[Op-ed] Scientific Literacy: ‘Mind Vaccine’ Sri Lanka Urgently Needs

This op-ed essay was published in Daily FT newspaper, Sri Lanka, on 7 September 2016.

Scientific Literacy: ‘Mind Vaccine’ Sri Lanka Urgently Needs

By Nalaka Gunawardene


STS Forum Sri Lanka

STS Forum Sri Lanka

Sri Lanka’s first Science and Technology for Society (STS) Forum will take place from 7 to 10 September in Colombo. Organized by the Prime Minister’s Office and the Ministry of Science, Technology and Research, it is one of the largest gatherings of its kind to be hosted by Sri Lanka.

Modelled on Japan’s well known annual STS forums, this event will be attended by over 750 participants coming from 24 countries – among them will be local and foreign scientists, inventors, science managers, science communicators and students.

untitled-614What sets STS Forums apart is that they are not merely events where scientists talk to each other.  That surely will happen, but there will be many more voices and, hopefully, much broader conversations.

As a member of the content planning team for this event, my particular focus has been on the strand called “citizen science” – interpreted, in this instance, as activities that enhance the public understanding of science and technology.

Under this strand, there will be four sessions that explore: community involvement in science and research; informal science education for the 21st century; communicating science, technology and innovation; and using social media for discussing science.

At first glance, these topics don’t seem as exciting as nanotechnology, robotics and space technology that are being covered in other sessions. But I would argue that public engagement is the most decisive factor if science and technology are to play a significant role in the economic development and future prosperity of Sri Lanka.

Wanted: Mind Vaccines!

Public engagement of science goes well beyond teaching science and technology subjects in schools or universities. It is also bigger than (state or private sector driven) science centres, exhibitions or science content in the media. All these elements help, but at its most basic, what we need to promote is a way of thinking known as scientific literacy.

Scientific literacy is defined as “the knowledge and understanding of scientific concepts and processes required for personal decision making, participation in civic and cultural affairs, and economic productivity”.

Indeed, some basic scientific knowledge and technical skills have become essential for survival in the 21st century. But scientific literacy provides more than just utility benefits.

As Dr Neil deGrasse Tyson, American astrophysicist, cosmologist and science communicator, says, “Scientific literacy is an intellectual vaccine against the claims of charlatans who would exploit ignorance.”

Dr Neil deGrasse Tyson: One man worth cloning if that were feasible...

Dr Neil deGrasse Tyson: One man worth cloning if that were feasible…

Sri Lanka takes justified pride in its high literacy levels and equally high coverage of vaccination against infectious diseases. But we cannot claim to have a high level of scientific literacy.

If we did, it would not be so easy for far-fetched conspiracy theories to spread rapidly even among educated persons. For example, claims of an ‘infertility plot’ to make majority ethnic group lose its ability to reproduce. Or tales of miracle waters and ‘cosmic forces’ healing those terminally ill. Or alien spacecraft (allegedly) threatening national security…

It is customary to temporarily suspend our disbelief to enjoy films, novels and other creative art forms. But most of us don’t confuse fiction with fact, even with highly plausible scenarios.

Yet when it comes to real life, as opposed to art, has ‘suspended disbelief’ become a permanent, default setting for many Lankans today? Is our society more gullible and paranoid now than it was a generation or two ago? If so, how come?

These inconvenient questions are worth asking, if only to make us pause and think.

Sleepwalking Nation?

Dr Abraham Thomas Kovoor (1898 – 1978): Myth-buster who feared none

Dr Abraham Thomas Kovoor (1898 – 1978): Myth-buster who feared none

Half a century ago, a Kerala-born science teacher named Dr Abraham Thomas Kovoor (1898 – 1978) settled down in newly independent Ceylon. After retirement, he took to investigating so-called supernatural phenomena and paranormal practices. He found adequate physical or psychological explanations for almost all of them. In that process, he exposed many ‘god men’ who were thriving on people’s ignorance, gullibility and insecurities.

Dr Kovoor, who founded Ceylon Rationalist Association in 1960, summed it up in these words: “He who does not allow his miracles to be investigated is a crook; he who does not have the courage to investigate a miracle is gullible; and he who is prepared to believe without verification is a fool.”

Most Lankans would fall into one of these three categories – and the minority with open minds are under ‘peer pressure’ to assimilate!

Progress of science and technology since the 1960s has given us many gadgets and media tools, but the more information we have, the less we seem to be able to think for ourselves.  Thus, we have broadband alongside narrow minds, a poor juxtaposition!

This has been building up for some years. In an op-ed titled ‘Can Rationalists Awaken the Sleep-walking Lankan Nation?’ published in Groundviews.org in January 2012, I wrote: “Paradoxically, we now have far more communication channels and technologies yet decidedly fewer opportunities and platforms for dispassionate public debate. Today’s Lankan society welcomes and blindly follows Malayalis who claim to know more about our personal pasts and futures than we’d ever know ourselves. And when we see how our political and business elite patronize Sai Baba, Sri Chinmoy and other gurus so uncritically, we must wonder if there is any intelligent life in Colombo…”

Not every source of mass hallucination is imported, of course. As I noted four years ago, “Sacred cows, it seems, have multiplied faster than humans in the past half century. Our cacophonous airwaves and multi-colour Sunday newspapers are bustling with an embarrassment of choice for salvation, wealth, matrimony, retribution and various other ‘quick fixes’ for this life and (imagined) next ones. Embarrassment, indeed!”

Science for All

So what is to be done?

The proliferation of smartphones and other digital tools have not necessarily opened our minds, or made us Lankans any less gullible to charlatans or zealots. This is a huge conundrum of our times.

stiThat is because mastery over gadgets does not necessarily give us scientific literacy. It involves a rational thought process that entails questioning, observing physical reality, testing, hypothesizing, analyzing and then discussing (not always in that order).

A healthy dose of scepticism is essential to safeguard ourselves from superstitions, political claims and increasingly sophisticated – but often dishonest – product advertising. That’s what scientific literacy builds inside our minds.

Unless we make scientific literacy an integral part of everyone’s lives, ambitious state policies and programmes to modernize the nation could well be jeopardized. Progress can be undermined — or even reversed — by extremist forces of tribalism, feudalism and ultra-nationalism that thrive in a society that lacks the ability to think critically.

A sporting analogy can illustrate what is needed. Cricket is undisputedly our national passion. It is played professionally only by a handful of men (and even fewer women) who make up the national teams and pools. But most of the 21 million Lankans know enough about cricket to follow and appreciate this very English game.

Similarly, there are only a few thousand Lankans engaged in researching or teaching different branches of science and technology – they are the ‘professionals’ who do it for a living. But in today’s world, the rest of society also needs to know at least the basic concepts of science.

Cricket didn’t has become part of our socio-cultural landscape overnight. It took years of innovation and persistence, especially by trail-blazing radio cricket commentators in Sinhala and Tamil. By the time we achieved Test status in 1981, all levels of our society were familiar with cricket’s rules and nuances.

Giving everyone a minimum dose of scientific literacy requires a similar marshalling of forces – including civil society mobilization, media collaboration, creative innovation and social marketing.

‘Science for All’ acquires true meaning only when every citizen – irrespective of education, profession or income level – gets enough skepticism to avoid being exploited by various scams or misled by conspiracy theorists.

Are we ready to embark on this intellectual vaccination process?

Award-winning science writer Nalaka Gunawardene counts over 25 years of national and international media experience. He blogs at https://nalakagunawardene.com and is active on Twitter as @NalakaG

සිවුමංසල කොලූගැටයා #148: වර්ණභේදවාදය පිටු දැකීමට ලැබුණු ලාංකික දායකත්වය

In this Ravaya column, I look back at Sri Lanka’s support for the anti-Apartheid struggle, extended in various ways — both officially and personally. Three times Prime Minister Mrs Sirimavo Bandaranaike was vocal in international forums, and also wrote personal letters to Nelson Mandela when he was in prison.

At a scholarly level, Lankan-born legal scholar Dr Christopher Weeramantry wrote a book titled ‘Apartheid: The closing phases?’ in 1980 which had far-reaching influence in the prolonged campaign against Apartheid.

Justice C G Weeramantry & Mrs Sirimavo Bandaranaike

Justice C G Weeramantry & Mrs Sirimavo Bandaranaike

නෙල්සන් මැන්ඩෙලා සිය දිගු ගමන නිමා කොට නික්ම ගියා. ඔහුගේ පරමාදර්ශී චරිත කථාව හා නොනිමි අරගලය ගැන මේ මාසය පුරා බොහෝ මාධ්‍ය හා සභාවන්හි කථා කැරෙනවා.

