සිවුමංසල කොලූගැටයා #95: ඩිජිටල් තාක්ෂණයෙන් ජන උරුමය රකින මෝජි රීබා

In this week’s Ravaya column (in Sinhala), I write about an Indian friend of mine: Moji Riba, filmmaker and cultural anthropologist, who lives and works in India’s north-eastern Arunachal Pradesh.

It’s an isolated remote and sparsely populated part of the country that is home to 26 major tribal communities,. Each one has its own distinctive dialect, lifestyle, faith, traditional practices and social mores. They live side by side with about 30 smaller communities.

A combination of economic development, improved communications, the exodus of the young and the gradual renunciation of animist beliefs for mainstream religions threatens Arunachal’s colourful traditions. “It is not my place to denounce this change or to counter it,” says Moji. “But, as the older generation holds the last link to the storehouse of indigenous knowledge systems, we are at risk of losing out on an entire value system, and very soon.”

For the past 15 years, he has been documenting it on video and photos. Read my English blogposts about him in Nov 2008 and Jan 2009.

I caught up with him in Delhi last week, which inspired this column.

Moji Riba has been working since 1997 to document Arunachal Pradesh's rich cultural heritage. Image courtesy Rolex Awards

Moji Riba has been working since 1997 to document Arunachal Pradesh's rich cultural heritage. Image courtesy Rolex Awards

ගෝලීයකරණය නැතහොත් Globalization ගැන අපේ ඇතැම් දෙනකු කථා කරන්නේ සැකයෙන් හා බියෙන්. එසේ කලබල වන අය මේ සංසිද්ධිය හරිහැටි තේරුම් ගෙන නැහැ.

ගෝලීයකරණය යනු හැම සමාජයක් හා ආර්ථිකයක් ම එක අච්චුවේ පිටපත් බවට පත් කිරීම නොවෙයි. වෙළඳ සබඳතා, දේශ සංචාරයන්, කලාපීය සහයෝගිතාව හා තොරතුරු තාක්ෂණය ආදී ක්ෂෙත‍්‍රවලදී ස්වාධීන රටවල් තමන්ගේ අනන්‍යතාව රැක ගනිමින් යම් මට්ටමකින් ඒකාබද්ධ වීමයි.

ගෝලීයකරණයේ අංගයන් යොදා ගෙන අපේ සාංස්කෘතික උරුමයන් හා දායාදයන් රැක ගත හැකියි. අද මා කථා කරන්නේ එබඳු ප‍්‍රයත්නයක යෙදී සිටින ඉන්දියානු මිතුරකු ගැන.

ඔහුගේ නම මෝජි රීබා (Moji Riba). වයස 40යි. ඔහු උපන්නේ හා හැදුනේ වැඩුනේ ඉන්දියාවේ අරුණාචල් ප‍්‍රදේශ් ප‍්‍රාන්තයේ. එය මහා නගරයක් හෝ ප‍්‍රකට ප‍්‍රාන්තයක් නොවෙයි. තිබෙන්නේ ඉන්දියාවේ ඊසානදිග කෙළවරේ. චීනය, බුරුමය හා භූතානය සමඟ දේශසීමා තිබෙන මේ ප‍්‍රාන්තය භූමියෙන් ශ‍්‍රී ලංකාවටත් වඩා විශාලයි (වර්ග කිලෝ මීටර් 83,743). එහෙත් 2011දී ජනගහණය මිලියන් 1.4යි. ජන ඝනත්වය ඉතා අඩු, කඳුකර ප‍්‍රදේශවලින් බොහෝ විට සැදුණු අරුණාචල් ප‍්‍රාන්තයේ වැඩි කොටසක් හිමාල කඳුවැටියෙන් වැසී තිබෙනවා.

ජන සංඛ්‍යාව සාපේක්ෂව අඩු වූවත් ජන විවිධත්වය අතින් අරුණාචල් ප‍්‍රාන්තය ඉන්දියාවේ පමණක් නොව මුළු ආසියාවේ ම ඉහළින් සිටිනවා. එකිනෙකට වෙනස් භාෂා 30ක් හා උප භාෂා (dialects) දුසිම් ගණනක් එහි තිබෙනවා. මෙයට හේතුව තමන්ට ම ආවේණික සංස්කෘතීන් ඇති සුළු ජන කොටස් රැුසක් මේ ප‍්‍රදේශයේ සහස‍්‍ර ගණනක් තිස්සේ ජීවත් වීමයි.

