නේ මුල පිටුවේ ආයුබෝවන් පොකට් කාටුනය හා කතුවැකිය පළවන පිටුවේ දේශපාලන කාටුනය හරහායි. 2012 දී රාවයට 25 වසරක් පිරීමෙන් පසු ඔහු එහි ප‍්‍රධාන කතුවරයා.

ජාතික පුවත්පතක ප‍්‍රධාන කතුවරයා එහි සතිපතා දේශපාලන කාටුන් ද ඇඳීම හමු වන්නේ රාවයේ පමණක් යයි මා සිතනවා.

රාවයට සතිපතා තීරුලිපියක් ලිවීමට මට ඇරැයුම් කළේත්, ඒ ගැන දෙගිඩියාවෙන් සිටි මා දිරිමත් කළේත් ඔහුයි. ඒ අනුව 2011 මුල සිට සිවුමංසල කොලූගැටයා තීරු ලිපිය මා ලියනවා. මේ වන විට 200කට ආසන්න ලිපි ගණනක් ලියා තිබෙනවා. ඒවායින් තෝරාගත් ලිපි අඩංගු පොත් 3 ක්ද රාවය ප‍්‍රකාශන ලෙස පළ කරනු ලැබුවා. මේ තුනෙහිම පිටකවර නිර්මාණය කළේත් ජනරංජනයි.

Sivu Mansala Kolu Getaya - Ravaya column collections 1, 2 and 3 on sale at Colombo Book Fair 2014. All covers by K W Janaranjana

Sivu Mansala Kolu Getaya – Ravaya column collections 1, 2 and 3 on sale at Colombo Book Fair 2014. All covers by K W Janaranjana

රාවය ප‍්‍රකාශන බහුතරයකට කලක සිට පිටකවර නිර්මාණය කරන්නේ ඔහුයි. ප‍්‍රාථමික වර්ණ ප‍්‍රබලව යොදා ගන්නා වෙනත් බොහෝ පොත් කවරවලට වඩා ගැඹුරු මානයක් සිය පොත් කවරවලට දෙන්නට ඔහු තැත් කරනවා.

Ravaya booth at Colombo Book Fair 2014:  many book covers designed by K W Janaranjana

Ravaya booth at Colombo Book Fair 2014: many book covers designed by K W Janaranjana

Purawesi Pethsama book cover - designed by KW Janaranjana - won Lanka State Literary award for best book cover in 20132013 පළවූ පොත් සඳහා රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මාන පිරිනැමුණේ 2014 සැප්තැම්බර් 3 වනදා. එහිදී 2013 හොඳම පොත් පිටකවරයට රාජ්‍ය සාහිත්‍ය සම්මානය ජනරංජනට හිමිවුණා. එස්. ජී. පුංචිහේවාගේ පුරවැසි පෙත්සම නම් කෘතියට නිමැවූ කවරය සඳහායි.

 

දර්ශන කරුණාතිලක හා “තරු අතරට ගිය දරුවා”

Dharshana Karunathilake with book cover of Tharu Atharata Giya Daruwa he designed

Dharshana Karunathilake with book cover of Tharu Atharata Giya Daruwa he designed

කුසලතාපූර්ණ චිත‍්‍ර ශිල්පි හා කාටුන් ශිල්පි දර්ශන කරුණාතිලක මගේ පාසල් මිත‍්‍රයෙක්. අප මුලින් හමුවූයේ 1978 දී අප දෙදෙනාම කොළඹ ආනන්ද විදුහලේ 6 වැනි ශ්‍රේණියට ඇතුල් වූ විටයි. මගේම පන්තියේ සිටි වැඩි සද්ද බද්ද නැති දර්ශන හිමින් සැරේ ගුරුවරුන්ගේ විකට රූප ඇන්ද බව මට මතකයි. පන්තිවෙලාවේ අනවශ්‍ය වැඩ කිරීමට දොස් කියනවා වෙනුවට ඔහුගේ නිර්මාණ යම් අගැයීමකට ලක් කළ ගුරුවරුන් ද අපට සිටියා.

උපාලි පුවත්පත් සමාගමේ විදුසර කර්තෘ මණ්ඩලයේ කලක් සේවය කළ දර්ශන වඩාත්ම ජන අවධානයට පාත‍්‍ර වූයේ වසර ගණනාවක් ඉරිදා ලක්බිමට ඔහු නිර්මාණය කළ දේශපාලන කාටුන් නිසයි. ඔහුටම ආවේණික පින්සල හැසිරවීමක් හා සියුම් එහෙත් නිර්දය උපහාසාත්මක දැක්මක් දර්ශනට තිබෙනවා.

මගේ පරපුරේ ලොකු හපනකු වන දර්ශන සමග එක්ව පොතක් කිරීමේ ඕනෑකම මට කලක පටන් තිබුණා. එය සැබෑ වූයේ මේ වසරේ මැදදී.

2014 සිංහල අවුරුදු නිවාඩු දිනවල මා ලියූ ආතර් සී. ක්ලාක්ගේ ළමා කාලය පිළිබඳ පොත ප‍්‍රකාශ කිරීමට සුන්දර නිහතමානි ද මැල් එකඟ වුණා. අප දෙදෙනාම හඳුනන දර්ශනට පොතේ පිටු සැළසුමේ හා නිමාව පවරන ලෙස මා කළ ඉල්ලීමට ද සුන්දර එකඟ වුණා.

“තරු අතරට ගිය දරුවා” නම යෝජනා කළේ අපේ තවත් මිතුරෙක් – ලස්සනට බස හසුරුවන ලේඛක දිලීප අබේසේකර.

2014 ජුනි, ජූලි, අගෝස්තු වකවානුවේ පොතට පින්තූර තෝරා, කාටුන් පහක් ද ඇඳ දුන් දර්ශන එයට අනගි නිමාවක් ලබා දුන්නා. පිටකවරයට ළදරු ක්ලාක්ගේ ඡායාරූපයකට තරු මල් එක් කිරීමේ අදහසත් ඔහුගේ.