අපට කිලෝමීටර් දහස් ගණනක් ඈත රටක් වූ දකුණු අපි‍්‍රකාවේ අඩ සියවසක් පමණ කලක් කි‍්‍රයාත්මක වූ මර්දනකාරී වර්ණභේදවාදය (Apartheid) එකල අපේ අවධානයට ලක් වූයේ ඉඳහිටයි. 1982දී අපේ ටෙස්ට් කි‍්‍රකට් කී‍්‍රඩකයන් කිහිප දෙනකු නිල නොවන කි‍්‍රකට් සංචාරයකට එරටට යාම මහත් ආන්දෝලනයක් ඇති කළා.

වර්ණභේදවාදය නිසා කී‍්‍රඩා ලෝකයෙන් කොන් කර සිටි දකුණු අපි‍්‍රකාවේ පාලකයන් මුදල් වීසි කරමින් මෙසේ කී‍්‍රඩා කණ්ඩායම් ගෙන්වා ගැනීම සිදු වුණා. ඒ සංචාරයට සහභාගී වූ සියඵ ලාංකික කී‍්‍රඩකයන්  වසර 25ක කී‍්‍රඩා තහනමකට ලක් වූ බව අප දන්නවා. ඒ හරහා අපේ කි‍්‍රකට් කී‍්‍රඩාවට ඇති වූ පසුබෑම විශාලයි. එහෙත් ඒ මොහොතේ ශී‍්‍ර ලංකාව ගත් ප‍්‍රතිපත්තිමය ස්ථාවරය ප‍්‍රගතිශීලී ලෝකයේ හා දකුණු අපි‍්‍රකානු විමුක්ති නායකයන්ගේ ප‍්‍රසාදයට හේතු වුණා.

1960 හා 1970 දශකවලදී ශී‍්‍ර ලංකාව ඉඩක් ලද සැම විටෙක ම ජාත්‍යන්තර තලයේදී දකුණු අපි‍්‍රකාවේ සමාජ සාධාරණත්වය වෙනුවෙන් කථා කළා. නොබැදි ව්‍යාපාරය, එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය හා වෙනත් සභාවලදී ශී‍්‍ර ලංකා විදේශ ප‍්‍රතිපත්තිය පැහැදිලිව වර්ණභේදවාදයට එරෙහි වුණා. 1977 බලයට පත් රජය ද මේ ස්ථාවරය දිගට ම පවත්වා ගත්තා.

ශී‍්‍ර ලංකා අග‍්‍රාමාත්‍ය තනතුරට අමතරව විදේශ අමාත්‍ය ධූරය ද හෙබ වූ සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක මැතිනිය නිල මෙන්ම පෞද්ගලික මට්ටමින් ද අපේ රට ගැන හිතකර ප‍්‍රතිරූපයක් විදෙස් රටවල ඇති කරන්නට සමත් වුණා. සිරගතව සිටි නෙල්සන් මැන්ඩෙලාට ඇය ලියුම් ගණනාවක් යැවූ අතර තමන් එය මහත් සේ අගය කළ බව මැන්ඩෙලා පසු කලෙක ප‍්‍රකාශ කළා.

බණ්ඩාරනායක මැතිනිය හා මැන්ඩෙලා කිසි දිනෙක මුණ ගැසුණේ නැතත් ඇය ගැන ගෞරවාන්විත හැගීමක් මැන්ඩෙලා තුළ තිබුණා. ඒ බව චන්ද්‍රිකා කුමාරතුංග ජනාධිපතිනිය හමු වූ දෙවතාවක ම මැන්ඩෙලා මහත්  ඕනෑකමින් කියා තිබෙනවා.

රටක යහපත් ප‍්‍රතිරූපය ගොඩ නංවන්නට රාජ්‍ය නායකයන්, තානාපතිවරුන් හා වෙනත් නිලධාරීන් පමණක් නොව එරටින් බිහි වන බුද්ධිමතුන් හා කලාකරුවන් ද දායක වනවා.

වර්ණභේදවාදය එරෙහිව වැදගත් බුද්ධිමය මෙහෙවරක් කළ කීර්තිමත් ලාංකිකයකු නම් ආචාර්ය කි‍්‍රස්ටෝෆර් වීරමන්තී‍්‍රයි. මෙරට ශෙෂ්ඨාධිකරණ විනිසුරුකරුවකු ලෙස කලක් (1967-72) කි‍්‍රයා කොට පසුව  ඕස්ටේ‍්‍රලියාවේ නීති මහාචාර්යවරයකු ලෙස පත්ව ගිය ඔහු ජාත්‍යන්තර නීති හා අධිකරණ ක්‍ෂෙත‍්‍රයේ ගෞරවනීය චරිතයක්. මානව හිමිකම් සුරැකීමට හා ලෝක නීතියේ ආවරණය පුඵල් කිරිමට ඔහු දශක ගණනක මෙහෙවරක් කොට තිබෙනවා.

ඔහු වර්ණභේදවාදයට එරෙහි අරගලයට සම්බන්ධ වූයේ 1980දී ඒ ගැන පොතක් ලිවීමෙන්.

1970 දශකය මැදදී දකුණු අපි‍්‍රකාවේ ස්ටෙලන්බෝච් සරසවියේ (Stellenbosch University) රෝමන් ලන්දේසි නීතිය ඉගැන්වීමට ආරාධිත මහාචාර්යවරයකු ලෙස ආචාර්ය වීරමන්තී‍්‍රට ඇරැයුමක් ලැබුණා. තනතුරට සරිලන ගෙවීම් හා වරප‍්‍රසාදවලට අමතරව ‘ගරු සුදු ජාතිකයකු’ ලෙස ඔහු සැළකීමට ද සරසවිය ප‍්‍රතිඥා දුන්නා.

වීරමන්තී‍්‍ර මේ ශාස්තී‍්‍රය ඇරැයුම පිළිගත්තේ කොන්දේසි සහිතවයි. එනම් දේශනාගාරවල තමන් උගන්වන කිසිවක් වාරණය කළ නොහැකි බව හා තමා කැමති  ඕනෑ ම තැනකට ගොස් එරට  ඕනෑ ම කෙනකු සමග කථාබහ කිරීමේ අවකාශය තිබිය යුතු බවට. පවතින දැඩි වර්ණභේදවාදී රාමුව තුළ වුව ද සරසවිවලට යම් නම්‍යශීලිතාවක් හා නිදහසක් තිබූ බැවින් සරසවි පාලකයන් මේ කොන්දේසිවලට එකඟ වුණා.

මේ අනුව ඔහු පූර්ණකාලීනව සේවය කළ  ඕස්ටේ‍්‍රලියානු සරසවියෙන් නිවාඩු ලබා දකුණු අපි‍්‍රකාවට ගිය වීරමන්තී‍්‍ර, එහි මාස කිහිපයක් ගත කළා. මානව හිමිකම් නීති ගැන පර්යේෂකයකු ලෙස එම හිමිකම් මුඵමනින් ම පාහේ බහුතර ජනතාවකට අහිමි කළ රටකට ගොස් සැබෑ තත්ත්‍වය සියැසින් දැක බලා ගැනීමේ අවස්ථාව ඒ හරහා ඔහු ලබා ගත්තා.

සමේ වර්ණය මත පදනම් වී සමස්ත ජන සමාජයක් බෙදා වෙන් කොට දැඩි ලෙස ස්ථරීයකරණය කිරීම හරහා පාලනය කරන එරට ගැන පොතපතින් කියවා තිබුණත් එය අත්විදීම තමා තුළ බලවත් කම්පනයක් ඇති කළ බව වීරමන්තී‍්‍ර සිහිපත් කරනවා.

සුදු සුඵතරයකට රටේ හොඳම ප‍්‍රදේශවල පදිංචිවීමට, ඉහළ ම අධ්‍යාපනික හා ව්‍යාපාරික අවස්ථා භුක්ති විදීමට නීතියෙන් ඉඩ සළසා තිබූ අතර සම කඵ හා දුඹුරු බහුතරයට දැඩි සීමා බන්ධනවලට යටත්ව දුක සේ ජීවත් වීමට සිදුව තිබුණා. පොදු ස්ථානවලදී පවා සුදු ජාතිකයන්ට එක් දොරටුවකුත් අන් අයට තවත් දොරටුවකුත් නියම කැරුණා.

