සිවුමංසල කොලූගැටයා #182: අඩසියවසක් ළමා ලොව කුල්මත් කළ ‘මිහිර’

The Sinhala children’s weekly newspaper Mihira just completed 50 years of publication. The paper, launched by Associated Newspapers of Ceylon Limited (ANCL, or Lake House) on 27 July 1964, holds nostalgic memories for those of us who grew up in the 1960s and 1970s with limited access to reading material.

In this week’s Ravaya column (in Sinhala), I invoke some memories. I wrote an English blogpost along similar lines a few days ago:

Mihira at 50 (‘මිහිර’ ළමා පුවත්පතේ 50 වැනි උපන් දිනය): Sparking imagination of millions

Mihira children's newspaper first issue - 27 July 1964

Mihira children’s newspaper first issue – 27 July 1964

මීට දෙවසරකට පමණ පෙර ජ්‍යෙෂ්ඨ පත‍්‍රකලාවේදී එඞ්වින් ආරියදාස සූරීන් සමග කළ දීර්ඝ සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී මා ඔහුගෙන් ඇසුවා මෙරට පත‍්‍ර කලාවේ ස්වර්ණමය අවධිය වූයේ කුමන කාලය ද කියා. ඔහු එක්වරම කීවේ 1960 දශකය බවයි. පත‍්‍ර කලාවේදීන්, කතුවරුන් හා පාඨකයන් අතර ගනුදෙනුව ප‍්‍රශස්ත මට්ටමකට පත් වී සැමගේ නිම්වලලූ පුළුල් වූ කාලයක් ලෙස ඔහු එය විග‍්‍රහ කළා.

Groundviews.org 12 April 2013: Looking Back at Six Decades of Lankan Journalism: What went wrong?

දවස නිවසේ ආරම්භය (1960) හා ඇත්ත පත‍්‍රයේ ආගමනයට (1964) අමතරව ප‍්‍රධාන පෙළේ පත‍්‍ර සමාගම් වෙතින් වාරික ප‍්‍රකාශන ගණනාවක් එළිදුටුවේ ද එම දශකයේයි. ලේක්හවුස් ආයතනයෙන් සරසවිය, මිහිර, තරුණි හා සුබසෙත වැනි සතිපතා පත්තර ආරම්භ කෙරුණා.

1960 ගණන්වල ඉපදී 1970 හා 1980 දශකවල හැදුණු වැඩුණු මගේ පරම්පරාවේ ඇත්තන්ට මතක තිබෙන බලපෑමක් කළේ ළමයින්ට කැපවුණු මිහිර පත්තරයයි.

1964 ජූලි 27 අරඹන ලද මේ සතිපතා පත්තරයට වසර 50ක් පිරුනේ ගිය මාසයේයි. මිහිර මා දැන හඳුනාගත් හා නිතිපතා කියැවූ මුල්ම පත්තරයයි. මේ නිසා මට මිහිර ගැන සුමිහිරි මතකයන් තිබෙනවා.

මිහිර බිහි වන විට මා ඉපදී සිටියේ නැහැ. මගේ පියා මට මුල් වරට මිහිර පිටපතක් ගෙනැවිත් දෙන විට මගේ වයස අවුරුදු තුන හමාරක් පමණ වන්නට ඇති. 1969 අගදී.

පින්තූර බලමින් අමාරුවෙන් වචන ගලපා ගනිමින් නමුත් මහත් උද්‍යොගයෙන් මා මිහිර කියවූවා. මිහිර මගේ නිම්වළලූ පුළුල් කළා. මට නව ලෝකයක් විවර කළා. පසු කලෙක මා දැන ගත්තේ මගේ සමවයස් කණ්ඩායමේ බොහෝ දෙනෙකු ද මේ අත්දැකීම ලැබූ බවයි.

