Comment: Did Facebook’s “Explore” experiment increase our exposure to fake news?

Facebook Explore feed: Experiment ends

On 1 March 2018, Facebook announced that it was ending its six-nation experiment known as ‘Explore Feed’. The idea was to create a version of Facebook with two different News Feeds: one as a dedicated place with posts from friends and family and another as a dedicated place for posts from Pages.

Adam Mosseri, Head of News Feed at Facebook wrote: “People don’t want two separate feeds. In surveys, people told us they were less satisfied with the posts they were seeing, and having two separate feeds didn’t actually help them connect more with friends and family.”

An international news agency asked me to write a comment on this from Sri Lanka, one of the six countries where the Explore feed was tried out from October 2017 to February 2018. Here is my full text, for the record:

Did Facebook’s “Explore” experiment increase

our exposure to fake news?

Comment by Nalaka Gunawardene, researcher and commentator on online and digital media; Fellow, Internet Governance Academy in Germany

Despite its mammoth size and reach, Facebook is still a young company only 14 years old this year. As it evolves, it keeps experimenting – mistakes and missteps are all part of that learning process.

But given how large the company’s reach is – with over 2 billion users worldwide – there can be far reaching and unintended consequences.

Last October, Facebook split its News Feed into two automatically sorted streams: one for non-promoted posts from FB Pages and publishers (which was called “Explore”), and the other for contents posted by each user’s friends and family.

Sri Lanka was one of six countries where this trial was conducted, without much notice to users. (The other countries were Bolivia, Cambodia, Guatemala, Serbia, Slovakia.)

Five months on, Facebook company has found that such a separation did not increase connections with friends and family as it had hoped. So the separation will end — in my view, not a moment too soon!

What can we make of this experiment and its outcome?

Humans are complex creatures when it comes to how we consume information and how we relate to online content. While many among us like to look up what our social media ‘friends’ have recommended or shared, we remain curious of, and open to, content coming from other sources too.

I personally found it tiresome to keep switching back and forth between my main news feed and what FB’s algorithms sorted under the ‘Explore’ feed. Especially on mobile devices – through which 80% of Lankan web users go online – most people simply overlooked or forgot to look up Explore feed. As a result, they missed out a great deal of interesting and diverse content.

For me as an individual user, a key part of the social media user experience is what is known as Serendipity – accidentally making happy discoveries. The Explore feed reduced my chances of Serendipity on Facebook, and as a result, in recent months I found myself using Facebook less often and for shorter periods of time.

For publishers of online newspapers, magazines and blogs, Facebook’s unilateral decision to cluster their content in the Explore feed meant significantly less visibility and click-through traffic. Fewer Facebook users were looking at Explore feed and then going on to such publishers’ content.

I am aware of mainstream media houses as well as bloggers in Sri Lanka who suffered as a result. Publishers in the other five countries reported similar experiences.

For the overall information landscape too, the Explore feed separation was bad news. When updates or posts from mainstream news media and socially engaged organisations were coming through on a single, consolidated news feed, our eyes and ears were kept more open. We were less prone to being confined to the chatter of our friends or family, or being trapped in ‘eco chambers’ of the likeminded.

Content from reputed news media outlets and bloggers sometimes comes with their own biases, for sure, but these act as a useful ‘bulwark’ against fake news and mind-rotting nonsense that is increasing in Sri Lanka’s social media.

It was thus ill-advised of Facebook to have taken such content away and tucked it in a place called Explore that few of us bothered to visit regularly.

The Explore experiment may have failed, but I hope Facebook administrators learn from it to fine-tune their platform to be a more responsive and responsible place for global cacophony to evolve.

Indeed, the entire Facebook is an on-going, planetary level experiment in which all its 2 billion plus members are participating. Our common challenge is to balance our urge for self-expression and sharing with responsibility and restraint. The justified limitations on free speech continue to apply on new media too.

[written on 28 Feb 2018]

සිවුමංසල කොලූගැටයා #83: රසායනික පොහොර උගුලෙන් කාම්බෝජය ගලවා ගත් විප්ලවවාදියා

This week’s Ravaya column (in Sinhala) is about a maverick scientist: Dr Yang Saing Koma. For 15 years, this Cambodian agronomist has driven a grassroots revolution that is changing farming and livelihoods in one of the least developed countries in Asia.

