Your Disaster is Not My Disaster: Ceylon Today op-ed essay

Meteosat 7 weather satellite image of the Indian Ocean – 30 Oct 2012 at 6 UTC



As Hurricane Sandy hammered the US East Coast earlier this week, we had our own meteorological worries. A tropical cyclone — belatedly named Neelam — swept past parts of Sri Lanka’s North and East. It then headed to southern India.

The two atmospheric turbulences were not comparable. Sandy was far more ferocious. But Neelam caused enough disruption as well — it wasn’t just a passing gust of wind.

As I followed the two disasters through print, TV and web media reporting, I wondered: how come we had more about Sandy in our own media than on Neelam?

Is it because, as some argue, the global media were so preoccupied with Sandy, and provided saturation coverage? Or are our own media outlets unable, or unwilling, to cover a local weather anomaly with depth and clarity?

This is the opening of my latest op-ed essay, Your Disaster is Not My Disaster, published in Ceylon Today newspaper, 1 Nov 2012.

Another excerpt:

“In today’s networked society, commercially operating news media are no longer the sole gatherers or distributors of news. Some members of their (formerly passive) audience are now mini news operations on their own.

“What does this mean for communicating in disaster situations that requires understanding and sensitivity? In which ways can we find synergy between mainstream and new/social media, so together they can better serve the public interest? What value-additions can the mainstream media still bring to the coverage of disasters? And what to do about ‘Chicken Little’ reporters who try to link everything to a looming climate catastrophe? I don’t have all the answers, but keep asking these necessary questions.”

Here’s the full text, saved from the e-paper:

Your Disaster is not My Disaster – by Nalaka Gunawardene, Ceylon Today 1 Nov 2012

See also my March 2011 blogpost: Drowning in Media Indifference: Who cares for the backwoods?

Advertisements

සිවුමංසල කොලූගැටයා #40: පුවත්පතේ අනාගතේ 2 – ළඟ ළඟ එන මහා මාරුතය

This is the Sinhala text of my Ravaya column published on 13 Nov 2011, where I continue my discussion on the future of newspapers. I look at the last newspaper boom currently on in Asia, and caution that good times won’t last for long: take advantage of it to prepare for the coming (and assured) turbulence in the mainstream media!

J Seward Johnson's statue of Newspaper Reader - at Princeton University garden

අප දන්නා විදියේ පුවත්පත්වලට වසර 400කට වැඩි ඉතිහාසයක් තිඛෙනවා. ලංකාවේ පුවත්පත් කලා ඉතිහාසයත් වසර 180ක් පමණ පැරණියි. තවමත් නිතිපතා ජනතාව අතරට යන පැරණිතම ජනමාධ්‍ය වන පුවත්පත්, 21 වන සියවසේ තාක‍ෂණික හා ආර්ථීක අභියෝග ජය ගනියි ද? අප විවිධ පැතිකඩවලින් විග්‍රහ කරන ප්‍රශ්නය මෙයයි.

පුවත්පත් කර්මාන්තය සසල කරමින් ලොව බොහෝ රටවල මේ දිනවල පැතිර යන මාරුතය ගැන අප ගිය සතියේ කථා කළා. බටහිර රටවල පුවත්පත් සහ සගරා මිළදී ගැනීම සැළකිය යුතු අන්දමින් අඩු වී තිඛෙනවා. එයට වෙනස් ප්‍රවණතාවක් ආසියාවේ දක්නට ඇති බවත් සදහන් කළා. කුමක් ද මේ වෙනස?

2000 දශකය අවසන් වන විට ආසියාවේ පුවත්පත් සදහා වෙළදපොල ඉල්ලූම වැඩිවෙමින් තිබුණා. ලෝක පුවත්පත් සංගමය (World Association of Newspapers, WAN) එකතු කළ දත්තවලට අනුව, ලොව වැඩිපුර ම අලෙවි වන පුවත්පත් 10න් 9ක් ම ඇත්තේ ආසියාවේ – එනම් ජපානයේ හා චීනයේ. පත්තර ලෑලි හරහා හෝ දායකත්වය හරහා හෝ විකිණෙන පුවත්පත්වල (නොමිළයේ දෙන පුවත්පත් නොවෙයි) සමස්ත අලෙවිය සළකන විට අද ලෝකයේ විශාලතම පුවත්පත් වෙළදපොලවල් ඇත්තේ චීනය, ඉන්දියාව හා ජපානය යන රටවල් තුනේයි. සිවු වැනි තැනට එන්නේ අමෙරිකාවයි. (බලන්න: http://tiny.cc/Circ)