මිහිරේ පරිකල්පනය හා වින්දනය රැගෙන ආ දෙආකාරයක නිර්මාණ තිබුණා. දෙස් විදෙස් සංස්කෘතීන්ගෙන් උකහාගත් විවිධාකාරයේ ළමා කථා, ප‍්‍රවාද, උපදේශ කථා හා සුරංගනා කථා පළ වුණා. මේවා බොහොමයකට මුල් යුගයේ චිත‍්‍ර ඇන්දේ හරිප‍්‍රිය ගුණසේකරයි. පසු කලෙක නෙයෙල් ලසන්ත ද එයට එක් වුණා.

අද මෙන් ඕෆ්සෙට් මුද්‍රණ තාක්‍ෂණය නොතිබි 1960 හා 1970 දශකවල ඔවුන් වර්ණ සංයෝජනය කරමින් එවක පැවති ලෙටර්ප්‍රෙස් මුද්‍රණ ක‍්‍රමයෙන් උපරිම ප‍්‍රයෝජන ගත්තා. (ලේක්හවුස් ආයතනය ඕෆ්සෙට් තාක්‍ෂණයට මාරු වූයේ 1981දී.)

එකල මිහිරට නිතර ලිපි සැපයූ ලේඛකයන් අතර දෙල්තොට චන්‍ද්‍රපාල, පර්සි ජයමාන්න, තුසිත මලලසේකර මුල් තැනක් ගත්තා. පියසේන රතුවිතාන විටින් විට කවි කථා ලියුවා. එල්. සී. ජයසිංහ යන ආරුඪ නමින් ලේක්හවුස් පුවත්පත්වලට ලියූ හෙන්රි තෙන්නකෝන් ද කලක් ළමයින්ට උචිත විකට කථා මාලාවක් මිහිරට රචනා කළා.

Edwin Ariyadasa

Edwin Ariyadasa

දැනුම් ලෝකයෙන් විසිතුරු තොරතුරු නිතරම මිහිරට ගෙනා ලේඛකයකු වූයේ එඞ්වින් ආරියදාසයි. අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය, තාරකා විද්‍යාව, නව නිපැයුම්, ලෝක ප‍්‍රවෘත්ති අතරින් වැදගත් සිදුවීම් ආදිය ගැන සරල හා රසවත් ලෙස ඔහු ළමුන් සඳහා කථා කරන සිංහලෙන් ලිපි රචනා කළා.

ඔහුගේ ලිපිවල හෙඩිම් සමහරක් මට තවම මතකයි. අහසේ තරු ගැන ලියන විට ‘තාරකා ලස්සනයි: ගන්න බෑ – දෙන්න බෑ’ කියා තිබුණා. හෙලිකොප්ටරයේ ඉතිහාසය ඔහු විග‍්‍රහ කළේ ‘එදා බමරේ – අද හෙලිකොප්ටරේ’’ වශයෙන්.

මෙරට මාධ්‍ය හරහා පාරිසරික සන්නිවේදනයේ පුරෝගාමියකු වූ ආරියදාස සූරීන් 1970 දශකය මුලදී ලොව පුරා පැන නැගී ආ පරිසර සංරක්‍ෂණ උනන්දුව ළමා පාඨකයන්ට පහදා දුන්නේ නවීන විද්‍යා දැනුමත් දේශීය සොබා සම්පත් රැක ගැනීමේ උරුමයත් සංකලනය කරමින්.

වැඩිහිටියකු සමග වනසතුන් බලන්නට වනාන්තරයකට යන අයියා හා නංගී කෙනකුගේ චාරිකා කථාවක් සති ගණනාවක් තිස්සේ මිහිරේ පළ වුණා. එවන් ගමනකදී ගැලපෙන ඇඳුම්, නිසි ප‍්‍රවේශම්කාරි පියවර හා චර්යා රටා ගැන කතාන්දර ස්වරූපයෙන් කියා දුන්නා. මේ කථා මාලාවේ එක් කොටසක හෙඩිම වූයේ ‘‘ශබ්ද නොකර හෙමින් එන්න’’ යන්නයි. (වසර 40කට පසුවත් එය තවමත් මට මතකයි.)