අරුණාචල් ප‍්‍රාන්තයේ හමු වන්නේ ඉන්දියාවේ මහා හින්දු සංස්කෘතික ප‍්‍රවාහයට බෙහෙවින් වෙනස් වූ, වඩාත් බුරුම හා ටිබෙට් ආභාෂය ලද සංස්කෘතීන් ගොන්නක්. මේ සෑම එකකට ම ආවේණික ජන කලා ශිල්ප, සිරිත් විරිත්, ඇදහිලි හා ගති පැවතුම් තිබෙනවා. ඒකීය ඉන්දියානු ජනරජය තුළ මෙබඳු සංස්කෘතීන් අඛණ්ඩව පවත්වා ගෙන යාමට එරට ව්‍යවස්ථාවෙන් ම ඉඩ සලසා තිබෙනවා.

එසේ වූවත් නවීකරණය සමඟ මේ සමහර ජන කොටස්වල අළුත් පරම්පරා සාම්ප‍්‍රදායික උරුමයන් දිගට ම පවත්වා ගන්නට එතරම් උනන්දු නැහැ. මෙය ඉන්දියාවේ පමණක් නොව ලොව පුරා දැකිය හැකි ප‍්‍රවණතාවක්. පුද්ගල මට්ටමෙන් විග‍්‍රහ කරන විට පරම්පරා උරුමයන් ඉදිරියට ගෙන යාමට කිසිවකුට බල කළ නොහැකියි. එහෙත් අරුණාචල් ප‍්‍රාන්තයේ අතිශය විචිත‍්‍ර වූත්, ලොව කිසිදු තැනෙක හමු නොවන්නා වූත් ජන උරුමයන් රැක ගැනීමේ අවශ්‍යතාව මානව විද්‍යාඥයන් හඳුනාගෙන තිබෙනවා.

ජන සංස්කෘතියක් යනු සජීව හා ගතික දෙයක්. කෞතුකාගාර ගත කරන්නට බැහැ. එය යම් තරමකින්වත් හසු කර ගත හැක්කේ ශ‍්‍රව්‍ය-දෘශ්‍ය මාධ්‍ය හරහායි. මේ බව මනාව තේරුම් ගත් මෝජි, 1997දී සිය ප‍්‍රාන්තයේ ජන කලා, සිරිත් විරිත්, නැටුම් හා අනෙකුත් පැතිකඩ නවීන ඩිජිටල් ඡයාරූප හා වීඩියෝ හරහා වාර්තා කිරීමේ පෞද්ගලික මට්ටමේ ව්‍යාපෘතියක් ඇරඹුවා.

‘‘නවීකරණයත් සමඟ ආ ප‍්‍රවාහයන් නිසා මගේ පරම්පරාවේ බොහෝ දෙනා සාම්ප‍්‍රදායික උරුමයෙන් පිටතට පා වී යන හැටි මා දකිනවා. ඒ අය ගැන විනිශ්චයක් දීමට මට ඕනෑ නැහැ. නමුත් අපේ වැඩිහිටියන්ගේ පරම්පරාවේ හමු වන ස්පර්ශ කළ නොහැකි උරුමය (intangible heritage) අප ඩිජිටල් ක‍්‍රම මඟින්වත් ලේඛනගත නොකළොත් ඒවා සදහට නැසී යාමේ අවදානමක් තිබෙනවා’’ ඔහු කියනවා.

කලබලකාරී නවීකරණය වෙනුවට වඩාත් සියම් හා සුපරීක්ෂාකාරී ලෙසින් නවීන ලෝකයේ තමන්ට ගැලපෙන දේ පමණක් ළං කර ගැනීමට සංවේදී බව හා විචක්ෂණ ගුණය මෝජිට තිබෙනවා. ඔහු ඉන්දියාවේ අංක එකේ මාධ්‍ය සරසවිය ලෙස සැලකෙන නවදිල්ලියේ ජමීලා මිලියා ඉස්ලාමියා සරසවියෙන් ජන සන්නිවේදනය පිළිබඳ ශාස්ත‍්‍රපති උපාධියක් ලැබූ අයෙක්. මේ තරම් උගත්කමක් හා පුහුණුවක් ලබන බොහෝ ඉන්දියානුවන් ප‍්‍රධාන ප‍්‍රවාහයේ මාධ්‍ය ආයතනවල රැකියා ලබා ගෙන මහ නගරවල පදිංචි වනවා. එහෙත් මෝජි නගරයෙන් නවීන සන්නිවේදන තාක්ෂණය දැනුම හා කුසලතා ගෙන තම ගම් පළාතට ගියා.