‘‘යුක්තිය, සාධාරණත්වය හා සමානාත්මතාවය ගැන මා දැන සිටි සියඵ ම මූලධර්මවලට මුඵමනින් එරෙහි වූ ක‍්‍රමයක් එවකට දකුණු අපි‍්‍රකාවේ කි‍්‍රයාත්මක වුණා.  ඕනෑ තැනෙකට යාමේ අසාමාන්‍ය නිදහසක් මට තිබූ නිසා මා කඵ ජාතිකයන්ගේ ජනාවාස, පතල් හා ගොවිපළවලට ගියා. එසේම ඉහළ මධ්‍යම පාංතික සුදු ජාතිකයන්ගෙන් සැදුම් ලත්  ශෙෂ්ඨාධිකරණය හා අනෙක් නීති ක්‍ෂෙත‍්‍රවල මා සංසරණය වුණා. එක ම රටේ අන්ත දෙකක යථාර්ථය මේ හරහා මා පෞද්ගලිකව අත් දුටුවා,’’ යයි වීරමන්තී‍්‍ර කියනවා.

වර්ණභේදවාදයට විරුද්ධ වූ සුදු ජාතිකයන් ගණනාවක් ද තමා දැන හඳුනා ගත් බවත්, ඔවුන් සමග රටේ නොයෙක් ප‍්‍රදේශවල සංචාරය කළ බවත් ඔහු සිහිපත් කරනවා.

‘‘මා එහි ගත කළ කාලයේ නෙල්සන් මැන්ඩෙලා ජීවිතාන්තය දක්වා සිරදඩුවම් නියම වී රොබන් දුපතේ දැඩි ආරක්‍ෂිත බන්ධනාගාරයේ සිටියා. එහෙත් ඔහු ඇතුඵ දේශපාලන සිරකරුවන්ගේ නම් එරට සාමාන්‍ය ජනතාව හොදින් දැන සිටියා. ඔවුන් ගැන නිතර ගෞරවයෙන් කථා බහ කැරුණා.’’

මැන්ඩෙලා හමුවීමට වීරමන්තී‍්‍ර ගත් උත්සාහය සාර්ථක වූයේ නැහැ. ඒ කාලයේ පවුලේ අයටවත් මැන්ඩෙලා බලන්නට ඉඩක් තිබුණේ නැහැ.

වීරමන්තී‍්‍ර පසුව සිය චරිත කථාවේ ලියූ හැටියට: ‘‘වර්ණභේදවාදී ක‍්‍රමය දැඩි ලෙස ස්ථාපිත වී ඇතැයි මතුපිටින් බැලූ විට පෙනුණත් එයට දිගු කල් පැවතීමට බැරි බව මා තේරුම් ගත්තා. යුක්තිය හා සාධාරණත්වය ගරු කරන කඵ, දුඹුරු හා සුදු සමැති සියඵ දෙනා මේ ක‍්‍රමය පිළිකුල් කළා. එයට එරෙහි ජන විරෝධය කැකෑරෙමින් තිබූ සැටි මා දුටුවා.’’

Apartheid, the closing phases - book cover

Apartheid, the closing phases – book cover

තම ඉගැන්වීම හමාර කොට ආපසු  ඕස්ටේ‍්‍රලියාවට ගිය වීරමන්තී‍්‍ර, තම අත්දැකීම් කැටි කොට වර්ණභෙදවාදය අවසන් කිරීමට කුමක් කළ යුතු ද නමින් පොතක් ලිව්වා. (‘Apartheid: The closing phases?’, 1980). වර්ණභේදවාදය සාධරණීකරණය කරන්නට දකුණු අප‍්‍රිකාවේ සමහර අවස්ථාවාදී උගතුන් මතු කර තිබූ තර්ක සියල්ල නිෂ්ප‍්‍රභ කරමින්, මේ නීතිගත අසාධාරණයේ දැවැන්ත සමාජ, ආර්ථික හා මානුෂික හානි පිටස්තරයකුගේ විග‍්‍රහයක් ලෙස පෙන්වා දුන්නා.

අපි‍්‍රකාවේ ස්වදේශිකයන් ම්ලේච්ඡ පිරිසක් බවත්, ස්වයං පාලනයකට හෝ සම අවස්ථා භුක්ති විදීමට ඔවුන්ට හැකියාවක් නැති බවත් කියමින් වර්ණභේදවාදී පාලකයන් ලෝක ප‍්‍රජාව නොමඟ යවමින් සිටි ඒ වකවානුවේ ස්වාධීන ආසියාතික උගතකු මෙසේ තර්කානුකූලව හා සාවධානව වර්ණභේදවාදය විවේචනය කිරීමේ ලොකු වැදගත්කමක් තිබුණා.

වර්ණභේදවාදය පිටුදැකීමට ප‍්‍රචණ්ඩත්වය වෙනුවට දේශපාලන කි‍්‍රයාදාමයකට යොමු වීමේ වැදගත්කමත්, ඒ සඳහා එරට තුළ හා එරටින් පිටත ගත හැකි නිශ්චිත පියවර 51කුත් වීරමන්තී‍්‍ර සිය පොතෙන් පෙන්වා දුන්නා.

සුදු ජාතික සුඵතර පාලනය ලෝක ප‍්‍රජාවෙන් කොන් කිරීමට ඔහු යෝජනා කළ පියවර අතර විදේශ ආයෝජන නොකර සිටීම, රටට විදේශීය බැංකු ණය දීම ප‍්‍රතික්‍ෂෙප කිරීම, එරටින් ඉදිරිපත් කැරෙන බුද්ධිමය දේපළ සඳහා පේටන්ට් ඉල්ලූම්පත් ප‍්‍රදානය නොකිරීම, හා ජනමතයට ප‍්‍රබලව බලපෑ හැකි කි‍්‍රස්තියානි පල්ලිය මේ සමාජ අරගලයට සෘජුව මැදිහත්වීම ආදිය ද වූවා.

මෙකී නොකී පියවර හරහා පාලකයන්ට බලපෑම් කරන අතර සාධාරණත්වය අගය කරන, නිර්දේශපාලනික සුදු ජාතික දකුණු අපි‍්‍රකානුවන් හැකි තරම් දෙනා උපක‍්‍රමශීලිව හවුල් කරගත යුතු යැයි ද වීරමන්තී‍්‍ර නිර්දේශ කළා.

1990දී නිදහස ලබා පැමිණී මොහොතේ පටන් මැන්ඩෙලා ගෙන ගියේ ද සුදු විරෝධී හෝ අධිරාජ්‍ය විරෝධි අරගලයක් නොවෙයි. සුදු-කඵ-දුඹුරු හැම දෙනාට සම අයිතිවාසිකම් දීමේ සාරධර්මීය ප‍්‍රයන්තයක්.

‘‘කෙතරම් දැඩි ලෙස කොපමණ කලක් කි‍්‍රයාත්මක කළත් අසාධාරණ පාලන ක‍්‍රමයක් සංවිධානාත්මක හා ප‍්‍රතිපත්තිගරුක විරෝධතාවයක් හරහා අවසන් කළ හැකි බව මා පෙන්වා දුන්නා. මගේ පොතේ බුද්ධිමය හා චින්තනමය බලපෑම් බොහෝ දුර විහිදුණු බව එරටින් ලැබුණු ප‍්‍රතිචාරවලින් මට පෙනී ගියා,’’ යයි වීරමන්තී‍්‍ර කියනවා.

පොත ප‍්‍රකාශයට පත් වූ විගස එය දකුණු අපි‍්‍රකාවට ගෙන ඒම හා ළඟ තබා ගැනීම එරට රජය විසින් තහනම් කරනු ලැබුවා. එහෙත් පොතේ මයික්‍රෝෆිල්ම් පිටපතක් පෑනක් තුළ සඟවා ගෙන එරටට හොරෙන් ගෙන යන ලදුව එය යටිබිම්ගත දේශපාලන කි‍්‍රයාකාරිකයන් විසින් රහසේ මුද්‍රණය කර බෙදා හරිනු ලැබුවා.

මේ පොත ලිවීම නිසා වර්ණභේදවාදී පාලකයන්ගේ උදහසට ලක් වූ වීරමන්තී‍්‍රට යළිත් එරටට යා හැකි වූයේ 1994 මැන්ඩෙලා ජනාධිපති වීමෙන් පසුවයි.

1994 එරට බහුතර ඡන්දයෙන් ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී රජයක් බලයට පත් වූ පසු වීරමන්තී‍්‍ර තමන් කලකට පෙර ඉගැන් වූ ස්ටෙලන්බෝච් සරසවියට ගියා. ඒ වන විට හේග් නුවර ලෝක අධිකරණයේ  උපසභාපති ලෙස ජාත්‍යන්තර සම්මානයට පත්ව සිටි ඔහු ඒ සරසවියේදී මහ ඉහළින් පිළිගනු ලැබුවා. කලක් තහනම් කරන ලද තමාගේ පොතේ පිටපත් දැන් එහි ආඩම්බරයෙන් ප‍්‍රදර්ශනය කැරෙන බව ඔහු දුටුවා.