A champion of farmer-led innovation in sustainable agriculture, Koma founded the Cambodian Centre for Study and Development in Agriculture (CEDAC) in 1997. Today, it is the largest agricultural and rural development organisation in Cambodia, supporting 140,000 farmer families in 21 provinces.

He has just been honoured as one of this year’s six recipients of the Ramon Magsaysay Awards — the Asian Nobel Prize. I wrote about him in a recent English column too.

Dr Yang Saing Koma, visionary behind Cambodia’s rice farming revolution – photo courtesy Cornell University SRI website

ලක් ගොවීන් රසායනික පොහොරට දැඩි සේ ඇබ්බැහි වීම ගැන ගිය සතියේ මා කළ විග‍්‍රහයට හොඳ ප‍්‍රතිචාර ලැබුණා. එ අතර කෘෂි විද්‍යා ක්‍ෂෙත‍්‍රය ද මනාව දත් පාඨකයකු කීවේ “ශ‍්‍රී ලංකාව වැනි කුඩා දුප්පත් රටවලට මෙබඳු ගෝලීය ප‍්‍රවණතාවලට එරෙහිවීමට අවශ්‍ය වුවත් ලෙහෙසියෙන් කළ නොහැකි බවයි”.

ඕනෑ ම ඇබ්බැහිකමකින් අත්මිදීම අසීරුයි. එහෙත් අපේ රට ඇතැම් දෙනා සිතන තරම් කුඩා හෝ “අසරණ” හෝ නොවන බව මා මීට පෙර මේ කොලමින් සාක්‍ෂි සහිතව පෙන්වා දී තිබෙනවා. ඕනෑකම හා අධිෂ්ඨානය ඇත්නම් අපේ අයාලේ ගිය කෘෂි ක්‍ෂෙත‍්‍රය නැවතත් යහපත් ප‍්‍රතිපත්ති හා පුරුදුවලට යොමු කර ගත හැකියි.

ගෝලීය පසුබිම තුළ අපේ රටේ “අසරණකම” ගැන අශූභවාදී තර්ක කරන අයට මා ගෙන හැර දක්වන්නේ අපටත් වඩා කුඩා, දුගී බවින් අධික ආසියානු රටවල් යහ අරමුණු සාර්ථක ලෙස ජය ගන්නා හැටියි. රසායනික පොහොර මත අධික ලෙස යැපීමේ හරිත විප්ලව සංකල්පයෙන් මෑතදී ඉවත් වූ කාම්බෝජයේ උදාහරණය මා අද මතු කරන්නට කැමතියි.

1958 සිට පිලිපීනයේ ස්වාධීන පදනමක් විසින් වාර්ෂිකව පිරිනමනු ලබන රේමන් මැග්සායිසායි ත්‍යාගය (Ramon Magsaysay Award) ආසියානු නොබෙල් ත්‍යාගය ලෙස හඳුන්වනවා. එය පිරිනමන්නේ සිය රටට, සමාජයට හා ලෝකයට සුවිශේෂී සේවයක් කරන අයටයි.

2012 මැග්සායිසායි ත්‍යාග අගෝස්තු 31 වනදා පිලිපීනයේ මැනිලා අගනුවරදී උත්සවාකාරයෙන් පිරිනමනු ලැබුවා. එහිදී මහජන සේවය සඳහා වන මැග්සායිසායි ත්‍යාගය කාම්බෝජයේ ආචාර්ය යැං සයිංග් කෝමාට (Dr. Yang Saing Koma) හිමි වුණා. සිය රටෙහි ගොවිතැන් කටයුතුවල නිහඬ විප්ලවයක් කරමින් සහල් නිෂ්පාදනය වැඩි කරන අතර ගොවීන්ගේ ජීවන තත්ත්වය හා ආත්ම අභිමානය දියුණු කිරීම ත්‍යාගයේ හේතු පාඨය ලෙස සඳහන් වුණා.