Surrounded by young monks, Moji Riba films rituals celebrating Buddha's birth at Galden Namgyal Lhatse monastery. Tawang, Arunachal Pradesh, India, 2008 (Photo courtesy Rolex Awards)

Surrounded by young monks, Moji Riba films rituals celebrating Buddha’s birth at Galden Namgyal Lhatse monastery. Tawang, Arunachal Pradesh, India, 2008 (Photo courtesy Rolex Awards)

සංස්කෘතික පර්යේෂණ හා ලේඛනගත කිරීමේ කේන්ද්‍රය (Centre for Cultural Research and Documentation, CCRD) අරඹමින් තවත් ඔහු වැනි ම කිහිප දෙනෙකු සමඟ ප‍්‍රාන්තයේ ජන සංස්කෘතිය ගැන වීඩියෝ වාර්තා චිත‍්‍රපට නිපදවීම ඇරඹුවා.

‘‘මගේ ප‍්‍රාන්තයේ සංස්කෘතික උරුමය මා දකින්නේ ඉලාස්ටික් පටියක් හැටියටයි. අපට යම් සීමා තුළ මේ පටිය විස්තාරණය කළ හැකියි. කාලයේ හා නවීකරණයේ ප‍්‍රවාහයන් නිසා අතීතයේ සිට පැවත ආ උරුමයන් ඒ අයුරින් ඉදිරියට ගෙන යාමට අමාරුයි. එහෙත් අඩු තරමින් ඒ ගැන විස්තරාත්මක ලේඛනගත කිරීමක් අප කරනවා’’ යැයි ඔහු කියනවා.

මෝජි මට මුලින් හමු වූයේ 2003දී නේපාලයේ කත්මණ්ඩු නුවරදී. මා සංවිධානය කළ දකුණු ආසියාතික ටෙලිවිෂන් හා වීඩියෝ පුහුණු වැඩමුළුවකට ආ මේ නිහඬ තරුණයා හැම දෙනාගේ ප‍්‍රසාදය හා ගෞරවය දිනා ගත්තා. ඔහු නිපද වූ වාර්තා චිත‍්‍රපට කිහිපයක් මා දැක තිබෙනවා.

මේවා දුවන ගමන් කළ ටෙලිවිෂන් වාර්තා නොවෙයි. සති හෝ මාස ගණන් මහත් ඉවසීමෙන් හා කැපවීමෙන් කේෂත‍්‍රයේ රූපගත කොට සියුම් ලෙසත්, සෞන්දර්යාත්මක ලෙසත් සංස්කරණය කළ ඩිජිටල් කලා කෘති හැටියට මා දකිනවා. 1997-2008 කාලය තුළ එබඳු වාර්තා චිත‍්‍රපට 35ක් පමණ ඔහු අධ්‍යක්ෂණය කළා.

ඒවායින් සමහරක් මානව විද්‍යා හා සංස්කෘතික උරුමය ගැන තේමාගත වූ චිත‍්‍රපට උළෙලවලත්, ඉන්දියාවේ දුර්දර්ශන් ජාතික ටෙලිවිෂන් නාලිකාවේත් තිරගත වී තිබෙනවා. විශාල පේ‍්‍රක්ෂක සමූහයකට ඉලක්ක කරනවා වෙනුවට මේ නිර්මාණ වඩාත් ගැලපෙන්නේ කුඩා කණ්ඩායම් වශයෙන් දේශනාගාර, විද්වත් රැස්වීම් ආදියේ පෙන්වන්නටයි.

‘‘අප මේ චිත‍්‍රපට හරහා උත්සාහ කරන්නේ සංක‍්‍රාන්ති කාලයක සිටින අපේ ප‍්‍රාන්තයේ විවිධ ජන කොටස් තමන්ගේ සංස්කෘතික උරුමය, ස්වභාවික පරිසරය හා සමාජ-ආර්ථික සංවර්ධනය යන සාධක තුන තුලනය කර ගන්නා හැටි වාර්තාගත කරන්නයි. එහිදී අපේ මතවාදයන් ඒ වාර්තාකරණයට අප එකතු කරන්නේ නැහැ,’’ මෝජි කියනවා.

වාර්තා චිත‍්‍රපටයක් නිපදවීමට පැය ගණනක් පටිගත කළ රූප රාමුවලින් අවශ්‍ය කොටස උකහා ගත් පසු ඉතිරිය බොහෝ විට සංරක්ෂණය වන්නේ නැහැ. එහෙත් මෝජි වසර 15ක් පුරා පටිගත කළ හැම පටයක් ම ප‍්‍රවේශමින් සංරක්ෂණය කරනවා.

මේ ගැන වඩාත් ගැඹුරින් පර්යේෂණ කරන්නට 2004දී අරුණාචල් ප‍්‍රාන්ත අගනගරය වන ඉතානගර්හි රාජීව් ගාන්ධි සරසවියේ ජන සන්නිවේදන අංශයත් සමඟ එක් වී ඩිප්ලෝමා පාඨාමාලාවක් ද ඔහු ආරම්භ කළා. ඔහුගේ කාලය ඉගැන්වීමට, පර්යේෂණවලට හා කේෂත‍්‍ර මට්ටමේ රූපගත කිරීම්වලට බෙදී යනවා.