ලෝකයේ වෙනත් කලාපවල පාඨකයන් පුවත්පත් මිළදී ගැනීම අඩු කරන අතර ආසියාවේ එය වැඩි වෙමින් පවතින බව WAN සංඛ්‍යා ලේඛන පෙන්නුම් කරනවා. උදාහරණයකට 2008 වසරේ ඉන්දියානුවන් මිලියන 11.5ක් දෙනා ප්‍රථම වතාවට පුවත්පත් කියවන්නට පටන් ගත්තා. මේ ඇයි?

ආසියාවේ ආර්ථීක වර්ධනයත් සමග මධ්‍යම ජාතිකයන් සංඛ්‍යාව සීඝ්‍රයෙන් වැඩි වෙමින් පවතිනවා. ඉහළ යන ආදායම් මට්ටම් හා සාක‍ෂරතා/අධ්‍යාපනික මට්ටම් සමග පුවත්පත් සදහා ඉල්ලූම වැඩි වනවා. එමෙන්ම පත්තරයක් දිනපතා මිළට ගැනීම යම් අන්දමකින් සමාජ තත්ත්වයක් පෙන්නුම් කරන බවට පිළිගැනීමක් ඉන්දියාව, ඉන්දුනීසියාව, තායිලන්තය වැනි රටවල තිඛෙනවා.

ජනගහනයට සාපේක‍ෂව වැඩිපුර ම පුවත්පත් මිළදී ගන්නා රට ජපානයයි. ලෝකයේ සියළුම රටවල සියළුම භාෂාවලින් පළ කැරෙන පුවත්පත් අතර වැඩිපුර ම අලෙවි වන පුවත්පත් 5 හමුවන්නේ ජපානයේ. පත්තර කියවීම ජපන් ජාතිකයන් අතර ඉතා හොදින් මුල් බැස ගත් පුරුද්දක්. ලංකාවේ පුවත්පත් අලෙවිය පිළිබද නිවැරදි හා පැහැදිලි තොරතුරු සොයා ගැනීම අසීරුයි. කිසිදු පුවත්පත් සමාගමක් තම අලෙවි සංඛ්‍යා හෙළි කරන්නේ නැහැ. ඇතැම් රටවල මෙන් අපක‍ෂපාතව මුද්‍රිත මාධ්‍ය ෙක‍ෂත්‍රයේ දත්ත විග්‍රහ කරන පර්යේෂණායතන ඇත්තේ ද නැහැ.%

අප ආසියාවේ දැන් අත් විදින්නේ පුවත්පත් ප්‍රකාශන ලෝකයේ දැකිය හැකි වන අවසාන සරු කාලය (world’s last newspaper boom) බව ඇතැම් පර්යේෂකයන්ගේ මතයයි. පුවත්පත් පමණක් නොව ජන මාධ්‍ය හැමෙකක් ම පාහේ වැඩිපුරම පරිශීලනය වන්නේ ප්‍රචලිත වී ඇත්තේ ආසියාවේයි. එයට හේතුව (නොබෝදා බිලියන් 7 ඉක්මවා ගිය) ලෝක ජනගහනයෙන් සියයට 60ක් වෙසෙන්නේ ආසියාවේ වීමයි. තවත් හේතුවක් නම් පසුගිය දශක දෙක තුළ එතෙක් සංවෘතව තිබූ මාධ්‍ය වෙළදපොලවල් විවෘත වීම නිසා දෙස් විදෙස් ආයෝජන මාධ්‍ය ෙක‍ෂත්‍රයට වැඩියෙන් ගලා ඒමයි.

මේ වත්මන් ප්‍රවණතා දෙස බලන විට අප නිගමනය කළ යුත්තේ සෙසු ලෝකයේ දැනට සිදුවන මාධ්‍ය වෙළදපොල ගරාවැටීම ආසියාවට නොඑන බව ද? වෙළදපොල පරිනාමීය ප්‍රවාහයන්ට ඔරොත්තු දිය හැකි තරම් ආසියානු මාධ්‍ය ආයතන ශක්තිමත් බව ද?