ආසියාවේ වඩාත් දුගී දුප්පත්කම වැඩි රටක් වන කාම්බෝජයේ ඒක පුද්ගල දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) ඩොලර් 930යි. එරට සමස්ත ආර්ථික නිෂ්පාදනයෙන් සියයට 33ක් ලැබෙන්නේ බෝග වගාවෙන් හා සත්ත්ව පාලනයෙන්. එරට මිලියන් 14ක ජනයාගෙන් තුනෙන් දෙකක් ජීවිකාව සපයා ගන්නේ් වී ගොවිතැනින්.

සිය රටේ ජීවන තත්ත්වය නඟා සිටුවීමට නම් වී ගොවිතැනින් පටන් ගත යුතු බව ජර්මන් සරසවියකින් ශෂ්‍ය විද්‍යාවේ ආචාර්ය උපාධියක් ලබා 1995දී සිය රට පැමිණි ආචාර්ය කෝමා මනා සේ වටහා ගත්තා. එහෙත් බටහිරින් උගෙන අපේ වැනි රටවලට ආපසු පැමිණ එ් දැනුම ගෙඩි පිටින් ආරෝපණය කරන උගතුන්වට වඩා කෝමා වෙනස් චරිතයක්.

ඔහුට ක‍්‍රමීය චින්තනයක් තිබෙනවා. ප‍්‍රශ්නවල මුල සොයා ගවේෂණය කිරීමත්, රෝග ලක්‍ෂණවලට මතුපිටින් ප‍්‍රතිකර්ම යොදනවා වෙනුවට රෝග නිධාන සොයා ප‍්‍රතිචාර දැක්වීමත් ඔහුගේ ක‍්‍රමවේදයයි.

ගොවීන්ගේ අවශ්‍යතාවන්ට කේන්ද්‍ර වූ ගොවිතැන් පිළිවෙත් මතු කර ගැනීම මුල පටන් ම කෝමාගේ ප‍්‍රමුඛතාවය වුණා. බොහෝ රටවල් කරන්නේ ජාතික අස්වනු ඉලක්ක සාදා ගෙන, එවා සාක්ෂාත් කරන්නට ගොවීන් ඉත්තන් සේ යොදා ගැනීමයි. එ මහා පරිමාණ ව්‍යාපෘතිවලදී, කෙටි කාලීන අධික අස්වනු ලැබීම සඳහා උවමනාවට වඩා කෘෂි රසායන ද්‍රව්‍ය යොදමින් කඩිනම් අරගලයක් කරනවා. දේශපාලන උද්යෝගපාඨ හා ජාතිකාභිමානී ප‍්‍රකාශ හමාර වූ පසු ණය බරිත වූ ගොවීන් ගැන නිලධාරීන් හෝ දේශපාලකයන් හෝ තකන්නේ නැහැ (අඩු තරමින් ඊළඟ මැතිවරණය එලඹෙන තුරු!)

මේ ක‍්‍රමයට වෙනස් වූ, කළබල නැති, ගොවි හිතකාමී හා පරිසර හිතකාමී ක‍්‍රමවේදයන් ප‍්‍රගුණ කරන්නට 1997දී කෝමා ගොවි කටයුතු අධ්‍යයන හා සංවර්ධනයට කැප වූ කාම්බෝජියානු කේන්ද්‍රය (Cambodian Centre for Study and Development in Agriculture, CEDAC) නම් රාජ්‍ය නොවන, ස්වෙච්චා සංවිධානය ඇරඹුවා. වසර 15ක් තුළ CEDAC ගොවි කටයුතු හා ග‍්‍රාම සංවර්ධනය පිළිබඳ කාමිබෝජයේ විශාලතම ජනතා සංවිධානය බවට පත් වී තිබෙනවා. අද ඔවුන් පළාත් 21ක ගොවි පවුල් 140,000ක් සමඟ ගනුදෙනු කරනවා. ගොවි තොරතුරු ජාල හරහා තවත් විශාල ගොවි ජනතාවක දැනුම වැඩි කරනවා.