W R Wijesoma - Image courtesy The Island

W R Wijesoma – Image courtesy The Island

මේ කථා ලියා තිබුණේ ‘විජේ මාමා’ නමින්. එහි රචකයා සුප‍්‍රකට කාටුන් චිත‍්‍රශිල්පි ඩබ්ලියු. ආර්. විජේසෝම බව මා දැන ගත්තේ වසර ගණනාවකට පසුව ඔහුත් මාත් උපාලි පුවත්පත් සමාගමේ එකට වැඩ කළ අවධියේයි. වනජීවීන්ට මහත් සේ ඇලූම් කළ ඔහු, විවේක ඇති හැම විටකම පාහේ කැමරාවකුත් රැගෙන වනාන්තර ප‍්‍රදේශවලට යාමට පුරුදු වී සිටියා. ඔහු මිහිරට කථා ලියා තිබුණේ තමන්ගේ දරුවන් කුඩා වියේදී වන චාරිකාවලට ගෙන ගිය අත්දැකීම් මතයි.

මා කියවන කාලයේ මිහිර විෂය මාලාවට සෘජුව අදාල ලිපි පළ කළේ නැතත්, විද්‍යා සිසුන්ට උපකාර වන අමතර කියවීම් ලෙස විද්‍යා ලිපි එහි හමු වූවා. වසර ගණනක් ‘විද්‍යාමාමා’ ලෙස ලියූ කේ. ආරියසිංහයන් හා තවත් අමතර විද්‍යාලිපි සම්පාදනය කළ තිලක් වීරසිංහයන් යන දෙදෙනාම දක්‍ෂ විද්‍යා ගුරුවරුන්.

පෘථිවියේ දිගු ජෛවීය පරිනාම ඉතිහාසයේ බිහි වී පසු කලෙක වඳවී ගිය ප‍්‍රාග්ඓතිහාසික ජීවින් ගැන විසිතුරු ලිපි පෙළක් මිහිරේ පළ වුණා. විවිධ ඩයිනසෝර් විශේෂ හා අනෙකුත් ආදි සත්ත්වයන් ගැන ජීවිත කාලයක් පවතින උනන්දුවක් මගේ මනසේ ඇති කළ මේ ලිපි ලියුවේ කවුදැයි මට දැන් සිහියට නගා ගත නොහැකියි.

අද මෙන් දැනුම පොතපත සුලබ නොවූ, ඉන්ටර්නෙට් නොතිබි එකල අපට මේ දැනුම බෙදා දෙන්නට මිහිරේ ලේඛක ලේඛිකාවන් ගත් උත්සාහය ඉතා වටිනවා. මේ තරම් දස්කම් තිබූ පිරිසක් මිහිර වටා ඒකරාශී කර ගන්නට එහි කතුවරුන්ට දක්‍ෂකමක් හා කැපවීමක් තිබුණා.

S A Dissanayake

S A Dissanayake

මිහිර කියවූ අපේ සිත් වඩාත්ම ඇද ගත්තේ ඇස්. ඒ. දිසානායක චිත‍්‍ර ශිල්පියා නිර්මාණය කළ අසාමාන්‍ය ගණයේ චිත‍්‍රකථායි. මිහිර ආරම්භයේ පටන් ඔන්න බබො නම් වූ මහ දිග චිත‍්‍රකථාවක් ඔහු වසර 15ක් පමණ සතිපතා ඇන්දා. බූ, බබා හා තුල්සි නම් එඩිතර දරුවන් තිදෙනෙකුගේ වික‍්‍රම ගැන කියවෙන ඔන්න බබො කථාව අප අපූරු පරිකල්පන ලෝකයකට රැගෙන ගියා. හොඳ හා නරක අතර නිරන්තර අරගලය මේ කථාවෙන් සංකේතවත් වූයේ පොඩියක්වත් බණ කියන ඔවදන් ශෛලියක් නොවී ඉතා සියුම් ලෙසින්.