ලේඛකයෝ පොත් ලිව්වාට ඒවා පාඨකයන් අතරට ගෙන එන්නට තවත් කිහිප දෙනෙකු සම්මාදම් වනවා. තරු අතරට ගිය දරුවාගේ කථාවට උදව් වුණු දර්ශන, දිලීප හා සුන්දරට මගේ ප‍්‍රණාමය.

කොළඹ පොත් ප‍්‍රදර්ශනයට කඩිමුඩියේ නිකුත් කළ පොතේ එළි දැක්වීමේ උත්සවයක් අපි ඉදිරි සති කිහිපය තුළ පවත්වන්නටත් අදහස් කරනවා.

Nalaka Gunawardene at Colombo International Book Fair 2014 where his book 'Tharu Atharata Giya Daruwa' is on sale - Photo by Dhara Gunawardene

Nalaka Gunawardene at Colombo International Book Fair 2014 where his book ‘Tharu Atharata Giya Daruwa’ is on sale – Photo by Dhara Gunawardene

ඇයි මේ තරම් ගණිතයට බය? “තරු අතරට ගිය දරුවා” පොතේන්

අපේ බාල මහලූ බොහෝ දෙනෙක් ගණිතයට බයයි. එදිනෙදා ජීවිතයට අද අවශ්‍යම වන ප‍්‍රතිශත, අනුපාත, පොලී ගණනය ආදී කටයුතුවලදීත් “අනේ අපට ඔය ගණන් බැහැනේ” කියා පසුබට වන (එහෙත් වෙනත් ක්‍ෂෙත‍්‍රයන්ගෙන් ඉහළට උගත්) අය මට හමු වනවා.

ගණන් ඉගෙන ගැනීම මහා අමාරු දුෂ්කර කාර්යක් බවට පොදු පිළිගැනීමක් ද තිබෙනවා. බොහෝ වසරවල අ.පො.ස සාමාන්‍ය පෙළ විභාගයට පෙනී සිටින සිසුන්ගෙන් අඩක් පමණම ගණිතය විෂයයෙන් අසමත් වනවා.

දෙමව්පියන් හා ගුරුවරුන් කෙසේ දරුවන්ට ගණන් යොමු කළ යුතුද? ගණිතයට බයේ ජිවිත කාලයක් ගත කිරීම වෙනුවට එය මෙල්ල කර ගන්නේ කෙලෙසද?

මෙයට යම් ඉඟියක් හා ආදර්ශයක්  “තරු අතරට ගිය දරුවා: ආතර් සී. ක්ලාක්ගේ ළමා කාලය” නම් මගේ අලූත්ම පොතේ හමු වනවා. මේ එම පරිච්ෙඡ්දය.

Clarke family - Clockwise from top left - Fred, Arthur,Mother Nora, Michael, Mary

Clarke family – Clockwise from top left – Fred, Arthur,Mother Nora, Michael, Mary

 

  1. ගණිත විනෝදය

බැලිෆන්ට්ස් ගොවිපලේ 1920 දශකය ගෙවී ගියේ විදුලි බලය නොමැතිවයි. ක්ලාක් දරුවන් ලාම්පු එළියෙන් පාඩම් කළා. එකල ටෙලිවිෂන් මාධ්‍යය ඇරැඹී තිබුනේ නැහැ. මේ නිසා දැනුම හා විනෝදය එක් තැන් කරන ගෘහස්ත ක‍්‍රීඩා තමන් ම හදා ගන්නට නෝරා මාතාව ක‍්‍රියා කළා.

විශේෂයෙන් සීත සෘතුවේ දිවා පැය ගණන අඩුයි. රාත‍්‍රී කාලය පැය 15-16ක් දක්වා දිගු වනවා. මේ දිගු සන්ධ්‍යාවන් ගත කරන්නට දරුවෝ නොයෙක් ලෑලි කී‍්‍රඩා (board games) කළා. ඒත් ටික දිනකින් ම ඔවුන්ට ඒවා එපා වුණා. නෝරාට සිදු වුණේ නිතර නිතර අළුත් ක‍්‍රීඩාවන් නිර්මාණය කරන්නයි. ඇය එයට සමතකු වුණා.

ඇය දරුවන් සමග කළ එක් ජනප‍්‍රිය ක‍්‍රීඩාවක් වූයේ ගණිත විනෝදයයි. කැල්කියුලේටර් නොතිබි ඒ යුගයේ ඉක්මනින් ගණනය කිරීම් කරන්නට තිබුණේ ස්ලයිඞ් රූල (slide rule) නම් උපකරණයක් හා ලඝුගණක පොත් පමණයි.

වැඩි කිරීම, බෙදීම, එකතු කිරීම හා අඩු කිරීම අවශ්‍ය වන සංකීර්ණ ගණිත ගැටළු නෝරා සිය දරුවන්ට දෙනවා. එක ම මොහොතේ ආතර්, ෆ්‍රෙඞ් හා නෝරා ගණන් හදන්නට පටන් ගන්නවා. (මයිකල් හා මේරි මේ ක‍්‍රීඩාවට ලාබාල වැඩියි.)

බොහෝ විට මුලින්ම උත්තරය හදා ගන්නේ ස්ලයිඞ් රූල පාවිච්චි කළ ආතර්.   අන්තිමේදී කිසිදු උපකරණයක් නැතිව ගණිතමය ක‍්‍රම මගින් පමණක් උත්තරය සොයා ගන්නා නෝරා, සිය දරුවන් දෙදෙනාගේ උත්තර සමග එය සසඳා බලනවා.