Dr Yang Saing Koma photo courtesy Friedrich Naumann Foundation Southeast & East Asia

ආචාර්ය කෝමා අප සාමාන්‍යයෙන් සිතින් මවා ගන්නා ආකාරයේ (රැවුල වවා ගත්, උද්‍යොගපාඨ කියමින් මොර දෙන) විප්ලවවාදියකු නොවෙයි. ඔහු සිරුරින් කෙසග, සිහින් හඬින් කථා කරන, ඉතා ආචාරශීලී පුද්ගලයෙක්. එහෙත් මේ කුඩා මිනිසා චින්තන විප්ලවයක් හරහා කාම්බෝජ ගොවිතැන නව මගකට යොමු කර තිබෙනවා. උගත්කමේ මාන්නය පොඩියක්වත් නැති මේ අපුරු විද්‍යාඥයා ගොවීන්, කෘෂි පර්යේෂකයන්, රාජ්‍ය නිලධාරීන්, රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන ක‍්‍රියාකාරිකයන් මෙන් ම අදාළ පෞද්ගලික සමාගම් නියෝජිතයින් සමඟත් සාමූහිකව කටයුතු කරමින් පොදු උන්නතියට ක‍්‍රියා කරන අයෙක්.

කෝමා සහ CEDAC ආයතනයේ බලපෑම ඉතා හොඳින් කියා පාන උදාහරණය නම් වී වගාවේ SRI ක‍්‍රමය (System of Rice Intensification) කාම්බෝජයේ ව්‍යාප්ත කිරීමයි. දශකයක් තුළ වී ගොවීන් 100,000කට වැඩි දෙනෙකු SRI ක‍්‍රමයට නම්මවා ගන්නටත්, එ් හරහා එරට වී අස්වැන්න 60%කින් වැඩි කරන අතර රසායනික පොහොර හා දෙමහුම් වී ප‍්‍රභේද භාවිතය බොහෝ සෙයින් අඩු කිරීමටත් හැකි වී තිබෙනවා.

2002දී ටොන් මිලියන 3.82ක් වූ කාම්බෝජ වාර්ෂික වී නිෂ්පාදනය 2010 වන විට ටොන් මිලියන් 7.97 දක්වා ඉහළ ගියා. මේ වර්ධනයට සැලකිය යුතු දායකත්වයක් SRI ක‍්‍රමය හරහා ලැබුණු බව එරට රජය පිළි ගන්නවා. 2005දී කාම්බෝජය නිල වශයෙන් SRI ක‍්‍රමය එරට වී නිෂ්පාදන ක‍්‍රමෝපායක් බවට පත් කළා.

වී වගාවේ SRI ක‍්‍රමය මුලින් ම අත්හදා බලා හඳුන්වා දුන්නේ අප‍්‍රිකා මහද්වීපයට සමීප මැඩගස්කාරයේයි. 1980 ගණන්වල සුළුවෙන් ඇරඹි මේ ක‍්‍රමය මේ වන විට වී වගා කරන ඝර්ම කලාපයේ බොහෝ රටවල පැතිරී තිබෙනවා. SRI ක‍්‍රමය මෙරටට හඳුන්වා දී ඇතත් එතරම් ප‍්‍රචලිත වී නැහැ.

SRI ක‍්‍රමයේදී උත්සාහ කරන්නේ වඩාත් සකසුරුවම් ලෙසින් වාරි ජලය යොදා ගෙන වී වගා කිරීමට. සාම්ප‍්‍රදායිකව කුඹුරුවලට විශාල ජල ප‍්‍රමාණයක් යොමු කරනවා. 1990 ගණන්වලදී ආචාර්ය රේ විජේවර්ධන වරක් මට කීවේ වී කිලෝ එකක් නිපදවන්නට වාරි ජලය ටොන් 20ක් පමණ යොදන බවයි. මේ ජලයෙන් ඉතා වැඩි ප‍්‍රමාණයක් කරන්නේ වෙල් යායේ වල් පැළෑටි බිහි වීම වැළැක්වීම. වී ශාකය වර්ධනයට එතරම් ජලය කන්දරාවක් උවමනා නැහැ.

වල් පැළෑටි පාලනය සඳහා ජලය වෙනුවට තෙත කොළරොඩු (leaf mulch) යොදන SRI ක‍්‍රමයේදී කුඹුරුවල ජල අවශ්‍යතාවය බාගයකටත් වඩා අඩු කරනවා. ජල හිඟයට නිතර මුහුණ දෙන අද කාලේ මෙය විශාල සහනයක්.