Riba teaches Hage Komo the basic camera skills that will allow the young Apatani to film an interview with his father and an animist priest, thus recording his tribe's oral history (Photo courtesy Rolex Awards)

Riba teaches Hage Komo the basic camera skills that will allow the young Apatani to film an interview with his father and an animist priest, thus recording his tribe's oral history (Photo courtesy Rolex Awards)

මෑතක් වන තුරු අරුණාචල් ප‍්‍රාන්තය විදේශික සංචාරකයන්ට අවසර නැතිව ඇතුළු විය නොහැකි, සීමා වූ ප‍්‍රදේශයක් ලෙස පැවතියා. එහෙත් දැන් චන්ද්‍රිකා ටෙලිවිෂන් විකාශයන්, ජංගම දුරකථන සේවාවන් හා ගමනාගමන පහසුකම් ආදිය පුළුල් වීමත් සමඟ සමාජ නවීකරණය වේගවත් වෙලා.

මේ නිසා ජන කලා හා සංස්කෘතික ලේඛනගත කිරීමේ අමුතු ආකාරයේ ව්‍යාපෘතියක් මෝජි 2009දී යෝජනා කළා. තෝරා ගත් ගම්මාන 15ක දක්ෂ ගැමි තරුණ තරුණියන් 15 දෙනකුට ඩිජිටල් වීඩියෝ තාක්ෂණය භාවිතය පුහුණු කරනවා. (අද කාලේ මේවා මැජික් නොවේ. ලෙහෙසියෙන් උගත හැකියි).

ඉන්පසුව ඔවුන්ට ඩිජිටල් වීඩියෝ කැමරා දී වසරක් පුරා තම ගම්මානයේ චාරිත‍්‍ර වාරිත‍්‍ර, උත්සව, වැඩිහිටියන්ගේ මතකයන් හා ආවේණික දෑ පටිගත කරන්නට සලස්වනවා. හැම ගමකින් දළ වශයෙන් වීඩියෝ පැය 300ක් පමණ එකතු වනු ඇතැයි ගණන් බලා තිබෙනවා. අවසානයේ මේ සියල්ල ප‍්‍රාන්ත කෞතුකාගාරයේ හා සරසවියේ ද අනුදැනුම ඇතිව පොදු තැනෙක සංරක්ෂණය කොට පර්යේෂකයන්ට අධ්‍යයනය කරන්නට ලබා දෙනවා.

එකිනෙකට වෙනස් භාෂා කථා කරනා ජන කොටස් සැමගේ විශ්වාසය දිනා ගෙන ඔවුන්ගේ සහයෝගයෙන් කරන මේ ව්‍යාපෘතියෙන් වසර කිහිපයක ඇවෑමෙන් වීඩියෝ පැය 4,000ක් පමණ එකතු වීමට නියමිතයි. මෙය කාල කැප්සියුලයක් (time capsule) ලෙස මෝජි හඳුන්වනවා. ජන සංස්කෘතිය නිතිපතා පරිණාමය වන නිසා අපට කළ හැක්කේ අද දවසේ එහි ගති සොබා හසු කර ගැනීම පමණක් බව ඔහු දන්නවා.

ජීවිතයේ උපතේ සිට මරණය දක්වා හැම අවස්ථාවකට ම ආවේණික සිරිත් විරිත් ඔවුන්ට තිබෙනවා. දරුවකුගේ උපත, අස්වනු නෙළීම, විවාහ මංගල්‍යයන්, මළවුන් සිහි කිරීම ආදිය ඒ අතර සුවිශේෂයි. මේ සිද්ධීන් හැම ජන කොටසකට ම පොදු වූවත් ඔවුන් ඒවා සමරන ආකාරය එකිනෙකට වෙනස්. එක් මහ ජාතියක් සංඛ්‍යාත්මකව හමු නොවන අරුණාචල් ප‍්‍රාන්තයේ හැම දෙනා ම සුළු ජාතියක්.

මේ අසාමාන්‍ය සංස්කෘතික ව්‍යායාමය ඔහු නම් කරන්නේ කඳුකරයේ ඇස (Mountain Eye) ව්‍යාපෘතිය ලෙසයි. ශාස්ත‍්‍රීය වටිනාකමක් ඇති මෙබඳු කටයුතුවලට බොලිවුඞ් ආකර්ෂණය හෝ වෙළඳපොළ විභවයක් නැති නිසා අවශ්‍ය වියදම ඉන්දියාව තුළින් සොයා ගැනීම ලොකු අභියෝගයක්.