ඔන්න බබො චිත‍්‍රකථාවට අමතරව දිසානායක සූරින් යෝධයා හා පඬිතුමා නම් හාස්‍යජනක චිත‍්‍රකථාවක් ද, ලෙඩ සුව කිරීමේ හාස්කම් තිබූ ඕලූ නම් දැරියක් වඩා ගෙතුණු ඕලූ චිත‍්‍රකථාව ද මිහිරට ඇන්දා.

දිසානායකයන් තරම් මිහිරේ තම නිර්මාණ සළකුණු රැුඳවූ තවත් ශිල්පියකු මට සිතා ගත නොහැකියි. මුල් යුගයේ මිහිර ගැන ආවර්ජනය කරන බොහෝ දෙනා වැඩිපුරම කථා කරන්නේ ඔහුගේ කථා ගැනයි. එදා මෙදා තුර වසර 50ක් තිස්සේ ඔහු තවමත් මිහිරට කථා අඳිනවා. මෙය සුවිශේෂී සබඳතාවක්. ඔහු ගැන අප වෙනම යළිත් කථා කළ යුතුයි.

1970 දශකය මුල යම් වකවානුවක කාටුන් ශිල්පි කැමිලස් පෙරේරා ද මිහිර ඔප කළා. ඒ ටික්කා නම් හාස්‍ය චිත‍්‍රකථා නිර්මාණයෙන්. කටකාර කොලූගැටයකු වන ටික්කාට පැහිච්ච කථා කියන්නට සමත් පැටෝ නම් සුරතල් ගිරවකු සිටිනවා. මේ දෙදෙනා ළමා ලෝකයේ කෝණයෙන් වැඩිහිටි ලෝකය දකින හැටිත්, සියුම් ලෙස වැඩිහිටියන් කරන දේ සරදමට ලක් කරන සැටිත් ටික්කා කථාවේ මූලික හරයයි.

චිත‍්‍රකථා නිසා ළමා මනස මොට වනවා හා දුෂණය වනවා යයි බිය පහළ කළ අපේ බකපණ්ඩිත සුචරිතවාදීන්ට දිසානායක හා කැමිලස් දෙපළ මිහිරෙන් ඉතා හොඳට පිළිතුරු දුන්නා.

මිහිර අසිිරිමත් කළේ මෙසේ කෘතහස්ත ලිපි රචකයන් හා චිත‍්‍ර ශිල්පීන්ගේ ඒකරාශී වීමයි. ළමා මනසට ගැලපෙන ලෙසින් බොහෝ දේ හරබරව ඉදිරිපත් කිරිමට ඔවුන් සමත් වුණා.

එයට සමාන්තරව මිහිර නවක ලේඛකයන්ට ද අතහිත දුන්නා. පාසල් දැරියන්ගේ නිර්මාණවලට එහි ඉඩ තිබුණා. මගේ ජීවිතයේ පළමු වතාවට පුවත්පතකට මා ලියූ නිර්මාණයක් පළ වුයේ මිහිර පත‍්‍රයේයි.

කොළඹ අශෝක විද්‍යාලයයේ තුන්වන ශ්‍රේණියේ සිසුවකු ලෙස මා ලියූ කවි පංතියක් 1975 ඔක්තෝබර් මස මිහිර පත‍්‍රයක පළ වුණා. ඔරලෝසුවක් ළමයකු දකින ආකාරය කැටි කර ගත් එය පළ වීමෙන් මා අතිශයින් උද්දාමයට පත් වූ සැටි මතකයි. ඉන් පසු මා ලියූ කෙටි රචනා හා කවි රැසක් මිහිරට යැවූ අතර ඉන් සමහරක් විටින් විට එහි පළ කරනු ලැබුවා. (එහෙත් මා නිතිපතා මාධ්‍යවලට ලිවීම අරඹා එයට ගෙවීමක් ද ලැබුවේ මිහිරට තරගකාරිව 1980දී අරඹන ලද විජය පුවත්පතින්.)