SRI ක‍්‍රමයේ තවත් වෙනසක් නම් ඉතා ලාබාල (දින 10-12) වියේදී ගොයම් පැළ නිශ්චිත දුරකින් කුඹුරේ සිටුවීමයි. එමෙන් ම ගොයම් පැළ අතර (පසට නයිට‍්‍රජන් පොහොර තනා දීමේ ස්වභාවික හැකියාව ඇති) වෙනත් බෝග වවන්නට (inter-cropping) ගොවීන් උනන්දු කරවනවා. මෙබඳු පියවර කිහිපයක් හරහා අඩු ජලයක් හා අඩු රසායනික පොහොර යොදා වුවත් හොඳ අස්වැන්නක් ලද හැකියි.

1999දී SRI ක‍්‍රමය ගැන විදෙස් සඟරාවක ලිපියක් කියවූ ආචාර්ය කෝමා මුලින් එය තමන්ගේ වෙල් යායේ අත්හදා බැලූවා. ”මට උවමනා වුයේ මේ සංකල්ප කාම්බෝජයේ තත්ත්වයන්ට ගැලපෙනවා ද යන්න තහවුරු කර ගන්නයි. එය ප‍්‍රතිථල පෙන්වන විට මා අසල්වැසි ගොවි මහතුන් කැඳවා එය පෙන්නුවා. මුලින් ඔවුන් මේ ක‍්‍රමය විශ්වාස කළේ නැහැ. මා සතු සියළු දැනුම ඔවුන්ට දී මා කිව්වේ එය අත්හදා බලන්න කියායි”.

මෙසේ කුඩා පරිමාන වී ගොවීන් ටික දෙනෙකුගෙන් පටන් ගත් කාම්බෝජයේ SRI ක‍්‍රමය වසර කිහිපයක් තුළ රට පුරා ව්‍යාප්ත වී ගියා. එය ඉබේ සිදු වුයේ නැහැ. කෝමා හා CEDAC ආයතනය ආදර්ශක කෙත් යායන් පවත්වා ගෙන ගියා. රට පුරා සංචාරය කරමින් ගොවීන්ට ශිල්පක‍්‍රම කියා දුන්නා. ගොවි සඟරාවක්, රේඩියෝ හා ටෙලිවිෂන් මාධ්‍ය හරහා අත්දැකීම් බෙදා ගත්තා.

“මා හැම විට ම අපේ ගොවීන්ට කියන්නේ පොතේ උගතුන් වන අප කියන දේ එක විට පිළි ගන්නට එපා. ඔබ ම අත්හදා බලන්න. ඔබේ ගැටළු විසඳමින් වැඩි අස්වනු ලබා දෙන ක‍්‍රමවේදයක් පමණක් දිගට ම භාවිත කරන්න.”

කෝමා, ගොවීන්ගේ සහජ බුද්ධිය හා ප‍්‍රායෝගික දැනුම ඉතා ඉහළින් අගය කරන අසාමාන්‍ය ගණයේ උගතෙක්. “ගොවිතැන් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ලෝකයේ සිටින ඉහළ ම විශේෂඥයන් වන්නේ කුඩා පරිමාණයේ ගොවියන් හා ගෙවිලියන්. විද්‍යාව ෙසෙද්ධාන්තිකව උගත් අප වැනි අය ගොවීන්ගෙන් ගුරුහරුකම් ලද යුතුයි! ඔවුන්ගෙන් උගනිමින්, ඔවුන් සමඟ ගොවිතැනේ ගැටළු විසඳීම කළ යුතුයි!”

කෝමා මෙසේ කියන විට මට සිහි වන්නේ ආචාර්ය රේ විජේවර්ධනගේ එ සමාන ආකල්පයන්. (2011 අගෝස්තු 21 හා 28 කොලම් බලන්න.) මූණ ඉච්ඡවට ගොවි රජා හා ගොවි මහතා ආදී යෙදුම් භාවිතා කළත් අපේ පොතේ උගතුන් හා පර්යේෂකයන් ගොවීන් ගැන දරණ ආකල්ප මා හොඳාකාර දැක තිබෙනවා. ලොව පුරා මේ පොත-කෙත අතර පරතරය තිබෙනවා.