‘‘මේ ගණිත ක‍්‍රීඩා අප නිතර කළා. සන්ධ්‍යාව අවසානයේ අම්මා අපට දිනුවත් පැරදුණත් රසකැවිලි දෙනවා. එහෙත් සැබෑ ත්‍යාගය වූණේ පාසලේ වාර විභාගයේදී ඉක්මනින් හා නිවැරදිව ගණන් හැදීමට පුළුවන් වීමයි. ජීවිත කාලය පුරාම ගණිතයට බය නොවී වැඩ කරන්නට අපට හැකි වුණා’’ ආතර් පසු කලෙක ලියා තැබුවා.

දරුවන්ට හරවත් හා විනෝදජනකව විවේක කාලය ගත කරන්නට කුමක් කළ හැකිදැයි සමහර දෙමව්පියන්ට හරි අවබෝධයක් නැහැ. එහෙත් පරිකල්පනය හා ඕනෑකම ඇත්නම් එදාට වඩා කළ හැකි දේ අද එමට තිබෙ නවා.

* * * * *

“Mathematics is not only one of the most valuable inventions—or discoveries—of the human mind, but can have an aesthetic appeal equal to that of anything in art. Perhaps even more so, according to the poetess who proclaimed, “Euclid alone hath looked at beauty bare.”
From ‘The Joy of Maths’. Collected in Arthur C. Clarke, Greetings, Carbon-Based Bipeds!: Collected Essays, 1934-1998, St Martin’s Press, NY, 1999.

සිවුමංසල කොලූගැටයා #184: වන්දනාවෙන් තොරව වන්දනා ශිවා කියවමු!

Indian social and environmental activist Dr Vandana Shiva visited Sri Lanka in June 2014, and delivered a well attended public lecture in Colombo. She also joined the launch of a Sinhala translation of her book ‘Stolen Harvest’, written in 2000.

The translator, Sydney Marcus Dias, sent me a copy recently and I have quoted from it in my latest Ravaya column (in Sinhala) appearing in issue dated 7 Sep 2014.

In this, I urge Lankan agro and green activists to engage in a critical reading of Vandana Shiva and not to blindly hero worship her. There is undoubtedly a crisis in modernized methods of farming that rely on high external inputs (agro-chemicals) promoted for half a century under the Green Revolution. Despite evidence for its economic and ecological unsustainability, however, these remain the basis of state agricultural policies in Sri Lanka.

Why? It is a national level failure of vision and policy making. True, local and global agro companies exploit this weakness, but they are operating within what is legal. This is opportunistic of them, for sure, but I don’t agree with Sydney Marcus Dias or any other activists that there is a huge international conspiracy to destabilize Lankan agriculture and destroy it along with the livelihoods of millions of small scale farmers.

We don’t need global conspirators when our own myopic politicians, misguided by officials and experts, are doing a good job of it on their own!

‘Stolen Harvest’ in English and Soragath Aswenna in Sinhala are both worth a read – and can form the basis of discussion. They are NOT the last word on any of the issues discussed, but certainly good opening thoughts to debate further.

NOTE: By sad coincidence, Sarath Fernando, highly respected Lankan farmer activist and founder of the Movement for National Land and Agricultural Reform (MONLAR), died the same weekend this column appeared in print. In June, Vandana Shiva made an affectionate reference to him as ‘my very dear friend Sarath Fernando’.

 

Sydney Marcus Dias presenting a copy of his Sinhala translation of Stolen Harvest to Dr Vandana Shiva in Colombo, June 2014

Sydney Marcus Dias presenting a copy of his Sinhala translation of Stolen Harvest to Dr Vandana Shiva in Colombo, June 2014

ආචාර්ය වන්දනා ශිවා ඉන්දියාවේ සිටින ලෝක ප‍්‍රකට පාරිසරික හා සමාජ ක‍්‍රියාකාරිනියක්. විශේෂයෙන් ගොවිතැන හා ජෛව සම්පත් රැක ගැනීම ගැන දේශීය දැක්මක් හරහා දියුණු වන රටවල අයිතීන් සඳහා ප‍්‍රබල හඬක් මතුකරන විද්වතෙක්.

නිලධාරින් හා ව්‍යාපාරික පිරිස් ක‍්‍රම ක‍්‍රමයෙන් ඉන්දියාවේ ගොවිතැන් මධ්‍යගත කරනු හා වාණිජකරණය කරනු දැක එයින් කැළඹී ඒ ගැන සමාජ ව්‍යාපාරයක් ගොඩනැගූ චරිතයක්.

1952දී උපන් ඇය පන්ජාබ් සරසවියෙන් භෞතික විද්‍යා උපාධිය ලබා පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යාපනයට කැනඩාවට ගියා. ක්වන්ටම්වාදය පිළිබඳව ඇගේ ආචාර්ය උපාධිය ලබා ගත්තේ කැනඩාවේ බටහිර ඔන්ටාරියෝ සරසවියෙන්. මෙනයින් බැලූ විට ඇය වෘත්තීය වශයෙන් විද්‍යාඥයකු ලෙස පුහුණුව ලැබූ කෙනෙක්. ඉන්දියාවට ආපසු පැමිණ එරට විද්වත් ආයතනවල කලක් පර්යේෂණ කළා.

1987දී විද්‍යාව, තාක්‍ෂණය හා පරිසරය පිළිබඳ පර්යේෂණ පදනම නම් ආයතනයක් ඇරැඹූ ඇය 1991දී එරට දේශීය බීජ හා ජාන සම්පත් සුරැකීමට නව්ධාන්‍ය (Navdanya, www.navdanya.org) නම් රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක් පිහිටවූවා.

නව්ධාන්‍ය සංවිධානය මගින් එරට ජන වී ප‍්‍රභේද 2,000කට අධික සංඛ්‍යාවක් වඳ වී යාමට නොදී රැක ගෙන තිබෙනවා. ඉන්දීය ගොවීන් 70,000කට අධික සංඛ්‍යාවක් එහි සාමාජිකයෝ. (‘ජන වී රැක ගන්නට වෙර දරන ඉන්දියානු ගොවියෝ ’ මැයෙන් වූ 2014 ජනවාරි 19 කොලම ද බලන්න.)