මිහිර දැනුම කෝෂ්ටාගාරයක් බවට සීමා නොවී ළමා මනස පරිකල්පනයෙන් ද සරු කළ බව මගේ අදහසයි. අවසාන විනිශ්චයේදී දැනුමටත් වඩා වටින්නේ පරිකල්පනයයි. දැනුම ගවේෂණයට අතහිත දෙන විශ්වකෝෂ, පාඨමාලා හා CD/DVDවලට වඩා මිහිර සුවිශේෂී වූයේ මේ නිසායි.

මිහිර ගැන මා මතක් කලේ හුදෙක් අතීතකාමය සඳහාම නොවෙයි. ලක් සමාජය ජනමාධ්‍යවලට වඩාත් සමීප වීම ඇරැඹුණේ 1960 ගණන්වලදී. එහි එක් අතුරු ඵලයක් වුයේ මාධ්‍ය හරහා ජනප‍්‍රිය සංස්කෘතියක් බිහිවීම. එයට එක් උදාහරණයක් නම් සතුට, සිත්තර වැනි චිත‍්‍රකථා පත්තර හරහා පැන නැගී කලකට පසු බැස ගිය චිත‍්‍රකථා උන්මාදය.

තමන්ට ආවේණික වූත් අහිංසකවූත් බලපෑමක් කරන්නට මිහිර පත‍්‍රයට හැකිවුණා. මිහිර කියවමින් අකුරු කළ හා ලෝකය හඳුනාගත් මුල් පරම්පරාවේ ඇත්තෝ අද මේ රටේ ලොකු තැන්වල සිටිනවා. ඔවුන්ගේ සංස්කෘතික පොදු සාධකය මිහිරයි. ඔන්න බබො හා යෝධයා වැනි චරිතයි.

පත්තර සංඛ්‍යාව ඉහළ ගිය 1980 දශකයෙන් පසු මෙබඳු පොදු බලපෑමක් තනි ප‍්‍රකාශනයකට කළ හැකියාව ද අඩු වුණා. පත්තර මහගෙදරින් කළ මතක සිටින ලොකු වැඩක් හැටියට 50 සපිරුණු මිහිර පත්තරය සිහිපත් කළ හැකියි.

See also: ළමයින්ට දැනුම විනෝදය ගෙන එන ‘මිහිර’ ට 50යි

Mihira 50th anniversary issue - 28 July 2014

Mihira 50th anniversary issue – 28 July 2014

Advertisements
Posted in Biographical, Cartoons, children, Education, Environmental journalism, Journalism, Media, Ravaya Column, Sri Lanka, Story telling, Verse, Writing, youth. Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . 3 Comments »

Cartooning on climate change: Young artists rise to the challenge

Cartoon contest top prize winners with British Council director and chief guest (all front row) and four judges (all back row) at awards ceremony, Colombo 6 March 2010

Man-made climate change is a complex planetary phenomenon. It has multiple causes and effects – not all of it immediately evident. Different areas of the world are going to be impacted differently and unevenly. Human response to the climate challenge has been patchy, and is mired in so much denial, rhetoric and political posturing.

So how do we capture this multiplicity in visual forms? Photographers go for the evidence and authenticity. Film makers work on both current impacts and future scenarios. What about cartoonists – who have to do their visual metaphors in a limited space that is static and two-dimensional? How much of climate change’s nuance and complexity can they really grasp and convey?

The short answer is: a great deal. On this blog, I’ve written that when it comes to cartoons, less is definitely more. Take, for example, many millions of printed words and probably thousands of minutes of airtime generated around the (over-hyped and under-performing) Copenhagen climate conference in Dec 2009. As I noted in blog posts on 17 Dec, 18 Dec and 21 Dec 2009, it was assorted cartoonists from around the world who summed it all up in a few perceptive strokes. This is why I keep saying that when it comes to commenting on our topsy-turvy times, no one can beat cartoonists for their economy of words.