කාම්බෝජයේ කෘෂිවිද්‍යා උපාධිධාරීන් ගොවි බිමට ගෙන ගොස් ඔවුන් සැබැවින් ම ගොවිතැනට යොමු කරන්නට කෝමා උත්සාහ කරනවා. SRI ක‍්‍රමයේ සාර්ථකත්වයෙන් පසු ඔහු තෝරා ගෙන ඇති ඊටත් වඩා භාර දුර අභියෝගය නම් එරට ගතානුගතික සරසවි හා වෘත්තීය අධ්‍යාපන ක්‍ෂෙත‍්‍රයේ දැක්ම පුළුල් කිරීමයි.

“මා හැම ගොවියකු ම දකින්නේ මනුෂ්‍යයකු හැටියටයි. ඔවුන්ට උපතින් ලද සහජ බුද්ධියත්, කුසලතාවයත් තිබෙනවා. එයට අමතරව අප බොහෝ දෙනාට නැති ප‍්‍රායෝගික අත්දැකීම් රැසක් තිබෙනවා. අප උත්සාහ කරන්නේ ගොවීන්ට ගෞරවාන්විතව සළකමින් ඔවුන් සමඟ සහයෝගයෙන් ගොවිතැන් කටයුතු වඩාත් ඵලදායී හා පරිසර හිතකාමී කරන්නටයි.” ඔහු කියනවා.

පරිසර හිතකාමී ගොවිතැනේදී අළුත් සංකල්ප හා ක‍්‍රමවේදයන් ගොවින් තුළින් ඉස්මතු කිරිමේ අරමුණින් ආසියාව හා අප‍්‍රිකාව පුරා කි‍්‍රයාත්මක වන PROLINNOVA නම් පර්යේෂණ ජාලයකට 2004 සිට CEDAC ආයතනය සම්බන්ධ වී සිටිනවා. මේ ජාලයේ දශකයක ක‍්‍රියාකාරකම් ගැන කෙටි වාර්තා චිත‍්‍රපට මාලාවක් 2010-11දී මා නිෂ්පාදනය කළා. එහි එක් කතාවක් සඳහා අප තෝරා ගත්තේ කාම්බෝජයේ ප‍්‍රති-හරිත විප්ලවයයි.

“ගොවියාට සවන් දෙන්න. ඔහුගේ මතයට ගරු කරන්න. සෙමින් සෙමින් පවත්නා තත්ත්වය වෙනස් කරන්න!” විනාඩි 40ක් පුරා ඔහු පටිගත කළ විඩියෝ සම්මුඛ සාකච්ඡව පුරා නැවත නැවතත් කීවේ මෙයයි. සාකච්ඡවේ ඉංග‍්‍රිසි පිටපත කියවන්න

විද්‍යා ගුරුකුලවාදයක් හෝ දේශපාලන මතවාදයක් හෝ කුමන්ත‍්‍රණ මානසිකත්වයක් නැති මේ දාර්ශනික කෘෂි විද්‍යාඥයාට අවශ්‍ය කාම්බෝජයේ ගොවීන්ගේ ජිවන මට්ටම නඟා සිටුවමින් එරට පරිසරය හා සොබා සම්පත් රැක ගැනීමයි. ඔවුන් දෙදෙනා කිසි දිනෙක මුණ නොගැසුනත්, කාම්බෝජයේ රේ විජේවර්ධන හැටියට යං සයින් කෝමා මා දකින්නේ එ නිසයි.

කෙටි වාර්තා චිත‍්‍රපට නරඹන්න:

WED 2010: Saving the Planet, one human mind at a time…

Race to save the Planetary Ark: How are we doing?

Today was World Environment Day (WED), and this year’s theme was biodiversity. The slogan read: Many Species, One Planet, One Future.

Different people observed the day in many and varied ways. Each one is valid, useful and purposeful.