ස්විට්සර්ලන්තයේ රෝලෙක්ස් ඔරලෝසු සමාගම සුවිශේෂි පර්යේෂණ හා ගවේෂණවලට අනුග‍්‍රහය දක්වන්නට තරගකාරී මට්ටමින් තෝරා ගන්නා රෝලෙක්ස් ත්‍යාගයක් (Rolex Award for Enterprise) 2008දී මෝජි රීබාට ප‍්‍රදානය කළා. එයින් ලැබුණු ත්‍යාග මුදලත්, ලෝක මට්ටමේ ප‍්‍රසිද්ධියක් යොදා ගෙන සුපුරුදු නිහඬ රටාවට මෝජි තමන්ගේ ව්‍යාපෘතිය පෙරට ගෙන යනවා.

ජන සංස්කෘතිය කෞතුකාගාර හෝ සරසවිවලට කොටු වන්නට ඉඩ නොතබා ඔහු එය තරුණයින් වඩාත් ගැවසෙන කැෆේ, සිනමා ශාලා හා සාප්පු සංකීර්ණවලට චිත‍්‍රපට ගෙන යනවා. පාසල් දර්ශන සංවිධානය කරනවා. අරුණාචල් භාෂා 9කින් ගැයෙන් ගීත ඇතුළත් CD තැටියක් නිපදවා බෙදා හරිනවා.

අරුණාචල් ප‍්‍රාන්තයේ ආවේණික ජන සංස්කෘතිය අද මුහුණ පා සිටින්නේ හුදෙක් ඉන්දියාවට පිටතින් සිට ගලා එන ප‍්‍රවාහයන්ට පමණක් නොවෙයි. රට තුළම සංඛ්‍යාත්මකව බහුතරයක් වූ හින්දි බස කථා කරන මහා සංස්කෘතියේ ප‍්‍රබල බලපෑමත්, ආර්ථික ප‍්‍රතිසංස්කරණ හරහා එන වෙළඳ පොළ හා ජනප‍්‍රිය සංස්කෘතියේ බලපෑමත් ඔවුන්ට ඍජුව ම එල්ල වී තිබෙනවා.

මෙවැනි ප‍්‍රවාහයන් හමුවේ ඇතැම් දෙනා හූල්ලමින් හා දෙස් තබමින් කල් ගත කළත් මෝජිගේ ප‍්‍රතිචාරය බෙහෙවින් වෙනස්. ළිඳට වැටුණු මිනිසකු ළිං කටින් ම ගොඩ ආ යුතු සේ ඔහු කරන්නේ නව සන්නිවේදන තාක්ෂණයන් යොදා ගෙන තම ජනයාගේ උරුමය රැක ගන්නට තැත් කිරීමයි. ඔහු මෙය පෞද්ගලික ජීවිතයේදීත් ක‍්‍රියාත්මක කරනවා. හින්දි හා ඉංග‍්‍රීසි භාෂා ව්‍යක්ත ලෙස හසුරුවන්නට උගත් ඔහු වයස විසි ගණන්වල සිය මවුබස වන ගැලෝ භාෂාව (Galo) උගත්තා. දැන් ඔහු එය සිය ලාබාල පුතුන් දෙදෙනාට කුඩා වයසේ සිට උගන් වනවා.

‘‘අපේ දරුවන්ට ගීයක් ගයන්න කී විට ඔවුන් ගයන්නේ හින්දි නැතහොත් ඉංග‍්‍රීසි ගීත. අප දැන් තැත් කරන්නේ තමන්ගේ ම බසින් සින්දු කීමේ අමතර හැකියාව අළුත් පරම්පරාවේ හැමට ලබා දෙන්නයි,’’ මෝජි කියනවා.

‘‘විසි එක් වන සියවසේ සුළු ජන කොටස්, ගෝත‍්‍රික හා ආදිවාසී පිරිස් පසුගාමීව හෝ මුළුගැන් වී සිටිය යුතු යැයි මා විශ්වාස කරන්නේ නැහැ. එහෙත් ප‍්‍රධාන ප‍්‍රවාහයට නතු නොවී අපේ සුවිශේෂි අනන්‍යතාව රැක ගනිමින් නවීකරණය වන්නට හැකියි,’’ මෝජී රීබාගේ දර්ශනය එයයි.
http://tiny.cc/MojiR1

Hage Komo gets video instructions from Moji Riba, who is enlisting local young people to capture the oral histories, languages and rituals of their tribes for his project. Komo films his father gathering bamboo in a grove outside Hari Village. (Photo courtesy Rolex Awards)

Hage Komo gets video instructions from Moji Riba, who is enlisting local young people to capture the oral histories, languages and rituals of their tribes for his project. Komo films his father gathering bamboo in a grove outside Hari Village. (Photo courtesy Rolex Awards)

Advertisements

Gene Sharp: Every dictator’s worst nightmare?