In late 2009, the British Council and the Ken Sprague Fund of UK organised a cartoon contest on climate change which was open to all Lankan citizens from 18 to 35 years. They offered attractive prizes for anyone who could be ‘seriously funny’ about this global crisis. The participants could submit entries under 6 themes: drought and water shortage; deforestation and rain forest destruction; melting of the ice caps; role of industry in polluting the atmosphere; devastation of our seas and disappearance of marine life; and climate change in an urban environment.

Some 400 entries were received from 175 contestants (each person could submit up to 5 entries) – which surprised and delighted the organisers. During the past few weeks, I have been involved in judging these cartoons to select the top winners and commended entries. Joining me in this enjoyable task were nationally recognised professional cartoonist Wasantha Siriwardena and environmentalist Nimal Perera. We worked with a British counterpart, top cartoonist Michal Boncza Ozdowski.

Michal Boncza Ozdowski (L) and Wasantha Siriwardena conducting cartoon workshop

The winners were announced, with awards and certificates, on 6 March 2010. It coincided with a half-day workshop on cartooning conducted by Michal and Wasantha. The chief guest at the ceremony was Camillus Perera, the seniormost Lankan cartoonist still professionally active.

As national judges, we looked at close to 200 cartoon entries that conformed with the contest’s published rules for eligibility. Since comparative ranking of creative works is never easy, we first agreed on four criteria for assessing the very diverse entries: cartoon value and humour; subject relevance to climate change (defined broadly); how effectively the climate related message was being communicated; and clarity and artistic merit of the entry.

Our initial judging coincided with the climate circus in Copenhagen, when we narrowed it down to a shortlist of 40 entries. We then individually scored these cartoons for each of our four criteria. We sometimes had to discuss and demarcate how far the scope of the contest could stretch. For example, when is an entry a good work of art but not a cartoon (more like a poster)? And what are the acceptable limits in the thematic or subject coverage of a vast topic like climate change?

The British Council later shared the full shortlist with Michal Ozdowski, who provided his own rankings and comments. We met again in February 2010 to discuss and reconcile our rankings — and found that our separately done rankings broadly agreed! (Note: During this entire judging process, the identity of artists was withheld and we only knew each entry by a number. In fact, we judges discovered the names only on the day of the awards ceremony, to which all shortlisted contestants were invited.)

Additionally, Michal kindly offered crisp comments about the top three winners, which became citations at the awards ceremony. So here are the winners of climate change cartoon contest 2009:

First prize: Welcome to the North Pole! By by Shamanthi Rajasingham

First prize winning climate cartoon - by Shamanthi Rajasingham

Citation for first prize: It is uncomplicated – a great advantage when satirising. Its composition is strong and imaginative, the draughtsmanship confident.

Second Prize: “I pray for water, not nectar” by Dileepa Dolawatte

Second prize winning climate cartoon by Dileepa Dolawatte

Citation for second prize: Apart from the vibrant and highly accomplished draughtsmanship, it lampoons brilliantly the fairy’s naivety – a funny eye-opener. Incorporates very cleverly traditional beliefs and myths. Here we are truly past the dodgy miracles stage in the climate change battles…

Third Prize: Theme – Drought and water shortage, by W M D Nishani

Third prize winning climate cartoon by W M D Nishani

Citation for third prize: An eloquent, if over-didactic, strip cartoon – could be quite effective in women’s publications. Coherent draughtsmanship catalogues effectively the woes of a ‘get-rich-quick’ development.

See all the highly commended and commended entries on the British Council website.

Long Live Siribiris – and his creator Camillus Perera!

Nalaka Gunawardene (L) with cartoonist Camillus Perera - photo by Malaka Rodrigo

In January 2009, writing a tearful farewell to the slain newspaper editor and investigative journalist Lasantha Wickrematunga, I invoked the memory of Siribiris. I wrote: Goodbye, Lasantha – and long live Siribiris!

Last weekend, I finally met the ‘father of Siribiris’ and was delighted to salute him in public.

Let me explain. Siribiris is an iconic cartoon character well known to two generations of Lankan newspaper readers. He is a creation of Camillus Perera, a veteran Lankan political cartoonist who has been in this uncommon profession for nearly 45 years.