I don’t believe in tokenistic tree planting. In fact, I’ve never planted more than a tree or two all my life – and honesty, I don’t know what happened to those hapless saplings after I deposited them gently and eagerly into a little hole in the ground…

Instead, I’m committed to a longer term effort: raising a single child as a single parent, trying to make her more caring for the planet, its limited natural resources and its people. I’m hoping that this would prove to be a lot more planet-friendly and worthwhile than a whole lot of trees planted and then abandoned…

As David Suzuki, the Canadian environmentalist and my favourite broadcaster, has said: “Our personal consumer choices have ecological, social, and spiritual consequences. It is time to re-examine some of our deeply held notions that underlie our lifestyles.”

This is precisely the premise of Saving the Planet, the six-part, pan-Asian TV series we at TVE Asia Pacific produced and released in late 2009. It was among the compilation of environmental films that we screened at the British Council Colombo today to mark WED.

Filmed in six countries in South and Southeast Asia, Saving the Planet profiles groups working quietly and relentlessly to spread knowledge, understanding and attitudes that inspire action that will help humans to live in harmony with the planet.

Here are two stories that have a particular focus on biodiversity – all others have also been featured on this blog over the past few months (just run a search for ‘Saving the Planet’).

Cambodia: Floating the Future

The people of Prek Toal have always known how closely their lives and jobs are linked to the ebb and flow of the Tonlé Sap lake, the largest in Cambodia and linked to the Mekong River. Now, the conservation group Osmose is showing how they can benefit from the lake’s fish and other natural resources without killing off the very ecosystem that sustains them. One strategy that works: to reach out to grown-ups through their children.

Thailand: Smile Again!

Tourists are astounded by the richness and diversity of Thailand’s natural heritage. But many Thai children and youth are not connected with Nature – they are not familiar with plants and animals even in their own backyard. Concerned, the Thai Education Foundation launched a programme that links schools with their local community to learn about Nature through exposure and experience. We travel to Phang Nga province in southern Thailand to find out this works.

The Mekong: One river, six countries, two films — and many views

Mekong River flows through 6 countries, nurturing 65 million Asians

The Mekong is one of Asia’s major rivers, and the twelfth longest in the world. Sometimes called the ‘Danube of the East’, it nurtures a great deal of life in its waters – and in the wetlands, forests, towns and villages along its path.

The Mekong’s long journey begins in the Tibetan highlands. It flows through China’s Yunan province, and then across Burma, Thailand, Laos and Cambodia…before entering the sea from southern Vietnam. It’s a journey of nearly 5,000 kilometres, or some 3,000 miles.

The Mekong River Basin is the land surrounding all the streams and rivers that flow into it. This covers a vast area roughly the size of France and Germany combined.

On its long journey across 6 countries, the Mekong provides a life-line to over 65 million people. They share Mekong waters for drinking, farming, fishing and industry. Along the way, the river also generates electricity for South East Asia’s emerging economies.

Naturally, these teeming millions who share the river feel differently about how best to manage the river waters in their best interests. The Mekong River Commission (MRC) tries to nurture cooperation among the Mekong river countries, but differences still remain.

Some of these surfaced during the Mekong Media Forum being held in the northern Thai city of Chiang Mai from 9 to 12 December 2009. As IPS reporter Marwaan Macan-Markar reported, “A heated debate about the future of the Mekong River at a media conference in this northern Thai city exposed a fault line triggered by the regional giant China’s plans to build a cascade of dams on the upper stretches of South-east Asia’s largest waterway.”

At the centre of this debate was Pipope Panitchpakdi, my Thai film-maker friend who recently made the documentary Mekong: The Untamed. He is both an outstanding journalist and an outspoken media activist.

He told the Forum: “The most important issue for people who live along the banks (of the lower stretches) of the Mekong are the dams and how these affect them. They cannot see the river as a pretty sight.”

Mekong: The Untamed chronicles the journey of Suthichai Yoon, a leading Thai media personality, from the headwaters of the Mekong River in Tibet to the Mekong Delta in Vietnam. The question he seeks to answer through his travels is how the planned Chinese dams affect communities who live along the banks of the river.