මැන්ඩෙලා ගැන මෙරට මාධ්‍ය හරහා ගුණකථන හා විග‍්‍රහයන් කළ සමහරුන් ඔහු අධිරාජ්‍ය විරෝධියකු හා සුදු විරෝධියකු ලෙස ලඝු කළත් එය වැරදියි. ඔහු සියඵ අධිපතිවාද විරෝධියෙක්.

දකුණු අපි‍්‍රකාවේ වර්ණභේදවාදය 1948-1990 කාලයේ කි‍්‍රයාත්මක කළේ පිටතින් පැමිණ එරට අල්ලා ගත් පිරිසක් නොවෙයි. පරම්පරා ගණනක් එරට පදිංචිව සිටින, යුරෝපීය සම්භවයක් සහිත අෆි‍්‍රකානර් (Afrikaners) නමින් හඳුන්වන සුඵ ජාතිකයන් පිරිසක්. (මේ අය යම් තරමකට අපේ රටේ බර්ගර් ජාතියන්ට සම කළ හැකියි. අප තව දුරටත් බර්ගර්වරුන්ට යුරෝපීයයන් හෝ අධිරාජ්‍යවාදීන් යයි කියන්නේ නැහැ. ඒ අයත් අපේ ම මිනිස්සු.)

වර්ණභේදවාදී පාලනයට එරෙහිව මතවාදීව අරගල කොට ඉනික්බිති යටිබිම්ගත දේශපාලනයට පිවිසි මැන්ඩෙලා ඇතුඵ ANC සාමාජිකයෝ යම් ප‍්‍රචණ්ඩකාරී කි‍්‍රයාවල ද නිරත වුණා. මේ හේතුවෙන් අත්අඩංගුවට පත් වූ ඔහු ඇතුඵ පිරිසක් බරපතල චෝදනා ලබා 1963-64 වකවානුවේ දීර්ඝ නඩු විභාගයකට ලක් වුණා.

එහිදී චෝදනා ප‍්‍රතික්ෂේප කරමින්, තමන් නිවැරදි බවත්, වරද ඇත්තේ අසාධාරණ රාජ්‍ය තන්ත‍්‍රයේ බවත් මැන්ඩෙලා තර්ක කළා. නඩු තීන්දුව දෙන දවසේ ඔහු අධිකරණයේ චූදිතයකු ලෙස සාවධානව හා අභිමානවත් ලෙසින් කළ කථාව ලෝක ඉතිහාසයේ හොද ම කථා කිහිපය අතරින් එකක් ලෙස සැළකෙනවා.

ඔහු එය අවසන් කළේ මෙසේයි: ‘‘අපි‍්‍රකානුවන් සැමගේ නිදහසේ අරගලය වෙනුවෙන් මා මගේ මුඵ ජීවිතය ම කැප කොට තිබෙනවා. සුදු අධිපතිවාදයට එරෙහිව මෙන් ම කඵ අධිපතිවාදයට එරෙහිවත් මා සටන් වැදුණා. මගේ සිහිනය හා අරමුණ නම් සියඵ දෙනා සම අයිතිවාසිකම් හා සම අවස්ථා භූක්ති විදිමින් සාමකාමීව වෙසෙන සැබෑ ප‍්‍රජාතන්ත‍්‍රවාදී නිදහස් සමාජයක් බිහි කිරීමයි. මේ පරමාදර්ශය සාක්ෂාත් කර ගන්නා තුරු ජීවත්වීම මගේ බලාපොරොත්තුවයි. එහෙත්  ඕනෑ වුවහොත් ඒ වෙනුවෙන් මිය යන්නට වුවත් මා සූදානම්!’’

Nelson Mandela (1918 - 2013) - Thank you & Goodbye!

Nelson Mandela (1918 – 2013) – Thank you & Goodbye!

Bridging Sri Lanka’s Deficit of Hope: What’s to be done?

Rays of Hope - or just Nature painting colours in the sky? It's in the eye of the beholder...

Rays of Hope – or just Nature painting colours in the sky? It’s in the eye of the beholder…

During the height of the Cold War, Soviet Communist Party chief (Leonid) Brezhnev and his deputy were having a one-on-one meeting.

Brezhnev says, “Maybe it’s time we opened our borders and allowed free emigration?”

The deputy retorts: “Don’t be ridiculous. If we did that, no one would be left in the country except you and me!”

To which Brezhnev replies, “Speak for yourself!”

That was a joke, of course — one of many examples of dark humour that helped communism’s oppressed millions to stay sane.

What might happen if we suddenly found ourselves in a borderless world? Or at least in a world where free movement across political borders was allowed? Which places would see a mass exodus, and to where might people be attracted the most?

I very nearly included the old Soviet joke in my latest op-ed essay titled ‘Bridging Sri Lanka’s Deficit of Hope’ that is published today by Groundviews.org.

It asks WHY many thousands of young men and women of Sri Lanka have been leaving their land — by hook or crook – for completely strange lands. This has been going on for over a generation.

Here’s an excerpt:

For three decades, such action was attributed to the long-drawn Lankan civil war. That certainly was one reason, but not the only one.

It doesn’t explain why, three and a half years after the war ended, the exodus continues. Every month, hordes of unskilled, semi-skilled and professionally qualified Lankans depart. Some risk life and limb and break the law in their haste.

It isn’t reckless adventurism or foolhardiness that sustains large scale human smuggling. That illicit trade caters to a massive demand.

Most people chasing their dreams on rickety old fishing boats are not criminals or terrorists, as some government officials contend. Nor are they ‘traitors’ or ‘ingrates’ as labelled by sections of our media.

These sons and daughters of the land are scrambling to get out because they have lost hope of achieving a better tomorrow in their own country.

I call it the Deficit of Hope. A nation ignores this gap at its peril.

As usual, I ask more questions than I can answer on my own. But I believe it’s important to raise these uncomfortable questions.

Towards the end, I ask: What can be done to enhance our nation’s Hope Quotient?

“Governments can’t legislate hope, nor can their spin doctors manufacture it. Just as well. Hope stems from a contented people — not those in denial or delusion — and in a society that is at ease with itself. We have a long way to go.”

Read the full essay and join the discussion on Groundviews.org:
Bridging Sri Lanka’s Deficit of Hope

Or read the compact version of the essay that appears in Ceylon Today newspaper:

Bridging Sri Lanka's Deficit of Hope by Nalaka Gunawardene - Ceylon Today, 2 Jan 2013

Bridging Sri Lanka’s Deficit of Hope by Nalaka Gunawardene – Ceylon Today, 2 Jan 2013

Sir Patrick Moore (1923 -2012): Our Travel Guide to the Universe

Tribute published in Ceylon Today newspaper on 13 Dec 2012:

Sir Patrick Moore (1923 -2012): A colourful journey fuelled by enthusiasm

Sir Patrick Moore (1923 -2012): A colourful journey fuelled by enthusiasm

The first ever book on astronomy I owned as a kid, a pocket guide to the night sky, was written by an Englishman named Patrick Moore.

Armed with the tattered book, I joined night sky observation sessions of the Young Astronomers’ Association, formed in the mid 1980s.

Hormones-on-legs that we all were at the time, we were interested in ‘heavenly bodies’ at both ends of the telescope. But we couldn’t have had a better guide to the celestial wonders than the erudite yet eminently accessible Patrick Moore.

Indeed, Sir Patrick Moore, who died on December 9 aged 89, was the world’s best known public astronomer for nearly half a century.

Although he wrote over 70 books on astronomy and space, it was his television work that made him such a household name. He hosted a monthly TV show, called The Sky at Night, demystifying the night sky and space travel for ordinary people.

The show started on BBC Television in April 1957 – six months before the Space Age dawned. For 55 years, the low-budget show has chronicled highs and lows of the entire the Space Age and brought the wonders of the night sky into the living rooms of millions.

Sir Patrick presented it for 55 and six months, doing a total of 720 episodes. He missed it just once, in July 2004, when he was hospitalized for a few days with food poisoning.

The show has earned a place in the Guinness Book of World Records as the longest-running programme with the same presenter in TV history. It’s unlikely to be broken.

He was essentially an amateur astronomer, albeit a serious and passionate one. He did some original mapping of the Moon’s surface in his younger days (used later by the both American and Russian space programmes), and headed a planetarium in Northern Ireland for a while in the 1960s, but he was largely self taught in the subject, and did mostly optical observations with his own telescopes.