ගෝලීයකරණය වූ තොරතුරු සමාජය තුළ ලෝක ව්‍යාප්තව පැතිර යන සැඩ සුළංවලින් ආසියාවේ අපට මුළුමනින් ම ආරක‍ෂා වී සිටිය හැකි යයි සිතීම ස්වයං මුලාවක්. 2009 අගදී මෙරට පුවත්පත් හිමිකරුවන්, කතුවරුන් හා ජ්‍යෙෂ්ඨ මාධ්‍යවේදීන් සිටි සභාවක් අමතමින් මා කියා සිටියේ ලෝක මට්ටමින් සිදු වන සන්නිවේදන ප්‍රවණතා මෙරටට පැමිණෙන්නට යම් තරමක ප්‍රමාදයක් ඇති බවයි.

උදහරණයකට ලෝකයේ ටෙලිවිෂන් විකාශයන් 1929දී (අමෙරිකාවේ) ඇරඹුණත් එය ලංකාවේ පටන් ගත්තේ 1979දී – එනම් වසර 50කට පසුව. එහෙත් වාණිජ මට්ටමේ ජංගම දුරකථන සේවා මුල්වරට (ජපානයේ) 1979දී ඇරැඹි දස වසක ඇවෑමෙන් 1989දී මෙරට මුල් ම ජංගම දුරකථන ජාලය ක්‍රියාත්මක වුණා. වාණිජ මට්ටමේ ඉන්ටර්නෙට් සේවා 1980 දශකය අගදී ලොව දියුණු රටවල ඇරැඹුණු අතර 1995දී ලංකාවත් සයිබර් අවකාශයට සම්බන්ධ වුණා.

මේ කාලාන්තරය එන්න එන්න ම කෙටි වීම අද තොරතුරුක සමාජයේ ගති සොබාවයි. එය ප්‍රවණතාවක් හැටියට ගතහොත් හොදට හෝ නරකට හෝ මාධ්‍ය හා තොරතුරු තාක‍ෂණ ෙක‍ෂත්‍රයේ ලොව ඇති වන නව රැලි නොබෝ දිනකින් ම අපේ දූපතටත් ළගා වනවා.

ලොව පුරා හමා යන මාධ්‍ය වෙළදපොල සැඩ සුළංවලින් අපව සුරැකෙන්නේ නැහැ. එයට තව වසර කිහිපයක් තුළ අපට ද මුහුණ දෙන්න සිදු වනවා. එහෙත් අපට උපක්‍රමශීලීව මේ ප්‍රමාදයෙන් ප්‍රයෝජන ගත හැකියි. වෙනත් දියුණු හා දියුණු වන රටවල මාධ්‍ය ආයතන මේ අභියෝගයට මුහුණ දෙන සැටි හා හැඩ ගැසෙන සැටි අප හොදින් අධ්‍යයනය කළ යුතුයි. ළග එන මාරුතයට මුහුණදීමට අපේ මාධ්‍ය පෙළ ගැසීම අවශ්‍යයි.

පුවත්පත් යනු කර්මාන්තයක් වුවත් එය අනෙකුත් වාණිජමය ව්‍යාපාරවලට වඩා සංකල්පමය හා ප්‍රායෝගික අතින් වෙනස්. පුවත්පතක අන්තර්ගතය නිර්මාණය වන්නේ පූර්ණකාලීන හා නිදහස් මාධ්‍යවේදීන් ගණනාවකගේ දායකත්වයෙන්. ප්‍රවෘත්ති, විචිත්‍රාංග, ඡායාරූප හා විද්වත් ලිපි ආදිය පුවත්පත් කාර්යාලයක් ඇතුළතින් මෙන් ම පිටතින් ද ජනනය වනවා. මේ සියල්ල සමානුපාතික කොට, නිසි පිටු සැළසුමක් සහිතව කලට වේලාවට මුද්‍රණය කරන්නටත්, එම පිටපත් රට පුරා කාර්යක‍ෂමව ඛෙදා හරින්නටත් මනා සම්බන්ධීකරණයක් තිබිය යුතුයි. එමෙන්ම පුවත්පත් ආදායමට සම්මාදම් වන වෙළද දැන්වීම්කරුවන් සමග නිති සබදතා පවත්වා ගත යුතුයි.