Gene Sharp - NYT Photo

Is this man, now 82 years old, giving the world’s assorted dictators their worst nightmares?

This is Dr Gene Sharp, a Professor Emeritus of political science at the University of Massachusetts Dartmouth in the US, he is widely known for his extensive writings on nonviolent struggle, which have influenced numerous anti-government resistance movements around the world. He is now credited with the strategy behind the recent toppling of the Egyptian government of Hosni Mubarak.

The New York Times on 17 Feb 2011 profiled him with the title: “Shy U.S. Intellectual Created Playbook Used in a Revolution”. The article noted: “Few Americans have heard of Mr Sharp. But for decades, his practical writings on nonviolent revolution — most notably “From Dictatorship to Democracy,” a 93-page guide to toppling autocrats, available for download in 24 languages — have inspired dissidents around the world, including in Burma, Bosnia, Estonia and Zimbabwe, and now Tunisia and Egypt.”

“Gene Sharp is the world’s foremost expert on non-violent revolution. His work has been translated into more than 30 languages, his books slipped across borders and hidden from secret policemen all over the world,” says Ruaridh Arrow, Director of the upcoming documentary titled ‘Gene Sharp – How to Start a Revolution’.

In 2009 Arrow, a producer with Sky News in the UK, began filming a documentary following the impact of Sharp’s work from his Boston house, across four continents and eventually to Tahrir square in Cairo, “where I slept alongside protesters who read his work by torchlight in the shadow of tanks”.

Arrow shares the story of the film in the making on BBC Online: Gene Sharp: Author of the nonviolent revolution rulebook

Extract: “Gene Sharp is no Che Guevara but he may have had more influence than any other political theorist of his generation. His central message is that the power of dictatorships comes from the willing obedience of the people they govern – and that if the people can develop techniques of withholding their consent, a regime will crumble.”

The film is due for release in the Spring of 2011. More info on its official website.
Director Ruaridh Arrow
Director of Photography Philip Bloom
Composer Tom Smail

Gene Sharp – How to Start a Revolution Trailer

Here’s another interesting video featuring Gene Sharp:

Gene Sharp: A Primer on YouTube:

Read “From Dicatorship to Democracy: A Conceptual Framework for Liberation” by Gene Sharp.

Wanted: More courageous little ‘Mack’s to unsettle Yertle Kings of our times!

Yertle the Turtle King: My mental image of a despotic ruler!

Related blog post on 7 Feb 2011: Of Dictators and Terrible Cockroaches: A Russian children’s story…from 1925!

January 2011 has been an eventful month for democratic reform in the Middle East. As People Power successfully toppled the deeply entrenched dictator Ben Ali in Tunisia, and the ordinary Egyptians intensified their pressure on own 30-year-long regime of Hosni Mubarak, commentators around the world have been trying to make sense of the rapidly unfolding developments. One of them, David Kravets, writing in Wired linked to a blog post of mine that talked about the experience of one of the earliest successful demonstrations of people power — in the Philippines, when they toppled a long-misruling dictator in 1986.

Amidst all this, and while following the developments on the web, I have been re-reading my Dr Seuss. In particular, the delightfully inspiring tale of Yertle the Turtle King. To me, that is the perfect example of People Power in action — cleverly disguised as children’s verse!

The story was first published in April 1958, in a picture book collection by Theodor Geisel, published under his more commonly-known pseudonym, Dr. Seuss. In 2001, Publishers Weekly listed it at No 125 on a list of the best-selling children’s books of all time.

For those poor Seuss-deprived readers, here’s a helpful summary I have adapted from Wikipedia:

The story is about Yertle the Turtle, the king of the pond in the far-away island of Sala-ma-Sond. Unsatisfied with the stone that serves as his throne, he commands the other turtles to stack themselves beneath him so that he can see further and expand his kingdom (he considers himself the master of all he can see). However, the stacked turtles are in pain. Mack, a very ordinary little turtle at the very bottom of the pile, asks Yertle for a respite, but Yertle just tells him to shut up. Dissent is suppressed.

King Yertle is still not happy: he wants ‘to expand his kingdom’. So he commands more and more turtles to add to his throne. Mack again asks for a respite because the increased weight is now causing extreme pain to the turtles at the bottom. Again Yertle yells at Mack to shut up. At this point, little Mack decides he has had enough and decides to do something to vent his anger and frustration: he just burps. That simple action shakes up the entire stack of turtles, and the mighty king comes crashing down into the pond — and all turtles are freed at last!