BBC Sky at Night - a long innings
Public Imagination

Sir Patrick’s practical knowledge of astronomical observations and his brand of humour – together with his lovable eccentricity — made the TV show interesting to people from all walks of life while also those engaging seriously pursuing amateur astronomy.

But Sir Patrick insisted that it was the subject, not his style. When the show reached 50 years and over 650 episodes in early 2007, Sir Patrick explained its enduring appeal: “Astronomy’s a fascinating subject. You look up… you can’t help getting interested and it’s there. We’ve tried to bring it to the people…it’s not me, it’s the appeal of the subject.”

Over the years, the show has had some stellar guests. It included famous astronomers like Fred Hoyle, Carl Sagan, Bernard Lovell and Martin Rees, rocket builder Wernher von Braun, and Moon landing astronauts Neil Armstrong and Buzz Aldrin.

Sir Patrick was centrally involved in the BBC’s coverage of the Moon Landings in the late 1960s and early 1970s. He is remembered as an excellent interviewer who brought out the best in his guests. It was mind-stimulating TV that was entertaining but not dumbed down.

One repeat guest was his long-standing friend Sir Arthur C Clarke, whom he first met through the British Interplanetary Society in the 1940s. They were both ‘space cadets’ when few people took space travel seriously.

In a tribute to the world’s most enduring astronomy show, Sir Arthur said in 2007: “Sky at Night has not been just a gee-whiz show of rockets, satellites and other expensive toys deployed by rich nations trying to outsmart each other. At its most basic, it’s a show about exploring that great laboratory within easy access to anyone, anywhere on the planet: the night sky.”

He added: “By the time the Space Age dawned, Patrick was well on his way to becoming the best known public astronomer in the world. The Sky at Night only consolidated a reputation that was well earned through endless nights of star-gazing, and many hours of relentlessly typing an astonishing volume of books, papers and popular science articles.”

In the 50th anniversary programme, broadcast in April 2007, Sir Patrick travelled back in time to see their first recording. He talked to his earlier self about astronomy back in 1957, and discussed how things have changed in half a century.

He then time travelled to 2057 where the ‘virtual’ Patrick, saved in the BBC computer, is celebrating 100 years of making The Sky at Night and talked to Dr Brian May about the discovery of life on Mars.

That same month, the International Astronomical Union (IAU) — the professional body that has sole authority to name celestial bodies –designated an asteroid as “57424 Caelumnoctu” in honour of the show. The number refers to the first broadcast date, and the name is Latin for “The Sky at Night”.

Earlier, the IAU had named asteroid No 2602 as “Moore” in his honour.

In 2001, the year he was knighted by the Queen for “services to the popularisation of science and to broadcasting”, he became the only amateur astronomer ever to be inducted as an honorary Fellow of the Royal Society. He also received a BAFTA Award (the British Oscar) for his broadcasting accomplishments.

Many of the world’s leading professional astronomers have acknowledged being inspired by Patrick Moore’s books and TV shows.

That includes the UK’s Astronomer Royal, Sir Martin Rees, FRS, who said in 2005: “I’m one of multitudes who owe their enthusiasm for astronomy to Patrick Moore. As a schoolboy I viewed, on the flickering screen of our family’s newly acquired black and white TV, his commentaries on the first Sputnik. I was transfixed…”

Sir Patrick’s influence extended well beyond the western world. Tributes have come in from everywhere.

Dr Nalin Samarasinha, Senior Scientist at the Planetary Science Institute in Tucson, Arizona, USA – and one of the very few Lankans to have an asteroid named after himself — said: “Certainly, I read some of his early books in the mid 1970s when I was an A/L student at Nalanda College, Colombo. They could be classified as an inspiration as well as a source of knowledge. This was in the era when there was no Internet and one needed to read books to learn about the field!”

Thilina Heenatigala, Project Coordinator of Astronomers Without Borders (AWB) that popularises astronomy, said: “He was a true ambassador of astronomy, bringing the Universe to the public. His work inspired me both as a kid and as an adult.”

Countering Pseudoscience

Sir Patrick used his show also to counter pseudoscience beliefs such as the popular association of unidentified flying objects (UFOs) with alien beings. He sometimes investigated what he called ‘Flying Saucerers’ – people who were genuinely confused by natural or man-made objects in the sky that were unfamiliar and, therefore, presumed mysterious.

He showed how UFOs had nothing to do with alien creatures. Yet he believed in the prospects of life elsewhere in the universe.

He was once asked what he might say if a real Flying Saucer landed on his front lawn, and a little green man emerged. His reply: “I know exactly what I would say: ‘Good afternoon. Tea or coffee? Then do please come with me to the nearest television studio…’”.

He noted in his 2003 autobiography: “There is nothing I would like better than to interview a Martian, a Venusian or even a Saturnian, but somehow I don’t think that it is likely to happen.”

If that particular wish didn’t come to pass, Sir Patrick couldn’t complain. On and off the screen, he met an extraordinary array of famous Earthlings. Among them were Orville Wright, the very first man to fly a heavier-than-air machine, Albert Einstein (whose violin playing he accompanied on the piano), and Yuri Gagarin and Valentina Tereshkova, respectively the first man and women to travel to space.

Once, when Tereshkova was visiting London, Sir Patrick chaired a major meeting in the Festival Hall. A tough journalist asked her: “What qualities would you look for in a man going to the Moon?” The cosmonaut, who spoke good English, answered with a charming smile: “Do you mean if I was going too?”

A younger Patrick Moore presenting BBC Sky at Night show around 1960

A younger Patrick Moore presenting BBC Sky at Night show around 1960

Terrestrial Pursuits

As an active astronomer, TV host and public speaker, Sir Patrick travelled the world for over half a century, visiting all seven continents including Antarctica. He was especially fond of chasing total eclipses of the sun, one of the most spectacular events in Nature.

When not star gazing, he pursued many other interests. He freely admitted to being unathletic and uncoordinated, but was an avid cricketer, turning up for his home town Selsey’s Cricket Club well into his seventies.

Once, when asked on TV about his definition of Hell, he replied: “Bowling to a left-hander, on a dead wicket, with a Pakistani umpire.”

He also played the piano and xylophone until arthritis ruled it out. He never married because his fiancée was killed by a bomb during World War II, and lived in a rural house with his pet cats. He was fond of making home-made wine, for which he said “you can use almost anything, within reason” as raw material. Rose petal was his favourite.

Thank you, Sir Patrick, for being our genial guide to the night sky and space travel for over half a century.

Happy cosmic journeys!

Sir Patrick Moore tribute by Nalaka Gunawardene, Ceylon Today, 13 Dec 2012

Sir Patrick Moore tribute by Nalaka Gunawardene, Ceylon Today, 13 Dec 2012

සිවුමංසල කොලූගැටයා #66: රේඩියෝවෙන් ‘අපේකරණය’ කළ ක‍්‍රිකට් ක‍්‍රීඩාව

Four years ago, I wrote in a book review: “Here we have, straight from the original source, the story of how cricket became the de facto national past-time, if not our national addiction or religion! Like it or hate it, cricket is an integral part of our popular culture. Radio (and later TV) cricket commentaries take much of the credit (or blame, in some people’s view) for building up this uncommon fervour that occasionally unites our otherwise utterly and bitterly divided nation.”

In this week’s Ravaya column (in Sinhala), I dip into broadcasting history of Ceylon/Sri Lanka to find out more about the origins of live cricket commentaries in Sinhala. A principal source is the book I reviewed in 2008 soon after it came out: Palitha Perera Samaga Sajeeva Lesin (Live with Palitha Perera).

I refer to the pioneers of Sinhala cricket broadcasting over radio: Karunaratne Abeysekera and Palitha Perera. The duo drew guidance from their seniors like D M Colombage and H M Gunasekera.

Palitha Perera, who did the first ball-by-ball cricket commentary in Sinhala in March 1963, is still engaged in this enthralling practice nearly half a century later. He is now one of the three seniormost cricket commentators in the world with the longest track record.

L to R – H M Gunasekera, Palitha Perera, Karunaratne Abeysekera

කෘතහස්ත නිවේදක, මාධ්‍යවේදී හා මාධ්‍ය පරිපාලක එච්. එම්. ගුණසේකර සූරීන් අප අතරින් වියෝ වී දස වසක් පිරෙන්නේ මැයි 11 වනදාටයි. රේඩියෝ හා ටෙලිවිෂන් මාධ්‍ය දෙකෙහි ම හපන්කම් කළ ඔහු, අපට ගැලපෙන විද්යුත් මාධ්‍ය කලාවක් බිහි කරන්නට විශාල මෙහෙවරක් ඉටු කළා. ඔහු ගැන ගුණ සැමරුමක් වෙනුවට ඔහුත් යම් තරමකට සම්බන්ධ වූ මෙරට විද්යුත් මාධ්‍ය කලාවේ ජයග‍්‍රහණයක් ගැන අද මා විග‍්‍රහ කරනවා. ඒ ක‍්‍රිකට් ක‍්‍රීඩාව දේශීයකරණය හෙවත් අපේකරණය කරන්නට රේඩියෝ හා ටෙලිවිෂන් මාධ්‍ය මුල් වූ කථාවයි.