“My Mekong journey goes to the heart of Asia’s complexities,” says the narrator as he makes his way from China’s southern province of Yunnan to the north-eastern Thai town of Chiang Khong. The scenes he passes range from the raging waters of the Mekong and hills swathed with mist to riverside communities being torn apart by a building frenzy. “I wonder if the Chinese realise what the people who are impacted by the dam feel?” Suthichai asks at one point.

According to Pipope, another documentary film about the Mekong made by Chinese filmmakers overlooks some serious issues: “There was nothing about a lot of villages disappearing, that there are floods and the doubts people have about the Chinese dams.”

This second film, also showcased at the Mekong Media Forum, is a 20-episode series titled Nourished by the Same River, and has been made by China Central Television (CCTV).

A Chinese journalist on the panel conceded that the planned development targeting the Mekong would provoke a range of responses. “It is natural that different people will have different perspectives on similar issues,” said Zhu Yan, a senior editor at the national broadcaster China Central Television. “In China there is a debate (around the question) of environment or dams.”

The Mekong is both a mighty river and a massive bundle of issues for any film or film series to tackle. And given the multitude of countries, interests and viewpoints involved, it’s unlikely that there will be consensus.

But it’s good that films are sparking off discussion and debate…just what we need for more informed choices to be made in the future.

Read full IPS story: Chinese Dams Expose Fault Lines, By Marwaan Macan-Markar

Moving images to animate the Mekong Media Forum in Chiang Mai

Some 225 participants, the bulk of them journalists from Mekong countries, are set to discuss, are debating and taking stock of their media environment against a backdrop of changing and often quite different news cultures at the Mekong Media Forum, being held in Chiang Mai from 9 to 12 December 2009.

I very much wanted to be there, for I’ve been covering the Mekong region as a journalist for 20 years, beginning with my first location filming visit to southern Vietnam in 1990. I’ve visited and worked in five of the six Mekong countries – Cambodia, China, Lao PDR, Thailand and Vietnam – with the exception of Burma.

But I’m missing this interesting event due to scheduling difficulties – I must try harder on my omnipresence act in the coming year…

The four-day media conference brings together a mix of participants, from print, television journalists and photojournalists to civil society, academics and developments, who will be discussing a menu of issues such as changes in the Mekong media scene, new trends, citizen journalism and new media, training, media challenges and reporting on water governance, children, as well as gender and sexuality.

Cinema Mekong, a strand within the forum, features the work of documentary filmmakers and video journalists who have been part of the Imaging Our Mekong Media Fellowship since 2002 — making this unique series of films very much from the lens of local filmmakers — as well as other films that focus on the Mekong region.

The films cover trans-boundary topics on environment, culture, children, women and cultural identity. TVE Asia Pacific (TVEAP)’s latest Asian regional television series, Saving the Planet is among the many regional and international films being screened

Watch Mekong Media Forum 2009 viral video:

The Mekong Media Forum is being organised by IPS Asia-Pacific news agency and Probe Media Foundation, Inc., which since 2002 have been running the Imaging Our Mekong media fellowships. More than 220 journalists from the region have been fellows in this programme.

Read more coverage on IPS TeraViva online newspaper

‘Saving the Planet’ new Asian TV series is ready for release!

It's planet saving time...and everybody is invited!

It's planet saving time...and everybody is invited!

Can ordinary people help save our planet?

What does it take to change their attitudes and lifestyles to consume and waste less?

For over two years, my team at TVE Asia Pacific and I have been working on a new TV series, modestly called Saving the Planet. It will be released at a regional conference in Tokyo, Japan, on 22 August 2009.

In this Asian series, produced in partnership with Asia Pacific Cultural Centre for UNESCO (ACCU), we profile successful initiatives that combine knowledge, skills and passion to create cleaner and healthier environments.

It was filmed in six countries in South and Southeast Asia: Cambodia, India, Laos, Nepal, the Philippines and Thailand.

The groups profiled in Saving the Planet often work without external funding and beyond the media spotlight. They have persisted with clarity of vision, sincerity of purpose and sheer determination. Their stories inspire many others to pursue grassroots action for a cleaner and safer planet.

Watch the series trailer here:

The dedicated website has just been revamped for the launch.

Watch out for more updates!