වෙනත් භාණ්ඩ මෙන් නිපදවා ගබඩා කර ගැනීමේ හැකියාවක් පුවත්පත්වලට නැහැ. වඩාත්ම අළුත් පුවත් හා විග්‍රහයන් හැකි ඉක්මනින් පාඨකයන් අතට පත් කිරීමේ අභියෝගයට ලොව පුරා පුවත්පත් කාර්්‍යාලවල කර්තෘ මණ්ඩල මෙන්ම මුද්‍රණ හා ඛෙදා හැරීමේ සේවකයන්ද දිවා රෑ මුහුණ දෙනවා. කාලය සමග කරන මේ තරග දීවීමට සමාන්තරව ඔවුන් තමන්ගේ තාරගකාරී පුවත්පත් ගැන අවධානය යොමු කළ යුතුයි.

රටේ බල පවත්නා නීති, සදාචාරමය රීතිවලට ගරු කරමින් ඒ සම්මත රාමුව තුළ නැවුම් වූත්, සිත් ඇද ගන්නා වූත් පුවත්පතක් දිනපතා හෝ සතිපතා නිකුත් කළ යුතුයි. ඔබ මේ කියවන පත්තර පිටපත ඔබ අතට එන්නට බොහෝ දෙනකු නන් අයුරින් දායක වී තිඛෙනවා. බලා ගෙන ගියා ම පත්තරයක් කියන්නේ සුළුපටු ප්‍රයත්නයක් නොවෙයි!

එමෙන්ම පුවත්පත් යනු හුදෙක් මුද්‍රිත කොළ කෑලි සමූහයක් නොවෙයි. ප්‍රකාශන ඉතිහාසය මුළුල්ලේ දියුණු වී ආ සම්ප්‍රදායයන් හා ආචාරධර්ම රැසක් නූතන පුවත්පත් කලාවට තිඛෙනවා. ලෝකයේ හැම පුවත්පතක් ම එක හා සමාන අයුරින් මේවාට අනුගත වන්නේ නැහැ. එහෙත් පුළුල්ව පිළි ගැනෙන ‘පොදු සාධකයක්’ නම් පුවත්පත් නියෝජනය කරන්නේ හිමිකරුවන් හා දැන්වීම්කරුවන්ට වඩා පාඨකයන් ඇතුළු ජන සමාජය බවයි. මේ පොදු උන්නතිය (public interest) වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම නිසා මාධ්‍ය ආයතනවලට හා ඒවාට අනුයුක්ත මාධ්‍යවේදීන්ට සමාජයේ සුවිශේෂ තැනක් ලැඛෙනවා.

මහජනයාට තොරතුරු දැන ගැනීමේ අයිතිය හා අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ අයිතිය නියෝජනය කරන පුවත්පත් රැක ගැනීමට සිවිල් සමාජයේ නැඹුරුවක් තිඛෙනවා. සාමාන්‍ය මුද්‍රණාලයකට තබා පොත් මුද්‍රණය කරන ප්‍රකාශන සමාගමකටවත් නැති තරමේ ගෞරවයක් පුවත්පත් ආයතනවලට තවමත් ලැඛෙනවා. නමුත් මේ ඓතිහාසික සබැදියාව පලූදු වන ආකාරයේ බාල අන්තර්ගතයන් ඛෙදන්නට පටන් ගත් විට පාඨකයන් එබදු පුවත්පත් මිළට ගන්නට (හෝ නිකම් දුන්නත් කියවන්නට) කැමැති වන්නේ නැහැ.

අමෙරිකානු මාධ්‍ය ආයතනවල අනාගතය ගැන 1993දී ප්‍රකට ලේඛකයකු කළ අනාවැකියක් ගැන අප ගිය සතියේ සදහන් කළා. පාඨක විශ්වාසය ගරා වැටෙන බව දැන ගත් ඇතැම් මාධ්‍ය ආයතන තමන්ගේ ප්‍රකාශන කියවීමට විවිධාකාර ත්‍යාග පවා දීමට පටන්ගෙන තිඛෙනවා. මේ ආකාරයේ ‘අල්ලස්’ හා ‘සීනිබෝල’වලින් බහුතර පාඨකයන් රවටන්නට අමාරුයි. මොන උපක්‍රම යොදා ගත්තත් පාඨකයන්ගේ විශ්වාසය නොමැතිව වැඩි කල් පවතින්නට කිසිදු පුවත්පතකට බැහැ.