ජාති, ආගම්, කුල, දේශපාලන පක්‍ෂ හා වෙනත් සාධක නිසා දැඩි ලෙස භේද වූ අපේ රටේ සියළු දෙනා එක්සත් කරන දුර්ලභ පොදු සාධකයක් නම් ක‍්‍රිකට් ක‍්‍රීඩාවයි. එංගලන්තයේ බිහි වී, බි‍්‍රතාන්‍ය යටත් විජිත පාලකයන් විසින් මෙරටට හදුන්වා දෙනු ලැබ, දශක ගණනාවක් අපේ ඉහළ පැළැන්තියේ අයට සීමා වී තිබූ කි‍්‍රකට්, මුළු රටම ආදරයෙන් වැළඳ ගත්තේ කෙලෙස ද? අපේ දේශීයත්වයට සමීප තවත් ක‍්‍රීඩා තිබුණත් ඒ සියල්ල අභිබවා බාල-මහලූ-නාගරික-ගැමි-දුප්පත්-පොහොසත් හැම දෙනකු ම අතර වඩාත් ජනප‍්‍රිය ක‍්‍රීඩාව හා ජනප‍්‍රිය සංස්කෘතියේ ප‍්‍රබල අංගයක් බවට ක‍්‍රිකට් පත් වූයේ කෙසේ ද?

එය අහම්බෙන් සිදු වූවක් නොවෙයි. නිල බලයෙන් දියත් කළ මහ ව්‍යාපෘතියක් ද නොවෙයි. එයට බොහෝ කොට ම හේතු වූයේ රේඩියෝ මාධ්‍යය හරහා සිංහලෙන් ක‍්‍රිකට් විස්තර ප‍්‍රචාරයයි. මේ සංස්කෘතික විප්ලවයේ අක්මුල් ගැන මා විපරම් කළා.

සිංහලෙන් ක‍්‍රිකට් තරග පිළිබඳ සාරාංශයන් රේඩියෝවෙන් ඉදිරිපත් කිරීම 1960දී ඇරඹුවේ නිවේදක කරුණාරත්න අබේසේකර විසින්. ඉරිදා දිනවල පස්වරු 5 සිට 6 දක්වා ඔහු ඉදිරිපත් කළ ‘සරස්වතී මණ්ඩපය’ වැඩසටහනෙන් ආනන්ද-නාලන්දා වාර්ෂික ක‍්‍රිකට් තරගයේ අවසන් දිනයේ අන්තිම පැය ආවරණය කළා.

ඔහු එසේ විවර කර දුන් මගෙහි ඉදිරියට ගිය ඊළග පුරෝගාමියා වූයේ 1961-62 වසරවල නාලන්දා පිළට ක‍්‍රීඩා කළ පාලිත පෙරේරායි. 1963 ජනවාරියේ ගුවන් විදුලි සේවයට බැදුණු ඔහු, ඒ වසරේ මාර්තුවේ ආනන්ද-නාලන්දා සමස්ත ක‍්‍රිකට් තරගය ම සජීව රේඩියෝ විස්තර ප‍්‍රචාරයක් කිරීමට යෝජනා කළා. එයට අවසර දුන්නේ එවකට සිංහල අංශයේ කථා සම්පාදක වූ එච්. එම්. ගුණසේකරයි.

පාලිත නාලන්දාවේ ආදි ශිෂ්‍යයකු වූ නිසා (සමබරතාව රැක ගනු පිණිස) ඔහුගේ සහයට කෙනකු ආනන්දයෙන් සොයා ගන්නා ලෙසත් එච්. එම්. පාලිතට කීවා. ඒ අනුව පාලිත පෙරේරාත් ආනන්දයේ එවකට විද්‍යා ගුරුවරයකු වූ රඝුනාත් වීරසූරියත් 1963 මාර්තු පැවති 34 වැනි ආනන්ද නාලන්දා ක‍්‍රිකට් තරගයේ මුල් ඕවරයේ සිට අන්තිම ඕවරය දක්වා සමස්ත ක‍්‍රීඩා තරගය ම සජීව ලෙසින් සිංහලෙන් විස්තර ප‍්‍රචාරය කළා.

කොළඹ බොරැල්ලේ, වනාතමුල්ලේ පිහිටි ඕවල් ක‍්‍රීඩාංගනයේ (දැන් පී. සරවනමුත්තු ක‍්‍රීඩාංගනය) පැවති මේ තරගයේ විස්තර ප‍්‍රචාරය කිරීමේදී තාක්‍ෂණික මෙන් ම භාෂාමය අභියෝගවලට මුහුණ දුන් සැටි පාලිත ලියා තිබෙනවා. මේ ඉතිහාසය අද බොහෝ දෙනා දන්නේ නැති බවත්, දැන ගත්ත ද වැරදි අර්ථකථන නිසා ඒ දැනුම විකෘති වී ඇති බවත් පාලිත කියනවා.

කරුණාරත්න අබේසේකර 1960දී සංක්ෂිප්ත විස්තර ප‍්‍රචාර සිංහලෙන් අරඹන විට ඒ සඳහා ඔහුගේ රේඩියෝ ගුරුවරයා වූ ඞී. එම්. කොළඹගේ සූරීන්ගේ උපදෙස් ලද බව කරුගේ පුතු දිලීප අබේසේකර කියනවා. එල්ලේ ක‍්‍රීඩාවේ හමුවන පිත්ත, පන්දුව, කඩුල්ල වැනි වචන එලෙසින් ම ක‍්‍රිකට් සඳහා ද යොදා ගත් අතර වෙනත් යෙදුම් අවශ්‍යතාවයේ හැටියට සැනෙකින් සකසා ගනු ලැබුවා.

Live with Palitha Perera

Live with Palitha Perera

“පාලිත පෙරේරා සමග සජීව ලෙසින්” නමින් පාලිත 2008දී ලියූ පොතෙහි ඇති ආවර්ජනය තරමක් වෙනස්. සිය රේඩියෝ ජීවිතයේ මුල්ගුරු ලෙස ගෞරවපූර්වකව සළකන්නේ කරුණාරත්න අබේසේකරයන් බව හෘදයංගම ලෙස සඳහන් කරමින් පාලිත කියන්නේ සිංහලෙන් ක‍්‍රිකට් සන්නිවේදනයට අවශ්‍ය වූ වචන කෝෂය හා යෙදුම් වැඩිපුර ම නිර්මාණය වූයේ තමන් අතින් බවයි. එහෙත් භාෂා හා මාධ්‍ය ක්‍ෂෙත‍්‍ර දෙකේ දැවැන්තයන්ගේ උරහිස සිට වැඩි දුරක් දැකීමට හැකි වූ බව පාලිත නිහතමානීව පිලි ගන්නවා.

මුල් වසර කිහිපයේ පාලිත උපයෝගී කර ගත්තේ ක‍්‍රිකට් මූලධර්ම හා දර්ශනයට අනුකූල වූත්, සිංහල ශ‍්‍රාවකයන්ගේ දෙසවනට ගෝචර වූත් වචන හා යෙදුම් මාලාවක්. විජාතික ක‍්‍රිකට් ක‍්‍රීඩාව අපේකරණයට මෙසේ උචිත වදන් පෙළක් බිහිකර ගැනීම තීරණාත්මක වූවා.

එහෙත් සිංහල පණ්ඩිතයන්ට මේ තරුණ නිවේදකයාගේ නව්‍යකරණය නොසෑහෙන්නට ඇති. ඒ නිසාදෝ ලංකා ගුවන්විදුලියේ (Radio Ceylon) අධ්‍යක්‍ෂ පාලිතට කියා සිටියා රාජ්‍ය භාෂා දෙපාර්තමේන්තුවෙන් සකසන ලද පාරිභාෂික ක‍්‍රිකට් වචන ලැයිස්තුවක් භාවිත කරන ලෙස. මේ අනුව පාලිත ඊළග ආනන්ද-නාලන්දා තරගයේදී මේ වචන යොදා විස්තර ප‍්‍රචාරය ඇරඹුවා.