Stolen Harvest by Vandana Shiva

Stolen Harvest by Vandana Shiva

ශිවා කියන්නේ ‘‘බීජ යනු ආහාරදාමයේ මුල් පුරුකයි. බීජ අද තත්ත්වයට පත් වූයේ සියවස් ගණනක් පුරා ගොවීන් සොබාවිකව ඒවා දෙමුහුම් කරමින් වගා කිරීම නිසයි. බීජවල ඓතිහාසික හා සදාචාරාත්මක භාරකරුවන් වූයේ ගොවි ප‍්‍රජාවයි. ඔවුන් බීජවලින් වෙන් කැරෙන ඕනෑම පිළිවෙතක් හෝ ක‍්‍රියාමාර්ගයක් ගොවි විරෝධීයි. දේශීය බීජ ප‍්‍රභේද සුරකින්නට, හුවමාරු කර ගන්නට, අලෙවි කරන්නට, තව වැඩි දියුණු කරන්නට ගොවීන්ට පරම අයිතියක් තිබෙනවා. ඒ අයිතිය පාවා දීමට හෝ කප්පාදු කිරීමට ඉඩ නොදිය යුතුයි!’’

දේශීය හා බිම් මට්ටමෙන් වැඩ කරන අතරේ ජාත්‍යන්තර තලයේ ද දියුණු වන රටවල අයිතීන් හා ප‍්‍රමුඛතා ගැන ඇය හඬක් නගිනවා. පසුගිය ජුනි මාසයේ ඇය ශ‍්‍රී ලංකාවට ද පැමිණියා. ඇගේ ප‍්‍රකට ඉංග‍්‍රීසි කෘතියක් වන Stolen Harvest (2000) ‘සොරාගත් අස්වැන්න’ නමින් සිඞ්නි මාකස් ඩයස් විසින් සිංහලට පෙරළා තිබෙනවා.

‘සොරාගත් අස්වැන්න’ කෘතියේ මූලික තර්කය නම් වාණිජකරණයට ලක් වූ නවීන ගොවිතැන සොබාදහමින් හා දුප්පතුන්ගෙන් ආහාර සොරා ගන්නා බවයි. සමාජ සාධාරණත්වය හා පාරිසරික තිරසාරත්වය ස්ථාපිත කරන්නට නම් ආහාර ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදය (Food democracy) අත්‍යවශ්‍ය බව ඇය පෙන්වා දෙනවා.

ශිවා මේ පොත ඉංග‍්‍රීසියෙන් ලියුවේ 2000දී. මේ දක්වා ඇය ලියා ඇති පොත් 20න් එකක්. පසේ සරුබව සහතික කිරීමත්, බීජ රැක ගැනීමත් හරහා සාම්ප‍්‍රදායික ගොවිතැන් ක‍්‍රම මගින් ආහාර බෝග වැවීම ඇය කැමති පිළිවෙතයි. ගොවි බිමට බැහැරින් රසායනික පොහොර හා වෙනත් කෘෂි රසායන යෙදීම හරහා පරිසරයත්, සෞඛ්‍යයත්, ගොවි අර්ථිකයත් යන තුනම විකෘති වන බව ඇය තේරුම් ගත්තේ දශක ගණනාවකට පෙරයි.

දියුණු වන රටවල ආණ්ඩු හරිත විප්ලවයේ ප‍්‍රතිපත්ති දිගටම පවත්වාගෙන යන්නේ ඔවුන්ට දියුණු රටවලින්, ජාත්‍යන්තර ආධාර ආයතනවලින් හා ගෝලීයකරණය වූ කෘෂි සමාගම්වලින් කැරෙන බලපෑම් නිසා යයි ඇය කියනවා. ඒ නිසා රටේ ප‍්‍රතිපත්ති නිවැරදි කර ගන්නට සංවාද හා අරගල කරන අතර ගෝලීය ප‍්‍රවණතාවන්ට ද සංවිධානාත්මකව ප‍්‍රතිරෝධය දැක්විය යුතු යැයි ඇය විශ්වාස කරනවා. ගෝලීයකරණයට ඇය විරුද්ධ එය ටික දෙනෙකුට පමණක් වාසි ගෙන දෙන ක‍්‍රියාදාමයක් නිසයි.

වන්දනා ශිවාට චිත්තාකර්ශනීය පෞරුෂයක් හා සිත් ගන්නා සුලූ කථා විලාසයක් තිබෙනවා. ඇය තර්ක හා සාධක සහිත චෝදනා මතු කරන්නේ ගැඹුරු එහෙත් ප‍්‍රසන්න අයුරින්. නිතර ඇගේ මුවෙහි සිනහවක් තිබෙනවා. ප‍්‍රතිමල්ලවයන්ට වාග් ප‍්‍රහාර එල්ල කරන්නේ ද්වේෂයෙන් නොව සාධාරණ කෝපයකින් හෝ සාවඥව හෝ බව පෙනෙනවා. ජාත්‍යන්තර තලයේ විවාදවලට වඩාත් ගැලපෙන ශෛලිය මෙයයි. ඇය කියන දෙයට කිසිසේත් එකඟ නොවන අය පවා ඇයට සවන් දෙන්නේ එනිසායි.

ලොව පුරා සමාජ සාධාරණයට අරගල කරන ක‍්‍රියාකාරිකයෝ ශිවාගේ හිතමිතුරෝ. ශ‍්‍රී ලංකාවේද ඇගේ සහෘදයන් සිටිනවා. ඉඩම් හා කෘෂි ප‍්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරයේ (MONLAR) ආරම්භක සරත් ප‍්‍රනාන්දු එයින් එක් අයෙක්. ඇය කොළඹ ජූනි මස කළ දේශනයේදී ඔහු ගැන මහත් ලෙන්ගතුව කථා කළා.