Required reading for all despots?Years ago, when I first read the story to my then very young daughter, I could immediately see strong parallels between the vain, merciless Yertle the turtle king and the equally egotistic megalomaniacs in the world of human politics and governance. I would later learn that Dr Seuss meant Yertle to be Adolf Hitler: the turtle’s rule of the pond and takeover of the surrounding areas signified Hitler’s regime in Germany and invasion of surrounding Europe.

The ordinary but courageous Mack epitomises long-suffering Everyman and Everywoman in all countries where autocratic or dictatorial regimes rule, piling ever more burdens on their people. Like the turtles in the stack, the people can go on for years taking a great deal of suffering and sacrifice while the despots plunder and make merry. But there comes a day when a ‘Mack’ says enough is enough…and emits a humble ‘burp’ that shakes up everyone.

As Dr Seuss wrote (and this is my favourite part!):

But, as Yertle, the Turtle King, lifted his hand
And started to order and give the command,
That plain little turtle below in the stack,
That plain little turtle whose name was just Mack,
Decided he’d taken enough. And he had.
And that plain little lad got a bit mad.
And that plain little Mack did a plain little thing.
He burped!
And his burp shook the throne of the king!

And Yertle the Turtle, the king of the trees,
The king of the air and the birds and the bees,
The king of a house and a cow and a mule…
Well, that was the end of the Turtle King’s rule!
For Yertle, the King of all Sala-ma-Sond,
Fell off his high throne and fell Plunk! in the pond!

And today the great Yertle, that Marvelous he,
Is King of the Mud. That is all he can see.
And the turtles, of course… all the turtles are free
As turtles and, maybe, all creatures should be.

Read the text of Yertle the Turtle King

I don’t mean to oversimplify or belittle the enormous courage and resolve it takes for ordinary people to take on a brutal regime, but as pop-culture metaphors go, it’s hard to find a better one than Mack and his defiant burp. That little burp by a tiny turtle brought a vain king down, and its real-world equivalent is called people power: when long-oppressed ordinary people take to the streets to protest against the accumulated excesses of their rulers, demanding reform or regime change.

Not all such ‘burps’ bring all ‘Yertles’ down in the real world. The mighty Soviet Union crumbled in the late 1980s thanks to the courage and persistence of ordinary people who stood up and stepped out. It also worked twice in the Philippines: first against an outright dictator (Marcos) in 1986, and then against a renegade elected president (Estrada) in 2001. A variation of it happened in Nepal against the brutal King Gyanendra, who was dumped into the dustbin of history with the entire monarchy in 2006. Each case had its own history, dynamics and outcomes but shared the common feat of people power.

Sounds familiar? That's because it's all too common!

But elsewhere, as in Tiananmen Square of China (1989) Burma (2007) and Thailand (2010), people power failed to change regimes and led to much violence and bloodshed. What particular combination of social, political and technological factors make people power work is currently the subject of intense study and debate among scholars, diplomats and activists.

But there’s no doubt that recent history has been shaped and made by Macks who broke the silence and, figuratively speaking, burped. Some such burps were heard around the world, and some Macks went on to lead prolonged revolutions that ended with them becoming rulers themselves: Lech Walesa, Cory Aquino and Valclav Havel come to mind.

For every ‘Mack’ who succeeds, though, there are many who go unsung —or much worse. We still have no idea what happened to that much photographed and celebrated ‘Tank Man’ who stood up against the Red Army’s tanks on Tiananman Square one fateful day in June 1989. We don’t even know his name, but his defiance against such enormous odds still inspires assorted Macks all over the world.

For sure, our world is a tiny bit larger — and more complex — than that muddy pond in far away Sala-ma-Sond. And we have an abundance of Yertles, of various colours and hues, riding literally on the backs of their fellow people.

At least some of these tyrants must be following the recent developments in Tunisia and Egypt with growing anxiety. We can only hope that there will be a steady stream of courageous little ‘Macks’ in all such countries who will finally speak up and say: ‘Oi, Enough is enough!’

And then…BURP!

PS: Interesting footnote: Dr Seuss was the first to use the word “burp” in print. That apparently was cause for some concern before publication. According to him, the publishers at Random House, including the president, had to meet to decide whether or not they could use “burp” because “nobody had ever burped before on the pages of a children’s book”.


See also this interesting poem The Vain King, by American poet Henry Van Dyke (1852 – 1933)

The Mekong: One river, six countries, two films — and many views

Mekong River flows through 6 countries, nurturing 65 million Asians


The Mekong is one of Asia’s major rivers, and the twelfth longest in the world. Sometimes called the ‘Danube of the East’, it nurtures a great deal of life in its waters – and in the wetlands, forests, towns and villages along its path.

The Mekong’s long journey begins in the Tibetan highlands. It flows through China’s Yunan province, and then across Burma, Thailand, Laos and Cambodia…before entering the sea from southern Vietnam. It’s a journey of nearly 5,000 kilometres, or some 3,000 miles.