ඒ යුගයේ ඕවල් ක‍්‍රීඩාංගනයේ වටේ ඇති මණ්ඩපවල කණුවල ලවුඞ්ස්පීකර් සවි කර විස්තර ප‍්‍රචාර එවේලේ ම එතැන සිටි සැමට සවන්දීමේ අවස්ථාව ලබා දී තිබුණා. Slips ක‍්‍රීඩකයන්ට සිංහල පණ්ඩිතයන් දී තිබූ යෙදුම “ලූහුට්ටා”. මේ අනුව පාලිතට කියන්නට සිදු වූයේ මෙවැනි විස්තර ප‍්‍රචාරයක්: “වැට රකින්නා ළගින් ම ලූහුට්ටන් පේලියක් ඉන්නවා. පළමුවැනි ලූහුට්ටා, දෙවැනි ලූහුට්ටා, තුන්වැනි ලූහුට්ටා….. දැන් මෙන්න ලූහුට්ටන් අතරින් පන්දුව ලූහුටලා හතරේ සීමාවට යනවා…!”

ටික වේලාවකින් කාර්මික නිලධාරී එඞ්මන්ඞ් තිලකරත්න පැමිණ පාලිතට මෙහෙම කිව්වා: “පාලිත මොනවද ඔය කියවන්නේ? අර පැවිලියන් එකේ ඉන්න මිනිස්සු එක දිගට හූ කියනවා ඕක අහලා!”

සජීව ප‍්‍රචරයේ රැදී සිටින අතර ගුවන්විදුලි අධිකාරීන්ට දන්වා උපදෙස් ගන්නැයි පාලිත ඔහුට කීවා. පාරිභාෂික වචන ලැයිස්තුව වහා නතර කිරීමට අනුමැතිය ලැබුණා. එදා මේ රටේ කි‍්‍රකට් ලෝලීන් හූ කිව්වේ පාලිතට නොවේ, අයෝග්‍ය වදන් පෙළක් බලෙන් සිංහල ශ‍්‍රාවකයන් මත පටවන්නට තැනූ සිංහල බක පණ්ඩිතයන්ටයි!

ඉනික්බිති සිදු වූ දෙය යළිත් පාලිතගේ ම වචනවලින්: “එහෙත් වැරැදීම් හා ප‍්‍රයර්ථන මගින් මා විසින් ම සකසා ගන්නා ලද ක‍්‍රිකට් ක‍්‍රීඩා විස්තර ප‍්‍රකාශයට ඇවැසි පාරිභාෂික වචන කෝෂය හා විස්තර යෙදුම් දිගට ම භාවිතයට ගත්තෙමි. හැත්තෑවේ දශකය පටන් ගන්නා විට එය රට ම පිළිගන්නා තරමට රටේ ව්‍යාප්ත වී තිබුණි. ඔප මට්ටම් කොට සාදා නිමවා තිබූ මෙම වචන කෝෂය ඊට පසු ආ මාධ්‍ය පරිහරනය කරන්නන් විසින් ලෙහෙසියෙන් ම භාවිතයට ගනු ලැබිණ.”

‘නොඉඳුල් ඕවරය’ යන්න කරු යෝජිත සිංහල වචනයක් වන අතර, ‘තණතිල්ල’ හා ‘නිලකුණු ඕවරය’ මහාචාර්ය විනී විතාරණ සූරින්ගේ නිමැවුම් බව පාලිත කියනවා. “දැවී යාම හදපු හැටි මටවත් මතක නැහැ. නමුත් දැන් එය ඉතා සමීප ලෙසින් සමාජගත වෙලා”, පාලිත මෑතදී මා සමග කීවා.

“අද ගුවන්විදුලිය, රූපවාහිනිය, පුවත්පත යන සියළු මාධ්‍යයන් ක‍්‍රිකට් ක‍්‍රීඩාව අරභයා භාවිතා කරන ක‍්‍රිකට් වචන කෝසයේ 95%ක නිර්මාණකරු මම වෙමි. මේ රටේ ක‍්‍රිකට් සිංහල සන්නිවේදන සාහිත්‍යයක් බිහි වීම සඳහා මගෙන් කෙරුණු මේ දායාදය පිළිබඳව කවුරුත් හෝ පිළිගැනිමක් හෝ සඳහනක් හෝ නොදැක්වීම කණගාටුවට කරුණකි,” යයි පාලිත සිය පොතේ ලියා තිබෙනවා (182-3 පිටු).

1963 මුල් ම සජීව සිංහල ක‍්‍රිකට් විස්තර ප‍්‍රචාරයට යොදාගත් විස්තර විචාරක අට්ටාලය ගැනත් කථාවක් තිබෙනවා. ලංකා ගුවන්විදුලියට එවකට තිබූ එක ම ඇලූමීනියම් අට්ටාලය (gentry) ඉංග‍්‍රීසි විස්තර ප‍්‍රකාශකයන් දෙදෙනාට වෙන් වුණා. එක අට්ටාලයේ සිට එකවර භාෂා දෙකකින් රේඩියෝ ප‍්‍රචාරයක් කළ නොහැකි නිසා අඹ ලී භාවිත කරමින් අඩි 5ක් පමණ උස කුඩා වේදිකාවක් තනා එය සිංහල විස්තර ප‍්‍රකාශකයන්ට දුන්නා. ඒ මත වරකට එක් අයෙකුට පමණක් පුටුවක් තබා හිඳ ගැනීමට ඉඩ තිබුණු අතර, හිසට උඩින් කිසිදු ආවරණයක් තිබී නැහැ.

Cricket in Sri Lanka – More than a game

මුල් විස්තර ප‍්‍රචාර සිංහලෙන් කළේ එක් අතකින් මයික‍්‍රෆෝනයත් අනෙක් අතින් කුඩයකුත් අල්ලා ගෙනයි! වසර කිහිපයක් සිංහල විස්තර ප‍්‍රචාරකයන් මේ තාවකාලික වේදිකාවට සීමා වූ අතර ඔවුන්ට ඇලූමීනියම් අට්ටාලය හිමි වූයේ 1968දී පමණ. ඒ වන විට සිංහල විස්තර ප‍්‍රචාර වඩාත් ජනප‍්‍රිය වී තිබුණා.

1963න් ඇරඹි පන්දුවෙන් පන්දුවට කරන සජිව ක‍්‍රීකට් විස්තර ප‍්‍රචාර ඉන් පසු සෑම වසරක ම ප‍්‍රධාන පාසල් ක‍්‍රිකට් තරග සඳහාත්, විටින් විට විදේශ ක‍්‍රිකට් කණ්ඩායම් මෙරටදී ශ‍්‍රි ලංකා පිල සමග තරග කරන විටදීත් ලබා දීමට පාලිත මුල් වුණා. ඒ සඳහා සහාය විස්තර ප‍්‍රචාරකයන් ලෙස තිලක සුදර්මන්ද සිල්වා, අමරබන්දු රූපසිංහ, මයිකල් කරුණාතිලක හා සිරිසෝම ජයසිංහ ආදීන් ද හවුල් කර ගත්තා.

1970 වන විට ඉංග‍්‍රීසි විස්තර ප‍්‍රචාර අභිබවා සිංහල විස්තර ප‍්‍රචාර බෙහෙවින් ජනප‍්‍රිය වුණා. 1971 කැරැුල්ලෙන් පසු රාජකීය-සාන්ත තෝමස් කි‍්‍රකට් තරගයට ද සිංහල විස්තර ප‍්‍රචාරයක් අවශ්‍ය වුණා. මේ අනුව 1972දී එම තරගයේ විස්තර ප‍්‍රචාරයට පෙමසර ඈපාසිංහ ද හවුල් කර ගත්තේ පාලිත විසින්. සුප‍්‍රකට ‘පාලිත-ඈපා සුසංයෝගය’ ඇරඹුණේ තැන් සිටයි.

ක‍්‍රිකට් ගමට ගොස් එය මුළු රටේ ජනප‍්‍රියවීමට තීරණාත්මක ලෙස හේතු වූයේ කරු හා පාලිත අරඹා, පසුව ඈපා ද සමග පෙරට ගෙන ගිය සුමට හා හුරුබුහුටි ශෛලිය බවට විවාදයක් නැහැ. අද ක‍්‍රිකට් ක්ෂේත‍්‍රයේ වැජඹෙන සැවොම පාලිත හා ඈපා උගුරේ කෙළ ලේ රහ මතු වන තුරු කළ උදයෝගශීලී විස්තර ප‍්‍රචාරයන්ට ණය ගැතියි!