Stolen Harvest - Sinhala translation by Sydney Marcus Dias

Stolen Harvest – Sinhala translation by Sydney Marcus Dias

සොරාගත් අස්වැන්න පරිවර්තක සිඞ්නි මාකස් ප‍්‍රනාන්දු ඇගේ තවත් අනුගාමිකයෙක්. ගුරු වෘත්තියේ නියැලෙන අතරම ලේඛන කලාවේත්, සමාජ ව්‍යාපාරවලත් නිරත වන ඔහු පරිසර සංරක්‍ෂණය, කාබනික ගොවිතැන හා අන්තර්-ආගමික/වාර්ගික සහෝදරත්වය ප‍්‍රවර්ධනය කිරීමට දශක ගණනක සිට වෙහෙස වන්නෙක්.

පොතේ අගට තමන්ගේ ම පරිච්ෙඡ්දයක් එක් කරමින් ශ‍්‍රී ලංකාවේ කෘෂි ආර්ථිකය යළි කියැවීමට ඔහු තැත් කරනවා. එහිදී ඔහු උදාහරණයට ගන්නේ කලක් ඉගැන්වීමේ යෙදුණු ආනමඩුව ප‍්‍රදේශයයි. පුත්තලම දිස්ත‍්‍රික්කයේ වියලි කලාපීය මේ ප‍්‍රදේශයට ඔහු මුලින් යන විට එහි හේන් ගොවිතැන ඉතා සශ‍්‍රීකව තිබූ සැටිත්, දශක තුනක් තුළ ඒ තත්ත්වය මුලූමනින් වෙනස් වී ඇති සැටිත් ඔහු විස්තර කරනවා.

ඊට හේතුව ලෙස ඔහු දක්වන්නේ සාම්ප‍්‍රදායික යැපුම් මට්ටමේ මිශ‍්‍ර හේන් වගාව වෙනුවට හරිත විප්ලවය විසින් දිරි ගන්වන ලද ඒකීය වගා ක‍්‍රමය ඔස්සේ ගොවිතැන් හේන් තුළ කව්පි, මුං, බඩ ඉරිඟු වැනි බෝග පමණක් වගා කිරිමට යොමු වීමයි.

Sydney Marcus Dias

Sydney Marcus Dias

‘‘මුල් යුගයේදී අක්කරයකට බුසල් 30-35 පමණ අස්වැන්නක් ලබා දුන් ඒ බෝග පසුව බුසල් 10-12කට අඩු වී මේ වන විට ඒ වගාවන් නැත්තටම නැති වී තිබේ. එකම භූමිය නැවත නැවත වල්නාශක හා කෘමිනාශක යොදමින් වගා කිරීම නිසා මේ වන විට එම ප‍්‍රදේශයේ හේන් වගාකළ බිම් නිසරු කෙනතු බවට පත් වී තිබේ. මෙම තත්ත්වය සමස්ත සමාජ ආර්ථික ජීවිතයම වෙනසකට ලක් කර ඇති ආකාරය ද විමසිල්ලට ලක් කළ යුතු වේ’’ යයි ඔහු කියනවා.

ග‍්‍රාමීය ගොවිතැන කඩා වැටීම නිසා එයින් ජීවිකාව සපයා ගත් බොහෝ දෙනා අතරමංව ඉච්ඡාභංගත්වයට පත් වෙලා. පිරිමින්ගෙන් බහුතරයක් මේ නිසා මත්පැනට ලොල් වී සිටින බවත්, රජයේ ඉල්ලූම්පත‍්‍ර පුරවන විට රැකියාව ‘ගොවිතැන’ ක’ව ද තව දුරටත් ගොවිකමේ නියැලෙන්නේ නැති බවත් ඩයස් කියනවා. මත්පැන් ප‍්‍රචලිත වීමත් සමග ගෘහස්ත ප‍්‍රචණ්ඩත්වය හා අසාර්ථක පවුල් පරිසරයන් ද වැඩි වී තිබෙනවා.

මේ විසමතා හමුවේ පවුල් බර දැරීමට කාන්තාවන් එක්කෝ මැදපෙරදිග – නැත්නම් ඇගලූම් කම්හල්වලට රැකියා සොයා යනවා. මවුවරුන් විදේශගත වූ පවුල්වල දරුවන් බලා කියා ගන්නට කිසිවකු නැති වීමෙන් බරපතල ප‍්‍රශ්න මතු වනවා. රටේ සංවර්ධනයට යයි කියමින් රජය ගන්නා මහා පරිමානයේ විදෙස් ණය වාරික හා පොලිය ගෙවන්නේ මේ ගැමි කතුන් උපයා මෙරටට එවන විදේශ විනිමයෙන්.

‘‘මේ වන විට මේ ප‍්‍රදේශවල වෘත්තීය මට්ටමෙන් ගොවිතැනේ යෙදෙන තරුණයකු සොයා ගැනීම ඉතා දුර්ලභය. ගොවිතැනේ නියැලෙනු දැකිය හැක්කේ ප‍්‍රධාන ජලාශ යටතේ ඉතා සුළු පිරිසකි. එයින් ද බහුතරයක් රජයේ හෝ වෙනත් වෘත්තීන්හි යෙදෙන පිරිසක් අර්ධ කාලීනවය. මේ අය කුඹුරට බහින්නේ තෙල්ටැංකි පිටේ බැඳ ගෙනය’’ ඔහු කියනවා.

මහා පරිමාන සංවර්ධන යෝජනා ක‍්‍රමවලින් ජනතාවට ඉතිරි වී ඇත්තේ දරිද්‍රතාව, විරැකියාව හා සාගින්දර පමණක් බවත්, ගමේ ආර්ථිකය මේ වන විට පවත්වා ගෙන යන්නේ විදේශ රැකියා කරන මවුවරුන්, වෙළඳ කලාපවල රැකියාවන්හි යෙදන තරුණියන් සහ තවමත් හමුදා සේවයේ රැඳී සිටින තරුණයන්ගෙන් බව ඔහු පෙන්වා දෙනවා. ප‍්‍රදේශයේ සාර්ථකම ව්‍යාපාර ලෙස ඉතිරිව තිබෙන්නේ කෘෂි රසායන වෙළඳාම, මැදපෙරදිග රැකියා ඒජන්සි, කොමියුනිකේෂන් හා සෞඛ්‍ය/රසායනාගාර සේවා ආදිය පමණයි.