The Mekong River Basin is the land surrounding all the streams and rivers that flow into it. This covers a vast area roughly the size of France and Germany combined.

On its long journey across 6 countries, the Mekong provides a life-line to over 65 million people. They share Mekong waters for drinking, farming, fishing and industry. Along the way, the river also generates electricity for South East Asia’s emerging economies.

Naturally, these teeming millions who share the river feel differently about how best to manage the river waters in their best interests. The Mekong River Commission (MRC) tries to nurture cooperation among the Mekong river countries, but differences still remain.

Some of these surfaced during the Mekong Media Forum being held in the northern Thai city of Chiang Mai from 9 to 12 December 2009. As IPS reporter Marwaan Macan-Markar reported, “A heated debate about the future of the Mekong River at a media conference in this northern Thai city exposed a fault line triggered by the regional giant China’s plans to build a cascade of dams on the upper stretches of South-east Asia’s largest waterway.”

At the centre of this debate was Pipope Panitchpakdi, my Thai film-maker friend who recently made the documentary Mekong: The Untamed. He is both an outstanding journalist and an outspoken media activist.

He told the Forum: “The most important issue for people who live along the banks (of the lower stretches) of the Mekong are the dams and how these affect them. They cannot see the river as a pretty sight.”

Mekong: The Untamed chronicles the journey of Suthichai Yoon, a leading Thai media personality, from the headwaters of the Mekong River in Tibet to the Mekong Delta in Vietnam. The question he seeks to answer through his travels is how the planned Chinese dams affect communities who live along the banks of the river.

“My Mekong journey goes to the heart of Asia’s complexities,” says the narrator as he makes his way from China’s southern province of Yunnan to the north-eastern Thai town of Chiang Khong. The scenes he passes range from the raging waters of the Mekong and hills swathed with mist to riverside communities being torn apart by a building frenzy. “I wonder if the Chinese realise what the people who are impacted by the dam feel?” Suthichai asks at one point.

According to Pipope, another documentary film about the Mekong made by Chinese filmmakers overlooks some serious issues: “There was nothing about a lot of villages disappearing, that there are floods and the doubts people have about the Chinese dams.”

This second film, also showcased at the Mekong Media Forum, is a 20-episode series titled Nourished by the Same River, and has been made by China Central Television (CCTV).

A Chinese journalist on the panel conceded that the planned development targeting the Mekong would provoke a range of responses. “It is natural that different people will have different perspectives on similar issues,” said Zhu Yan, a senior editor at the national broadcaster China Central Television. “In China there is a debate (around the question) of environment or dams.”

The Mekong is both a mighty river and a massive bundle of issues for any film or film series to tackle. And given the multitude of countries, interests and viewpoints involved, it’s unlikely that there will be consensus.

But it’s good that films are sparking off discussion and debate…just what we need for more informed choices to be made in the future.


Read full IPS story: Chinese Dams Expose Fault Lines, By Marwaan Macan-Markar

Moving images to animate the Mekong Media Forum in Chiang Mai


Some 225 participants, the bulk of them journalists from Mekong countries, are set to discuss, are debating and taking stock of their media environment against a backdrop of changing and often quite different news cultures at the Mekong Media Forum, being held in Chiang Mai from 9 to 12 December 2009.

I very much wanted to be there, for I’ve been covering the Mekong region as a journalist for 20 years, beginning with my first location filming visit to southern Vietnam in 1990. I’ve visited and worked in five of the six Mekong countries – Cambodia, China, Lao PDR, Thailand and Vietnam – with the exception of Burma.

But I’m missing this interesting event due to scheduling difficulties – I must try harder on my omnipresence act in the coming year…

The four-day media conference brings together a mix of participants, from print, television journalists and photojournalists to civil society, academics and developments, who will be discussing a menu of issues such as changes in the Mekong media scene, new trends, citizen journalism and new media, training, media challenges and reporting on water governance, children, as well as gender and sexuality.

Cinema Mekong, a strand within the forum, features the work of documentary filmmakers and video journalists who have been part of the Imaging Our Mekong Media Fellowship since 2002 — making this unique series of films very much from the lens of local filmmakers — as well as other films that focus on the Mekong region.

The films cover trans-boundary topics on environment, culture, children, women and cultural identity. TVE Asia Pacific (TVEAP)’s latest Asian regional television series, Saving the Planet is among the many regional and international films being screened

Watch Mekong Media Forum 2009 viral video:

The Mekong Media Forum is being organised by IPS Asia-Pacific news agency and Probe Media Foundation, Inc., which since 2002 have been running the Imaging Our Mekong media fellowships. More than 220 journalists from the region have been fellows in this programme.

Read more coverage on IPS TeraViva online newspaper