ශ‍්‍රි ලංකාව ටෙස්ට් ක‍්‍රිකට් වරම් ලබා 1982 පෙබරවාරියේ කොළඹ දී එංගලන්ත පිළට එරෙහිව කළ මංගල ටෙස්ට් තරගය එවකට අලූත් රූපවාහිනී සංස්ථාව හරහා මෙරට පේ‍්‍රකෂකයන්ට ගෙන ඒමේදී ප‍්‍රධාන විස්තර ප‍්‍රචාරකයා වුයේත් පාලිත පෙරේරායි. පාලිත-ඈපා සුසංයෝගය එසේ රේඩියෝවෙන් ටෙලිවිෂනයට ද සංක‍්‍රමණය වුණා.

මාධ්‍යය ක්ෂේත‍්‍රයේ ඇතැම් නොකටයුතුකම්වලට එරෙහිව දැඩි ප‍්‍රතිපත්තිමය ස්ථාවරයක සිටීම නිසා විස්තර ප‍්‍රචාරවලින් පාලිත ඉවත් කළ අවස්ථා ද තිබෙනවා. ක‍්‍රීඩාගාරයක් අසලටවත් නොගොස්, තරගයක ටෙලිවිෂන් විකාශයක් බලමින් එය රේඩියෝවෙන් විස්තර කථනය කිරිම ඔහු එසේ ප‍්‍රතික්ෂේප කළ එක් අහිතකර ප‍්‍රවණතාවක්. එහෙත් ඇතැම් රේඩියෝ විස්තර ප‍්‍රචාර දැන් සිදු වන්නේ මේ අයුරින්.

ඇතැම් වැරදි සහගත සිංහල යෙදුම් ක‍්‍රිකට් වචන කෝෂයට කොහේදෝ සිට එක් වී දැන් මුල බැස ගෙන තිබෙනවා. හොඳ උදාහරණයක් නම් ‘තුන් ඉරියව්ව’යි. ඉංග‍්‍රිසියෙන් all-rounder යන්නට නිවැරදි සිංහල යෙදුම ‘සියලූ අංශවල දස්කම් පාන්නා’ වුවත් වැරදි යෙදුම තවමත් පුළුල්ව භාවිත වනවා.

ක‍්‍රිකට් අපේකරණයට දායක වූ පුරෝගාමී මාධ්‍ය චරිත ගැන මීට වඩා දැනුවත්කමක්, කෘතඥපූර්වක බවක් තිබිය යුතුයි. අද දැවැන්ත ව්‍යාපාරික මට්ටමට පත්ව ඇති ලාංකික ක‍්‍රිකට් ක‍්‍රීඩාව එතැනට ආවේ ක‍්‍රීඩකයන්, පුහුණුකරුවන් හා ක‍්‍රීඩා ලෝලීන්ගේ උනන්දුව හා කැපවීම මෙන් ම ක‍්‍රිකට් විස්තර ප‍්‍රචාරකයන්ගේ උද්‍යොගය හා දායකත්වය නිසා ද බව කිව යුතුයි.

See also:

Palitha Perera: The man who refused to be His Master’s Voice

The Island, 8 Oct 2009: Palitha Perera: ‘Singhalising’ Colonial Cricket

Can cricket unite a divided Sri Lanka? Answer is in the air…will it be caught?

Boys playing cricket on tsunami hit beach in eastern Sri Lanka, January 2005 (photo by Video Image)

Two boys playing cricket on a beach, with a makeshift bat and wicket. What could be more ordinary than this in cricket-crazy Sri Lanka, where every street, backyard or bare land can host an impromptu game?

But the time and place of this photo made it anything but ordinary. This was somewhere along Sri Lanka’s east coast, one day in mid January 2005. Just a couple of weeks after the Indian Ocean tsunami had delivered a deadly blow to this part of the island on 26 December 2004.

My colleagues were looking for a survivor family whose story we could document for the next one year as part of the Children of Tsunami media project that we had just conceived. On their travels, they came across these two boys whose family was hit hard by the tsunami: they lost a sibling and their house was destroyed.

They were living in a temporary shelter, still recovering from the biggest shock of their short lives. But evidently not too numbed to play a small game of cricket. Perhaps it was part of their own way of coping and healing.

More than six years and many thousand images later, I still remember this photo for the quiet defiance and resilience it captured. Maybe that moment in time for two young boys on a devastated beach is symbolic of the 20 million plus men, women and children living in post-war Sri Lanka today.

We are playing cricket, or cheering cricket passionately and wildly even as we try to put a quarter century of war, destruction and inhumanity behind us. And at least on the cricket front, we’re doing darn well: the Sri Lanka national team beat New Zealand on March 29 to qualify for the ICC Cricket World Cup finals on April 3 in Mumbai.

We’ve been here once before – in March 1996 – and won the World Cup against many odds. Can we repeat or improve that performance? We’ll soon know.

Of course, rebuilding the war-ravaged areas and healing the deep-running wounds of war is going to be much harder than playing the ball game.

My friends at Groundviews is conducting an interesting informal poll: World Cup cricket aiding reconciliation in Sri Lanka: Fact or fiction?

A few days ago, Captain of Lankan cricket team Kumar Sangakkara described post-war northern Sri Lanka as a scene of devastation after paying his first visit to the region. People of the north have been deprived for 30 years of everything that is taken for granted in Colombo, he told the media.

He toured the north with team mate and wiz bowler Muttiah Muralitharan, who is patron of the Foundation of Goodness. The charity, itself a response to the 2004 tsunami, “aims to narrow the gap between urban and rural life in Sri Lanka by tackling poverty through productive activities”.

Earlier this month, Lankan novelist Shehan Karunatilaka wrote a highly moving essay in the London Observer titled ‘How cricket saved Sri Lanka’. The blurb read: “As co-host of the current World Cup, Sri Lankans are relishing their moment on the sport’s biggest stage. And no wonder. For them, cricket is much more than a game. After years of civil war, the tsunami and floods, it’s still the only thing holding their chaotic country together.”

In that essay, which is well worth a read, he noted: “Many of us believe in the myth of sport; some more than others. Clint Eastwood and Hollywood have turned the 1995 Rugby World Cup into a sport-conquers-apartheid fantasy in Invictus. CLR James believed cricket to be the catalyst for West Indian nationalism. A drunk in a Colombo cricket bar once told me that Rocky IV had hastened the fall of the Soviet Empire.”

He added: “Let’s abandon the myths for now. Sport cannot change a world. But it can excite it. It can galvanise a nation into believing in itself. It can also set a nation up for heartbreak.”

Cricket has indeed excited the 20 million Lankans from all walks of life, and across the various social, economic and cultural divides. It has rubbed off on even a cricket-skeptic like myself.

We will soon know whether the Cricket World Cup will be ours again. Whatever happens at the Wankhede Stadium in Mumbai on April 2, we have a long way to go on the road to recovery and reconciliation.

Colombo, 29 March 2011: When Sri Lanka beat New Zealand to qualify for Cricket World Cup 2011 Finals

Wiz Quiz 6: Cricket World Cup special – What’s your score?

1,100 million fools following 11 flannelled fools...for six weeks!

“Eleven flannelled fools chasing a red ball, with eleven thousand fools cheering them.”

That’s how Irishman George Barnard Shaw described the very English game of cricket.

A few decades later, he might well have said 1,100 million fools cheering. Probably that many people will watch or otherwise follow the The ICC Cricket World Cup 2011, currently underway in the world’s most ardent cricketing region: South Asia!

In terms of television audiences and media-linked sponsorship money, the ICC Cricket World Cup is the world’s third largest sporting event: only the FIFA Football World Cup and the Summer Olympics are bigger than this event.

Not everyone is equally enthusiastic about cricket. Those in non-playing countries must wonder just what the cricket frenzy is all about. But frenzy time it is, right now, in much of South Asia. The ICC Cricket World Cup 2011 started on 19 February 2011, and will continue until 2 April 2011.

What's your score, mate?

This is the world’s leading men’s one day international (ODI) cricket tournament, organized by the sport’s governing body, the International Cricket Council (ICC). National teams of 14 countries are participating in this tournament, being hosted jointly by Bangladesh, India and Sri Lanka.

To mark the ICC Cricket World Cup 2011, Wiz Quiz in Daily News this week was a cricket special, where we probed our readers’ knowledge of World Cup history, as well as the wider subculture of cricket.

I’m not a cricket fan myself, but living in South Asia, it is impossible to avoid catching at least bits and pieces of cricket fever. But cricket is not just a game of players and matches, but a whole cultural and social phenomenon, especially in South Asia. If the English invented cricket, the one-time British colonies have vastly globalised it.

So try your wider cricketing knowledge with this week’s quiz…and see what your score is!

Wiz Quiz 6: Cricket World Cup is here! (scroll down the page to get to the quiz)