ඩයස්ගේ නිර්දේශයට මාත් එකඟයි. ‘‘රටේ ග‍්‍රාමීය ආර්ථිකය යළි ගොඩනැගීමට නම් වහා සළු ගොවීන්ගේ කාර්ය සඵලමත් කළ යුතුය. ඒ සඳහා අසාර කනතු බවට පත් වූ ගොවිබිම්වල පස යළි සුවපත් කළ යුතුය…ඒ සඳහා දැවැන්ත ආකල්පමය වෙනස්කම් සහ භෞතික වෙනස්කම් රැසක් කළ යුතුය.’’

මේ දැක්ම ආචාර්ය රේ විජේවර්ධනයන්ගේ චින්තනයටත් සමගාමීයි. (ගිය වසරේ කොලම් තුනක් හරහා මා ඉදිරිපත් කළ දීර්ඝ සම්මුඛ සාකච්ඡාව බලන්න.) එහෙත් අපට සිදු වී ඇති සමස්ත කෘෂි වින්නැහියට තනිකරම බහුජාතික කෘෂි සමාගම්වලට පමණක් දොස් තැබීම නම් පිළිගත නොහැකියි.

18 August 2013: සිවුමංසල කොලූගැටයා #130: “හරිත විප්ලවය නිසා අපේ ගොවිතැන මංමුලා වුණා!” – රේ විජේවර්ධන

25 August 2013: සිවුමංසල කොලූගැටයා #131: රේ විජේවර්ධනට ‘හූ’ කියූ අපේ පරිසරවේදියෝ

29 Sep 2013: සිවුමංසල කොලූගැටයා #136: හේන් ගොවිතැන ‘පාදඩකරණයෙන්’ බේරා ගත හැකිද?

විජේවර්ධනයන් පෙන්වා දුන් පරිදි වැරදි කෘෂි ප‍්‍රතිපත්තිවලට හෙතුව මංමුලා වූ අපේම පොතේ උගතුන්. බටහිර රටවල සමශීතෝෂ්ණ දේශගුණයට සරිලන ගොවිතැන් ක‍්‍රම උසස් අධ්‍යාපනයට හදාරන ඔවුන්, ඝර්ම කලාපීය අපේ රටට සරිලන පරිදි ඒවා සකස් කර නොගැනීම අපේ විනාශයට මුල් වූ බව ඔහු විග‍්‍රහ කළා. අන්තිමේදී දේශපාලකයන් නොමග යවා ඇත්තේ ද මේ උගතුන් විසින්.

බහුජාතික සමාගම් දියුණුවන රටවල ආර්ථික හා සංවර්ධන ක‍්‍රියාදාමයට ඇඟිලි ගසන බව සැබෑවක්. මෙය 1960, 1970 දශකවල සිට පැන නැගී ආ ප‍්‍රවණතාවක්. මුල් යුගයේ පාරිසරික හා කෘෂි ක‍්‍රියාකාරිකයන්ගේ දැඩි විවේචනයට සහේතුකව ලක් වූයේ මේ සමාගම්.

එහෙත් තව දුරටත් බහුජාතික සමාගම් හුදෙක් බටහිර රටවල හිමිකාරිත්වයට නතු නැහැ. අද ඉන්දියානු, මැලේසියානු, සිංගප්පූරු, චීන හා කොරියානු බහුජාතික සමාගම් ද තිබෙනවා. ලොව පුරා රටවල ගනුදෙනු කරන ඔවුන් සමහරකගේ ක‍්‍රියාකලාපය මීට වඩා අපේ විමර්ශනයට ලක් විය යුතුයි.

එසේම හරිහැටි දේශීය ප‍්‍රතිපත්ති හා පරිපාලනය පවත්නා රටවල නම් බාහිරින් එන ආධාර ආයතන හෝ විදෙස් සමාගම්වලට කළ හැකි බලපෑම සීමිතයි. ‘ළඟ එන කෘෂි රසායන සුනාමිය’ මැයෙන් කොලමක් ලියමින් 2013 මාර්තුවේ මා පෙන්වා දුන්නේ කුමන්ත‍්‍රණවාදී තර්ක හා චෝදනා කරමින් සිටිනවාට වඩා අපේ ප‍්‍රතිපත්ති, නීති, රෙකුලාසි හා නියාමන තන්ත‍්‍රය විධිමත් කිරීමේ හදිසි අවශ්‍යතාවයයි.

17 March 2013: සිවුමංසල කොලූගැටයා #109: ළග ළග එන ‘කෘෂි රසායනික සුනාමිය’

වන්දනා ශිවා ජනතාවාදී විද්‍යාඥවරියක්. එහෙත් ඇය කියන හැම දෙයක්ම අප වන්දනාමාන කළ යුතු නැහැ. ඇය එබන්දක් බලාපොරොත්තු වන්නේ ද නැහැ. ඇය මතු කරන අතිශයින් වැදගත් කරුණු හා තර්ක විචාරශිලීව වැඩිදුර විවාදයට ලක් කිරිම අවශ්‍යයි. සිඞ්නි මාකස් ඩයස්ගේ පරිවර්තනය හරහා මේ සංවාදය මතු කර ගත හැකියි.

අවසාන විනිශ්චයේදී අප පත්ව සිටින ව්‍යසනයෙන් ගොඩ ඒමට නම් එයට තුඩු දුන් දෙස් විදෙස් සාධක නිරවුල්ව හඳුනාගත යුතුයි. දුෂ්ටයන් හා බිල්ලන් සොයමින් මුළු කාලයම වැය නොකර අපේ විද්වතුන්, නිලධාරින් හා ගොවීන් ද මේ අර්බුදයට අඩු වැඩි පමණන් දායක වී ඇති බව අප පිළිගත යුතුයි.