පත්තරයක් කියන්නේ මහජන මනාපය දිනපතා ම හෝ සති අගදී හෝ නිරතුරුව පතන හා ලබන ප්‍රකාශනයක්. මේ මනාපය දිගින් දිගට පවත්වා ගැනීමේ අභියෝගයක් තිඛෙනවා. එය තරගකාරී වෙනත් පුවත්පත් සමග පමණක් ඇති තරග දිවීමක් නොවෙයි. පත්තරවලට වඩා ඉක්මනින් ප්‍රවෘත්ති රටට දීමේ හැකියාව රේඩියෝ, ටෙලිවිෂන් හා ඉන්ටර්නෙට් මාධ්‍යයන්ට තිඛෙනවා. ඒ විද්යුත් මාධ්‍යවල ව්‍යප්තියත් සමග තමන්ගේ අන්තර්තය හා මුහුණුවර වෙනස් කරන්නට බොහෝ පුවත්පත්වලට පසුගිය දශක දෙක තුළ සිදුවුණා.

විද්යුත් මාධ්‍ය ඉක්මන් වූවත් යමක් ගැඹුරින් විග්‍රහ කිරීමේ ඉඩකඩ සීමිතයි. මේ නිසා ලොව පුරා පුවත්පත් තනිකර ප්‍රවෘත්ති ආවරණයට වඩා අද උත්සාහ කරන්නේ ප්‍රවෘත්ති විග්‍රහ කිරීමටයි. ප්‍රවෘත්ති බවට පත් වන සිදුවීම් සමාජයේ විවිධාකාර ප්‍රවාහයන්ගෙන් මතු වන නිසා පිටුපසින් ඇති සාධක හා ප්‍රවණතා මනා සේ හදුනාගැනීම සංකීර්ණ සමාජයක වෙසෙන අප කාටත් වැදගත්. මේ ප්‍රවාහයන් ගැන පර්යේෂකයන්, සමාජ සේවකයන් හා විද්වතුන් කරන විග්‍රහවලට දැන් පුවත්පත් හා පුවත් සඟරාවල වැඩි තැනක් ලැඛෙනවා. අද බටහිර ඇතැම් පුවත්පත් Newspaper යන නමට සමාන්තරව Viewspaper යන නම ද තමන් හැදින්වීමට යොදා ගන්නවා.

මෙකී නොකී සියල්ල මා දකින්නේ පරිනාමීය හැඩ ගැසීම් හැටියටයි. වඩාත් සවිමත් උචිත වූ ජීවීන් ඉතිරි කරමින් දුර්වලයන් වඳ කර දමන ජෛවීය පරිනාමය මෙන් ම තොරතුරු සමාජයේ ද පරිනාමීය බලවේග ක්‍රියාත්මක වනවා. එහෙත් ජෛව පරිනාමයට වඩා එය සියුම් හා බුද්ධිගෝචරයි. මාධ්‍ය ග්‍රාහකයන්ට හරවත්, ප්‍රයෝජනවත් දෙයක් සිත් කාවදින අයුරින් ඉදිරිපත් කරන පුවත්පතකට අද මහා තොරතුරු ප්‍රවාහයේ නොගිලී පවතින්නට ඉඩක් ඇතැයි මා විශ්වාස කරනවා.

බලන්න: http://tiny.cc/DigImi

Encounters with Mediasaurus: Telling media tycoons what is missing in their media!

I have just been very lucky. I addressed a select gathering of media owners, publishers, editors and senior journalists — almost all of them working in the mainstream print or broadcast media in Sri Lanka — and virtually called them dinosaurs, and compared their industry to the supposedly unsinkable Titanic.

The nice people they all were, they actually let me get away with it! The occasion was the Sri Lanka launch of Asia Media Report 2009, held at the now-renovated Galle Face Hotel in Colombo.

Shining a light at a spot rarely probed...

Shining a light at a spot rarely probed...

Coordinated, produced and published by the Asia Media Forum with the assistance of Actionaid, the report is a quick survey of the state of media in 20 Asian countries, written mostly by working journalists and broadcasters. It focuses on how the media throughout Asia reports on marginalised people and communities in their respective societies, from the very poorest countries to the richest.

