සිවුමංසල කොලූගැටයා #107: දැනුම ගවේෂණය – එදා සහ අද

In this week’s Ravaya column (in Sinhala), I reflect on how IT/ICT has drastically changed how we look for information and knowledge.

Nalaka Gunawardene signing copies of Arthur C Clarke Chintana Charika at the launch on 18 Dec 2012 in Colombo

Nalaka Gunawardene signing copies of Arthur C Clarke Chintana Charika at the launch on 18 Dec 2012 in Colombo

2012 දෙසැම්බර් 18 වනදා මගේ අලූත් ම පොත ‘ආතර් සී. ක්ලාක් චින්තන චාරිකා’ එළිදැක්වීමට සරල හා චාම් රැස්වීමක් කොළඹ ජාතික පුස්තකාලයේ පැවැත්වුණා. පොත් ලියන හා කියවන ඕනෑ ම කෙනකුට විවෘත වූ මේ සභාවට සියයක් පමණ දෙනා සහභාගි වූවා. එයින් බහුතරයක් දෙනා පොතේ පිටපත් එදින මිලදී ගත්තා.

පොත් පිටපත් මා ලවා අත්සන් කරගන්නට පෙළ ගැසුණු පාඨකයන් පිරිසට නුදුරින් තලතුනා වියේ මහත්මයකු තැන්පත්ව බලා සිටියා. සෙසු පිරිස මා සමඟ කථාබහ කර හමාර වූ පසු සෙමින් මට සමීප වූ මේ තැනැත්තා මට කීවේ ටිකක් දුක හිතෙන කථාවක්.

කොළඹට තරමක් දුර බැහැර පෙදෙසක සිට ඔහු පැමිණ තිබුණේ පොතේ පිටපතක් ද රැගෙන ආපසු යාමේ මහත් ඕනෑකමින්. එහෙත් (ගමන් වියදම සිතුවාට වඩා මඳක් වැඩි වූ නිසාදෝ) එදින සහන මිල වූ රු. 350ට රුපියල් පනහක මදි පාඩුවක් මතු වෙලා. ඉතා කාරුණිකව හා අහිංසක ලෙසින් ඔහු මගෙන් ඇසුවේ කුමක් කළ හැකි ද කියා.

මා ඔහුගේ මදිපාඩුව සම්පූර්ණ කොට පොතේ පිටපතක් මිලදී ගන්නට සැළැස් වූයේ ඔහුගේ ආත්ම ගෞරවය රැකෙන පරිද්දෙන්. ඇත්තටම අප පොත්පත් ලියන්නේ මෙබඳු උද්‍යෝගශීලි පාඨකයන්ටයි.

ඒ සමඟ මගේ සිහියට ආවේ දැනුම් පිපාසයෙන් පෙළුණු, එහෙත් අතමිට සරු නොවූ දරුවන් දෙදෙනකු එම අභියෝගය ජය ගත් සැටියි.

මොහොතක් විසිවන සියවසට ආපසු යන්න.

1920 දශකය අගදී එංගලන්තයේ ගම්බද පළාතක ගොවි පවුලක දරුවෙක් පරිනාමය, විශ්වය, ඉතිහාසය හා විද්‍යාව ආදී විෂයයන් ගැන මහත් සේ උනන්දු වනවා. ගමේ පාසලේ කුඩා පුස්තකාලයෙන් ඔබ්බට යන්නට ඔහුට අවශ්‍යයි. එහෙත් තමන්ගේ ම පොත් මිලට ගන්නට ඔහු ළඟ එතරම් මුදල් නැහැ.

මේ නිසා උපක‍්‍රමශීලි වන දරුවා, තමන්ගේ ගමේ පොත් වෙළඳසැලකට ගොස් එහි අලෙවියට තිබෙන සමහර පොත් දිනකට පරිච්ඡ්දය බැගින් කියවනවා. පොත් සැලේ හිමිකරුට ටික දිනකින් මෙය තේරුම් ගියත් දරුවාගේ ධෛර්යය ගැන පැහැදී එයට නිහඬව ඉඩ දෙනවා. ඊට අමතරව පාසල් කෑම විවේකයේ යමක් කන්නට අම්මා අතට දෙන සුළු මුදලින් ද දරුවා අඩු මිලට විකිණෙන පාවිච්චි කළ පොත්පත් හා සඟරා (secondhand) මිල දී ගන්නවා.

1980 දශකය මුලදී ශ‍්‍රී ලංකාවේ කොළඹ ප‍්‍රධාන පෙලේ රජයේ පාසලකට යන තවත් දරුවෙක්, පන්ති කාමරයට හා විෂය මාලාවට කොටු නොවී නව දැනුම සොයා තමන්ගේ ම චාරිකාවක් යනවා. ඉන්ටර්නෙට් නැති ඒ අවධියේ ඔහුට පිහිටට එන්නේ කියවා ඉවතලන ජාත්‍යන්තර පුවත් සඟරා (TIME, Newsweek), විද්‍යා සඟරා හා පතපොතයි.