සුළු ගොවියා අපේ විශේෂ අවධානයට ලක් විය යුතු වුවත් ඔවුන් රොමැන්තික් ලෙස පුදසුනක තබා වන්දනාමාන කිරීම අවශ්‍ය නැහැ. රටේ නීතිරීති හා මානව ධර්මතා ගොවීන්ටත් එක සේ අදාලයි. ජනතාවට දැන දැනම වස විස කවන අපේ සමහර සුළු ගොවීන් ගැන මා සාක්‍ෂි සහිතව පෙන්වා දී තිබෙනවා.

27 Oct 2013: සිවුමංසල කොලූගැටයා #140: ජාතියට වස කවන්නෝ කවරහු ද?

3 Nov 2013: සිවුමංසල කොලූගැටයා #141: විස වගාවට වැට බදින්න ක‍්‍රමයක් මෙන්න!

අද අපට අවශ්‍ය විවෘත හා ආවේගශීලී නොවූ සංවාදයක්. එහිදී ගොවීන්, කෘෂි පර්යේෂකයන්, ගොවි සංවිධාන, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන, කෘෂි සමාගම් හා රාජ්‍ය ආයතන සියල්ලට හඬක් තිබිය යුතුයි.

එබඳු සංවාදයක් සිදු කළ හැකි හා කාටත් පිළිගත හැකි අපක්‍ෂපාත වේදිකාවක් ලෙස මාධ්‍යවලට ක‍්‍රියා කළ හැකි ද?

Vandana Shiva  speaks during Fronteiras do Pensamento project at UFRGS on May 28, 2012 in Porto Alegre, Brazil - Photo by Alexandro Auler/LatinContent/Getty Images)

Vandana Shiva speaks during Fronteiras do Pensamento project at UFRGS on May 28, 2012 in Porto Alegre, Brazil – Photo by Alexandro Auler/LatinContent/Getty Images)

* * * * *

“සොරාගත් අස්වැන්න“ වැඩි විසතර සඳහා විමසන්න:

තෝතැන්න පබ්ලිෂින් හවුස්, උස්වැව පාර, ආණමඩුව.
දු.ක. – 0322263446 / 0773054058
thothanna@yahoo.com

ඉඩම් හා කෘෂිකර්ම ප්‍රතිසංස්කරණ ව්‍යාපාරය,
අංක 83/12, පෙරේරා මාවත, කොටුවේගොඩ, රාජගිරිය.

Posted in Agriculture, Campaigns, Citizen science, common property resources, Communicating development, Eco-friendly living, Education, Education for Sustainable Development, Environment, Fair trade, food, Global South, good governance, Health, hunger, India, Poverty, public interest, Ravaya Column, Science for development, Sri Lanka, Sustainable Development. Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Leave a Comment »

වෙරළේ හැදුණු දරුවා: ආතර් සී. ක්ලාක්ගේ ළමා කාලය පොතින්

ලෝක පූජිත විද්‍යා ලේඛක හා අනාගතවේදී ශ‍්‍රීමත් ආතර් සී. ක්ලාක්ගේ ළමා කාලය ගැන හා අප‍්‍රකට හා රසවත් තොරතුරු රැසක් කැටි කර ගත් ‘තරු අතරට ගිය දරුවා’ නම් පොතින්:

Arthur C Clarke (left) and Martin Wickramasinghe

Arthur C Clarke (left) and Martin Wickramasinghe

වෙරළේ හැදුණු දරුවා

ශ‍්‍රී ලංකාවේ දකුණුදිග වෙරළබඩ ගමක් වූ කොග්ගල උපන් මාටින් වික‍්‍රමසිංහ ලේඛකයා කුඩා වියේදී බොහෝ විට තනිවම මුහුදු වෙරළේ කල් ගත කරමින් ජීවීන් හා වෙරළ පරිසරය නිරික්සූ සැටි ලියා තිබෙනවා. ජීව ලෝකය හා පරිනාමය ගැන ඔහුගේ කුතුහලය මතුව ආවේ මේ පරිසරයෙන්.

කොග්ගලින් සැතපුම් දහස් ගණනක් ඈත එංගලන්තයේ වෙරළබඩ ගම්මානයක ඉපදී හැදුණු ආතර් ක්ලාක් ලේඛකයා ද කුඩා වියේ බොහෝ වේලා වෙරළේ ගත කළා. වෙරළ හා සාගරය අතර නිරන්තර ගනුදෙනුව ඔහු විස්මයට පත් කළා.

ගම අසල සමීපතම මුහුද වූයේ බි‍්‍රස්ටල් ඕඩයයි. ලෝකයේ වඩදිය-බාදිය පරතරය ඉතා වැඩි ස්ථානයක් ලෙස බි‍්‍රස්ටල් ඕඩය හැඳින්වෙනවා. මේ අවට වෙරළ ශ‍්‍රී ලංකාවේ තරම් මනරම් නොවුවත් වසරේ උණුසුම් මාසවල අවට ගම් හා නගරවල බොහෝ දෙනකුට විවේකී විනෝදය ලබා දෙන තැනක්.

Bristol channel

මුහුදු වෙරළට යන ක්ලාක් දරුවා පැය ගණන් එහි සෙල්ලම් කරනවා. රළ බිඳෙන සැටි හා වෙරළේ නොයෙකුත් ජීවින් සමීපව නිරික්සනවා. නිරායාසයෙන් ම වාගේ පිහිනීමටත් ඔහු පුරුදු වුණා. සමහර වේලාවට මුහුදු රළ ප‍්‍රචන්ඩ වූ විටත් ඔහු මුහුදේ පිහිනීම කළේ වෙරළබඩ අසල්වැසියන් සංත‍්‍රාසයට පත් කරවමින්. එහෙත් තම ආරක්‍ෂාව ගැන හොඳ තක්සේරුවක් කවදත් ඔහුට තිබුණා.