‘Missing in the Media’ is the theme of Asia Media Report 2009, and I used this as the point of departure for my talk, illustrated with many cartoons some of which have appeared on this blog. I fully agreed with the editor and contributors of the report – six of whom I know – that there are many elements missing or lacking in Asia’s mainstream media today. But instead of adding to that list, I asked a more fundamental question: at a time when the mass media as we know it is under threat of mass extinction, how do we save and nurture at least a few good things that we hold dear?

In that process, I had to do some plain speaking and tell my audience that they cannot continue business as usual and expect to remain relevant, or even solvent for too long. I referred to the famous mediasaurus essay by Michael Crichton, and traced what happened since its appearance in 1993. I also compared the media’s arrogance to that of the Titanic‘s builders, who believed the ship was unsinkable.

I will be sharing highlights of my talk in the coming days through one or more blogposts. For now, I’m still grateful that my remarks were received with good grace and cordiality. (For more, read post on ICT revolution, and post on greater collaboration between mainstream media and citizen journalism.)

I don’t do this kind of big picture talk too often, and mind my own business most of the time (which is a hands full these days). In fact, the last two occasions I spoke my mind to assorted worthies of the Sri Lankan media, the reaction was much harsher.

The Coming Ka-Boom? L to R: Vijitha Yapa and Sharmini Boyle seem to be amused as Nalaka Gunawardene speaks

The Coming Ka-Boom? L to R: Vijitha Yapa and Sharmini Boyle seem to be amused as Nalaka Gunawardene speaks

First was when I talked about the press freedom in the digital age to large gathering of Sri Lankan journalists and editors was the World Press Freedom Day Colombo observance in 2001. When I referred to the potential of new communications technologies – especially the (then still emergent) Internet and mobile phones – for safeguarding media freedoms, I was practically shouted down by a section of the audience. They felt I was talking about ‘western trends’ and ‘concerns too far removed from their bread-and-butter issues and survival issues’. Yet, the past few years have amply proved that if anything, I was too conservative in what I anticipated as technology’s role in promoting media freedom.

The second occasion was in mid 2004, when I was asked to speak at a Colombo meeting to mark the launch of a scholarly volume (in Sinhala) looking back at the first 25 years of television broadcasting in Sri Lanka. I was one of two dozen contributors, from diverse backgrounds of culture, science and journalism, who were brought together by the Catholic Media Centre of Sri Lanka which has a (secular) media monitoring programme. Having expressed my reflective views in the book chapter, in my speech I discussed my aspirations for the next 25 years — hoping there would be greater innovation and experimentation in an industry that seemed to be running short of both. This irked a certain local pioneer of television, who spoke after me and spent half of his given time attacking me personally and ideologically. Talk about pioneer’s syndrome. That definitely was a mediasaurus breathing fire, and I don’t want to meet one of these beasts on a dark night…

On both occasions, the event organisers apologised to me for the hostile reactions, but I was cool. By now, I’m used to reactions of all kinds in the public sphere. Given this history, yesterday’s encounter was far more reassuring that there still are good people even in an industry that is under siege in more ways than one.

I’m so fortunate to be welcomed by both media practitioners and media researchers across Asia. I’m no longer a card-carrying member of either group (if I ever was!), but I have great fun hobnobbing with both, occasionally telling them some home truths. This is what Irish journalist-cum-academic Conor Cruise O’Brien once called ‘having a foot in both graves’!

Mediasaurus, prepare for the Mass Extinction Event!

WCSJ London

“There is soon going to be a mass extinction event for the media (as we know it) – it’s triggered by the spreading of online media, and accelerated by the economic recession. Very few media organisations will survive…”

This sobering prognosis was offered by John Rennie, editor-in-chief of Scientific American during the
6th World Conference of Science Journalists held in London last week.

John Rennie (photo courtesy Yale University)

John Rennie (photo courtesy Yale University)

He added: “Only some very large media organisations and a few really small ones will be able to withstand this mass extinction.”

He then posed the critical question to the several hundred journalists, editors and broadcasters from all over the world: does the rest of us deserve to survive?

He wasn’t so sure – no media organisation, however large or prestigious it may be, and how deep its pockets are, can carry on business as usual amidst this transformative event. In other words, adapt fast – or go the way of the dinosaurs…

It’s probably time for editors to redefine what constitutes science news, he said. “We should move away from the current model of reporting the ‘big paper of the week’.”