Camillus started drawing cartoons in newspapers in 1966 with the Observer newspaper and the film magazine of the same publishing group, Lake House (then privately owned and under state control since 1973). He draws pocket cartoons, political cartoons as well as satirical comic strips. His most enduring accomplishment has been the creation of a set of regular characters who have developed a loyal following over the years. Among them are the wily Siribiris, prankster Gajaman, fashionable young lady Dekkoth Pathmawathie, smart alec kid Tikka and sporty Sellan Sena.

These and other characters are very ordinary and very real, and they inhabit an undefined yet familiar place in the cartoon universe that most Lankan newspaper readers can easily relate to — it’s a bit like R K Narayan’s fictitious village of Malgudi.

puncturing egos for 40 years

Siribiris (left): puncturing egos for 40 years

My own favourite, Siribiris, is really Everyman personified: long-suffering, taken for granted by politicians, exploited by businessmen, hoodwinked by corrupt officials, and always struggling to simply stay alive. He is down but not yet out. The only way that poor, unempowered Siribiris can get back at all those who take advantage of him is to puncture their inflated egos and ridicule them at every turn. And boy, does he excel in that!

I grew up enjoying Camillus cartoons in various newspapers meant for children, youth and general readers. I had occasionally seen him being interviewed on TV. But I’d never seen or met him in person — until now. It happened when the British Council Sri Lanka invited Camillus as chief guest at their awards ceremony in the climate change cartoon contest they organised, which I helped judge with three others.

As the master of ceremonies, I announced: “It’s a great pleasure and honour for me to introduce Camillus Perera, the senior-most cartoonist in Sri Lanka who is still professionally active. Indeed, he has been drawing cartoons for as long as I have been alive — for he started his long innings in the same year I was born!”

Cartoon universe of Camillus Perera

Camillus, a small made and pleasant man, spoke briefly and thoughtfully. (As I keep saying, we writers just can’t beat cartoonists in the economy of words!). He recalled how he’d used the British Council Library for visual references for years before the web made it much easier to search. He congratulated all those who won prizes or commendations in the contest.

Many years ago, I privileged to count senior cartoonist W R Wijesoma as a senior colleague when we both worked for The Island newspaper. Now I have finally met Camillus Perera, another hero of mine still practising his craft and drawing regularly for Rivira Sunday newspaper, as well as The Catholic Messenger and Gnanartha Pradeepaya. My only regret is that I don’t follow any of these newspapers on a regular basis, even though I try hard to keep up with Siribiris on the web…

There is a bit more than childhood idol worship involved here. Satire is one of the last domains we are left with when freedom of expression comes under siege.

As I wrote in July 2009in a blog post on news wrapped up in laughter: “There is another dimension to satirising the news in immature democracies as well as in outright autocracies where media freedoms are suppressed or denied. When open dissent is akin to signing your own death warrant, and investigative journalists risk their lives on a daily basis, satire and comedy becomes an important, creative – and often the only – way to comment on matters of public interest. It’s how public-spirited journalists and their courageous publishers get around draconian laws, stifling regulations and trigger-happy goon squads. This is precisely what is happening right now in countries like Kenya and Sri Lanka, and it’s certainly no laughing matter.“

Taken in that light, Camillus Perera is not just a popular and entertaining cartoonist adorning Sri Lanka’s newspaper industry. He is a gentle giant in the world of journalism — a man of few words whose sharp wit and keystrokes are more piercing than any number of words that we writers and journalists can churn out. He is a living cultural treasure.

So long live both Siribiris — and Camillus Perera!

Goodbye, Lasantha Wickramatunga – and long live Siribiris!

No discussion or debate...

Colombo General Cemetery: No discussion or debate...

This is a view of Colombo’s main cemetery, the final resting place for many residents of Sri Lanka’s capital and its suburbs. I took this photo less than a month ago, when I visited a grave on a quiet morning.

The late Bernard Soysa, a leading leftist politician and one time Minister of Science and Technology, once called it ‘the only place in Colombo where there is no discussion or debate’.