කුඩා වියේ පටන්ම සාරගරයට ඇලූම් කළ ආතර්, සොබා දහමේ ප‍්‍රවාහයන් සමීපව අධ්‍යයනය කළේ මේ පරිසරයේයි. සාගරය හා අභ්‍යවකාශය අතර සමානකම් ඔහු කල් තබා හඳුනා ගත්තා.

සාගරයෙන් නොදුරු තැනෙක ජීවිතයේ මුල් දශක දෙක ගත කළ ඔහු, ශ‍්‍රී ලංකාවේ පදිංචි වූ පසු දිගටම සිටියේ විනාඩි කිහිපයකින් මුහුද අයිනට යා හැකි තරම් දුරකින්.

කුඩා වියේදී තමන් මහත් සේ ඇලූම් කළ සාගරයට යළිත් සමීප වීමට ලැබීම ශ‍්‍රී ලංකාවේ පදිංචිවීමේ තවත් එක් වාසියක් බව ක්ලාක් ලියා තිබෙනවා.

ශ‍්‍රී ලංකා මුහුදු වෙරළේ හැකි තරම් කල් ගෙවන්නට ඔහු උණවටුන වෙරළ සමීපවත්, හික්කඩුව වෙරළාසන්නවත් කුඩා නිවහන් දෙකක් පවත්වා ගෙන ගියා. මුහුදු වෙරළට වී පොත් කියැවීම මෙන්ම චිත්ත සමාධිය සඳහා මුහුදු රළ බිඳෙන සැටි බලා සිටීම ද ඔහුගේ ප‍්‍රියතම ක‍්‍රියාවක් වුණා.

එක් තැනෙක ක්ලාක් මෙසේ කියනවා: ‘‘මා උපන්නේ වෙරළබඩ ගම්මානයක. බෙහෙවින් වක‍්‍රාකාර වූත් විශාල වූත්, බි‍්‍රස්ටල් ඕඩය අබියස වෙරළෙහි මගේ ළමා කාලය ගෙවී ගියා. එහෙත් වයස 10 පමණ ඉක්ම වූ පසු නිතිපතා මුහුදට ළං වීමේ අවකාශය නැති වී ගියා. ටවුමේ පාසලට, සිවිල් සේවයට, හමුදා සේවයට, සරසවියට හා ඉනික්බිති වෘත්තීය ලේඛන කලාවට මා යොමු වුණා. එවිට මුහුද අසලට යා හැකි වූයේ නිවාඩුවකට පමණයි. මා යළිත් මුහුදේ අසිරිමත් ආකර්ශනයට නතු වූයේ ශ‍්‍රී ලංකාවේ පදිංචියට පැමිණි පසුයි. එහි දකුණු දිග වෙරළ තීරය මගේ උපන් බිමෙහි වෙරළට වඩා දැකුම්කළු හා උණුසුම් වුවත් එය නිතර සිහිපත් කරන්නේ ළමා වියේ මට බෙහෙවින් සමීප වූ වෙරළ හා මුහුදයි.’’

1955-56 වසරවල මාස කිහිපයක් තිස්සේ මෙරට සාගර ගවේෂණය කරමින් ඔහු ලද අත්දැකීම් කැටි කොට ක්ලාක් 1957දී දේශාටන පොතක් ලිව්වා (The Reefs of Tapronane). එය 2012දී මනෝ ප‍්‍රනාන්දු විසින් ‘‘ලක්දිව සාගර පත්ල’’ නමින් සිංහලට පරිවර්තනය කොට තිබෙනවා.

Clarke diving off the coast of Ceylon - Image courtesy Arthur C Clarke Trust

Clarke diving off the coast of Ceylon – Image courtesy Arthur C Clarke Trust

‘‘කිමිදුම්කරුවකු ලෙස මා ලංකා දුපතට මුලින්ම ආකර්ෂණය වූයේ මේ කොරල්පර පිරි සාගරය නිසා. ඒ කොරල්පර විසින් රැක ගනු ලබන දිවයිනේ ඇතුළත සොබා හා සාංස්කෘතික අසිරිය මා හඳුනා ගත්තේ ඉන් පසුවයි.’’

1972දී ලියූ ලිපියක මෙසේ කියනවා: ‘‘ශ‍්‍රී ලංකා දුපතේ වසන වනජීවින් සියවස් ගණනක සිට ලෝකයා දැන සිටියා. එහෙත් දුපත අවට මුහුදේ වනජීවි අසිරිය දැක ගත් පළමුවන පරම්පරාව වන්නේ අපියි. එය ගොඩබිම වනදිවියටත් වඩා විචිත‍්‍රයි. ලක් වෙරළට සමීපව නොයෙක් තැන්හි පිහිටා ඇති කොරල්පර කෙතරම් විසිතුරු ජීවින්ගෙන් පිරී ඇත්දැයි දුටු විට අප විමතියට පත් වුණා.’’

නොයෙක් අවස්ථාවල මෙරට භෞමික හා සාගර අසිරිය ගැන වර්ණනාත්මකව ක්ලාක් ලියූ ලිපි හා නිපද වූ ටෙලිවිෂන් වැඩසටහන් නිසා ශ‍්‍රී ලංකාවට ලොව පුරා අතිවිශාල යහපත් ප‍්‍රචාරයක් නොමිළේ ලැබුණා.

තරු අතරට ගිය දරුවා: ආතර් සී. ක්ලාක්ගේ ළමා කාලය පොතක් ලෙසින්

Arthur C Clarke - Relaxing by the sea in Sri Lanka. Photo by Rohan de Silva, Arthur C Clarke Trust

Arthur C Clarke – Relaxing by the sea in Sri Lanka. Photo by Rohan de Silva, Arthur C Clarke Trust

 

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 89 other followers