Calling such news the ‘low-hanging fruit’, he challenged his peers: “We need to be better than that. Good bloggers can now match us in most of our routine work. So how and where do professional journalists add value?”

We can always depend on Rennie to sum up complex issues in an interesting soundbite or two. My blog post from the previous WCSJ in Melbourne, where he talked (joked) about Vatican condoms and global warming, has drawn consistently high levels of visitor interest since.

Strangely symbolic? WCSJ 2009 delegates were entertained at London's Natural History Museum...around the skeleton of a Diplodocus!

Strangely symbolic? WCSJ 2009 delegates were entertained at London's Natural History Museum...around the skeleton of a Diplodocus!

He didn’t actually use the term ‘mediasaurus’, but clearly his remarks tally with what the American writer Michael Crichton had anticipated as far back as 1993, in a landmark essay titled “Mediasaurus“. In this essay, written for the then newly launched Wired magazine, he prophesied the death of the mass media — specifically the New York Times and the American commercial TV networks.

“To my mind, it is likely that what we now understand as the mass media will be gone within ten years. Vanished, without a trace,” he wrote. Building on his credentials as the author of a best-seller on dinosaurs, Crichton called this endangered beast ‘mediasaurus’.

As later events showed, Crichton foresaw the trend ahead of most people, but didn’t get the timeline right. He was off by a few years — but only a few.

John Rennie is only the seventh editor in chief in the 164-year history of Scientific American magazine. Since his appointment in late 1994, he has been the executive force behind the modernization and reinvigoration of this great publishing institution. So it seems that he is at least trying to prepare his own publication for the coming mass extinction event…

Michael Crichton (1942-2008): Foresaw the fate of ‘Mediasaurus’

Death has no sense of timing, but it sometimes leaves traces of irony. The day Americans were electing an energetic and articulate senator from Chicago as their next president, one of Chicago’s most celebrated citizens lost his battle with cancer.

Michael Crichton
, who died on 4 November 2008, was trained as a medical doctor but played several roles in the creative arts world. He was a prolific author of science fiction and medical fiction, whose books have sold over 150 million copies worldwide. He also produced and directed techno-thriller movies, and was the creator of the highly successful medical drama series on television, ER (Emergency Room), now in its 15th season.

In the domain of popular culture, Crichton was best known for writing Jurassic Park (1990). This cautionary tale on unrestrained biological tinkering was turned into a blockbuster movie by Steven Spielberg in 1993. It became the highest earning film up until that time.

Before and since, Crichton used his technical training, vivid imagination and mastery of English to spin some of the most enjoyable – and scary – stories that often depicted scientific advancements going awry, resulting in the worst-case scenarios. A notable recurring theme in Crichton’s plots is the pathological failure of complex systems and their safeguards, whether biological (Jurassic Park), military/organizational (The Andromeda Strain), technical (Airframe) or cybernetic (Westworld).

Crichton was also a talented essayist who wrote perceptive pieces of non-fiction about science, society and culture – including the role of media. It is one such essay that I would like to recall in his memory.

The media world was very different when, in 1993, Crichton riled the news business with an essay titled “Mediasaurus“. In this essay, written for the newly launched Wired magazine, he prophesied the death of the mass media — specifically the New York Times and the American commercial TV networks.

“To my mind, it is likely that what we now understand as the mass media will be gone within ten years. Vanished, without a trace,” he wrote.

Building on his credentials as the author of a best-seller on dinosaurs, Crichton called this endangered beast ‘mediasaurus’.

Mediasaurus - courtesy Slate

Mediasaurus - courtesy Slate

He added: “There has been evidence of impending extinction for a long time. We all know statistics about the decline in newspaper readers and network television viewers. The polls show increasingly negative public attitudes toward the press – and with good reason.”

He talked about technological advances — “artificial intelligence agents roaming the databases, downloading stuff I am interested in, and assembling for me a front page” — that would drive the mediasaurus to their inevitable doom.

Only those nimble, adaptable media products would survive, he said, noting that CNN and C-SPAN were steps in the right direction, giving viewers direct access to events as they happen.

But he had no sympathy for the media. “The media are an industry, and their product is information. And along with many other American industries, the American media produce a product of very poor quality. Its information is not reliable, it has too much chrome and glitz, its doors rattle, it breaks down almost immediately, and it’s sold without warranty. It’s flashy but it’s basically junk. So people have begun to stop buying it.”