This afternoon, family, friends and many sorrowful admirers of Lasantha Wickramatunga, the courageous Sri Lankan newspaper editor who was brutally slain last week in broad daylight, took him there — and left him behind amidst the quiet company.

But not before making a solemn pledge. All thinking and freedom-loving people would continue to resist sinister attempts to turn the rest of Sri Lanka into a sterile zombieland where there is no discussion and debate. In other words, rolling out the cemetery to cover the rest of the island.

The last laugh?

The last laugh?

Silencing Lasantha was the clear aim of cowardly gunmen who intercepted him on his way to work and shot him at pointblank. Tarzie Vittachi, the first Lankan newspaper editor to be forced into exile 50 years ago for freely expressing his views on politically sensitive issues, once called such attacks ‘censorship by murder’. (Alas, since Tarzie uttered those words in 1990, shooting the messenger has become increasingly common in Sri Lanka.)

Rex de Silva, the first editor that Lasantha worked for (at the now defunct Sun newspaper) in the late 1970s, has just cautioned that Lasantha’s murder is the beginning of ‘the sound of silence’ for the press in Sri Lanka. Can this sound of silence be shattered by the silent, unarmed majority of liberal, peace-loving Lankans who were represented at the funeral service and the Colombo cemetery today?

And would they remember for all time Edmund Burke’s timeless words: “All that is necessary for the triumph of evil is that good men do nothing”?

How many would actually read, absorb and heed the deeply moving words of Lasantha’s one last editorial, copies of which were distributed at the cemetery and the religious service before that?

That editorial, which appeared in The Sunday Leader on 11 January 2009, embodies the best of Lasantha Wickrematunga’s liberal, secular and democratic views.

As I wrote in another tribute published today by Himal Southasian and Media Helping Media: “I have no idea which one – or several – of his team members actually penned this ‘Last Editorial’, but it reads authentic Lasantha all over: passionate and accommodating, liberal yet uncompromising on what he held dear. I can’t discern the slightest difference in style.”

“And there lies our hope: while Lasantha at 51 lies fallen by bullets, his spirit and passion are out there, continuing his life’s mission. That seems a good measure of the institutional legacy he leaves behind. If investigative journalism were a bug, the man has already infected at least a few of his team members…”

Read the full story of The Sunday Leader team’s courage under fire

Read The Sunday Leader‘s tribute to its founding editor on 11 January 2009: Goodbye Lasantha

Much has been written and broadcast in the past 100 or so hours since Lasantha’s journey was brutally cut short by as-yet-unidentified goons who have no respect for the public interest or have no clue how democracies sustain public discussion and debate. I’m sure more will be written – some in outrage and others in reflection – in the coming days and weeks.

puncturing egos for 40 years

Siribiris (left): puncturing egos for 40 years

As we leave Lasantha to his rest, I remember Siribiris. For those unfamiliar with the name, Siribiris is an iconic cartoon character created by Camillus Perera, a veteran Sri Lankan political cartoonist who has been in the business as long as I have been alive.
Siribiris represents Everyman, who is repeatedly hoodwinked and taken for granted by assorted politicians and businessmen who prosper at the common man’s expense. The only way poor, unempowered Siribiris can get back at them is to puncture their egos and ridicule them at every turn. And boy, does he excel in that!

It’s no surprise that Lasantha – the bête noire of shady politicians and crooked tycoons – was very fond of Siribiris. Perhaps he saw his own life’s work as extending that of Siribiris in the complex world of the 21st century. That he did it with aplomb and gusto – and had great fun doing it, sometimes tongue stuck out at his adversaries – will be part of Lasantha’s enduring legacy. (As his last editorial reminded us, in 15 years of investigative journalism on a weekly basis, no one has successfully sued the newspaper for defamation or damages.)

So Goodbye, Lasantha. And Long live Siribiris!

Daily Mirror, Sri Lanka

Cartoon by Gihan de Chickera, Courtesy: Daily Mirror, Sri Lanka