Read the full essay: Mediasaurus by Michael Crichton, Wired Oct/Nov 1993

Like most people who dabble in the imperfect art of foreseeing the future, Crichton got the trend right but the timing somewhat wrong. The mainstream media (MSM) were indeed on the decline but not at the dramatic rate that he envisaged.

In February 2002, Jack Shafer wrote a piece in the online magazine Slate titled “Who You Calling Mediasaurus?” Its subtitle was: “The New York Times dodges Michael Crichton’s death sentence”. It asked and tried an answer the question: Where did Crichton go wrong?

Shafer wrote: “Fables of the near future have a way of never materializing, whether they be fevered dreams of nuclear energy too cheap to meter or fossil fuels too expensive to burn. To be fair, Crichton wasn’t the only one to get puking drunk on the new media moonshine. Many of us spent a lost weekend—sometimes months—in a stupor after reading early issues of Wired. But instead of blotting out conventional media, the emerging Infotopia seems only to have made the conventional media more ubiquitous.”

Shafer asked: “Who would have predicted in 1993 that America’s great dailies (minus the Wall Street Journal) and the news networks would dodge both extinction and irrelevance by erecting Web sites overnight and giving their content away? That they would use their Web sites to keep us informed 24-hours-a-day in a way that we take for granted today but that would have astonished us nine years ago?”

In an email interview with Shafer at the time, Crichton acknowledged his own limitations: “I don’t have a lot invested in whether my predictions are right or wrong; I assume that nobody can predict the future well. But in this particular case, I doubt I’m wrong, it’s just too early.”

In that interview, Crichton said he wished he had foreseen “the effect of big media conglomerates combined with the universal decision to make news into entertainment. It’s all headlines and chat now. Factual content is way down, accuracy has vanished (it’s not even a goal any longer), and public confidence in media is at an astonishing low. Not surprisingly, audiences are shrinking.”

Crichton admitted at the time that the personalized ‘infotopia’ he envisioned in 1993 had yet to arrive. He scoffed at the Web for being too slow. “Its page metaphor, too limiting. Design, awful. Excessive hypertexting, too distracting. Noise-to-signal ratio, too high.”

Who succeeds mediasaurus?

Who succeeds mediasaurus?

Now fast-forward to May 2008. The same Jack Shafer, once again writing in Slate, published a piece titled “Michael Crichton, Vindicated”. It was introduced as: “His 1993 prediction of mass-media extinction now looks on target”.

In this essay, Shafer wrote: “As we pass his prediction’s 15-year anniversary, I’ve got to declare advantage Crichton. Rot afflicts the newspaper industry, which is shedding staff, circulation, and revenues. It’s gotten so bad in newspaperville that some people want Google to buy the Times and run it as a charity! Evening news viewership continues to evaporate, and while the mass media aren’t going extinct tomorrow, Crichton’s original observations about the media future now ring more true than false. Ask any journalist.”

Read Jack Shafer’s full interview with Michael Crichton in Slate, May 2008

the weapon that killed Mediasaurus

Revealed: the weapon that killed Mediasaurus

By this time, Crichton was more positive about the web. He noted that the Web has “made it far easier for the inquisitive to find unmediated information, such as congressional hearings.” It’s much faster than it used to be, and more of its pages are professionally assembled.

Crichton suggested that readers and viewers could more objectively measure the quality of the news they consume by pulling themselves “out of the narcotizing flow of what passes for daily news.” Look at a newspaper from last month or a news broadcast.

“Look at how many stories are unsourced or have unnamed sources. Look at how many stories are about what ‘may’ or ‘might’ or ‘could’ happen,” he said. “Might and could means the story is speculation. Framing as I described means the story is opinion. And opinion is not factual content.”

He summed it up with something we already know: “The biggest change is that contemporary media has shifted from fact to opinion and speculation.”

It was interesting to note how mainstream media outlets paid tributes to Crichton this week. He was remembered for the entertaining story teller he truly was, and some even questioned his mixed legacy, for example being an ardent skeptic of global warming – thus batting for the fossil fuel cartels even if only inadvertently.
But I could find few references to his perceptive critique of the mass media.

Who says media likes to turn the spotlight on itself?

PS: I was intrigued to see The New York Times’ reasonably benign obit on the author who predicted their demise. Here’s a collection of Times commentary on him – and some op eds he wrote for them.