මරදානේ මැකලම් පාරේ (විජේවර්ධන මාවත) මෙබඳු පොත් විකිණෙන කුඩා පොත්සැල් ඔහුගේ ප‍්‍රියතම ස්ථානයක් වනවා. කැන්ටිමෙන් කන්නට අතට ලැබෙන සීමිත මුදල ඔහුත් බොහෝ සේ වැය කරන්නේ පොත්පත් සඳහායි.

අඩ සියවසක කාල පරතරයක, ලෝකයේ දුරු රටවල් දෙකක වෙනස් වූ පසුබිම් සහිත මේ දරුවන් දෙදෙනා දැනුම සොයා යාමට යොදා ගත් උපක‍්‍රම එක සමානයි. මෙයට සමාන අත්දැකීම් ඇති දැනුම් ගවේෂී තවත් බොහෝ බාල හා වැඩිහිටි අය සිටිනවා.

ඉහත දරුවන් දෙදෙනාගෙන් ලාංකික දරුවා මමයි. එංගලන්ත දරුවා පසු කලෙක විද්‍යා ලේඛකයකු ලෙස ලෝක පූජිත වූ ආතර් සී. ක්ලාක්.

1980 දශකය අග භාගයේ සිට මේ සුවිශේෂි චින්තකයා හා නිර්මාණශීලි ලේඛකයා සමඟ ඔහුගේ පර්යේෂණ සහායකයා ලෙස ක‍්‍රියා කිරීමේ දුර්ලභ අවස්ථාව මට ලැබුණා. ඒ ගැන ආවර්ජනා සමූහයක් මෑතදී එළි දුටු මගේ පොතෙහි ඇතුළත් වනවා. නමුත් තවත් පොතක් පිරවිය හැකි බොහෝ මතකයන් ද තිබෙනවා.

ශ‍්‍රී ලංකාවට ටෙලිවිෂන් ආගමනය 1979දීත්, වාණිජ මට්ටමේ ඉන්ටර්නෙට් සබඳතාවන් හඳුන්වා දීම 1995දීත් සිදු වුණා. මේ සන්නිවේදන තාක්ෂණයන් වඩාත් ප‍්‍රචලිත වී තොරතුරු සමාජයක් බිහිවීම සමඟ දැනුම සොයා යාමේ අලූත් මාර්ග විවෘත වී තිබෙනවා.

පුද්ගල පරිගණක (Personal Computer) වඩාත් පුළුල්ව අපේ රටේ භාවිතයට ආවේ 1990 දශකයේ. ඒ සමග ම සංගත තැටි (CD-ROM) අපේ අංකුර තොරතුරු සමාජයේ සංසරණය වන්නට පටන් ගත්තා. ඉන්ටර්නෙට් සබඳතා ඇරඹෙන්නට කලින් නව දැනුම ගවේෂණය සඳහා වටිනා අත්වැලක් ලැබුණේ සංගත තැටිවලින්.

සංගත තැටි ආ අළුත අපට ඒවා පෙනුනේ තාක්‍ෂණික මැජික් වගෙයි. බලා ගෙන ගියා ම සංගත තැටියක් කරන්නේ අපූරු වැඩක්. ඉතා විශාල තොරතුරු ප‍්‍රමාණයක් සංයුක්ත විධියට ගබඩා කරනවා. වචන පමණක් නොවෙයි. ඡයාරූප, වෙනත් රූප සටහන්, සිතියම්, වීඩියෝ ඛණ්ඩ, සංගීත භාණ්ඩ, හඩ පට කොටස් වැනි අන්තර්ගතයන් රැසක් එක ම ගබඩා මාධ්‍යයක හසු කර ගෙන තිබෙනවා. එමෙන් ම පහසුවෙන් ඒ අන්තර්ගතයන් අතර සැරිසරන්නට, යමක් ඉලක්කගතව සොයා යන්නට හැකියාව ද තිබෙනවා.

මෙකී හේතු නිසා සංගත තැටියක් කියන්නේ නූතන මැජික් තමයි. 1970 දශකයේ වුණත් මෙබන්දක් ගැන විස්තර කළ හැකි වූවා නම් එය විද්‍යා ප‍්‍රබන්ධයක් හැටියට සැළකෙන්නට ඉඩ තිබුණා.

ආතර් සී. ක්ලාක් තමන්ගේ සුප‍්‍රකට ක්ලාක්ගේ තුන්වන නියමයෙන් (Arthur C Clarke’s Third Law) මෙහෙම කිව්වා: “අතිශයින් දියුණු වූ තාක්‍ෂණයක් අපට මැජික්වලින් වෙන් කර හදුනා ගන්නටත් අපහසුයි.” (“Any sufficiently advanced technology is indistinguishable from magic.”)

Bill Gates with CD in hand - from National Geographic Magazine, 1994

සංගත තැටි ලෝකයේ ජනප‍්‍රිය වන්නට පටන්ගත් 1990 දශකයේ මුල් යුගයේ නැෂනල් ජියෝග‍්‍රැෆික් (National Geographic) සගරාවේ ඒ ගැන ලිපියක් සමග අපූරු ඡයාරූපයක් පළ කර තිබුණා. තොරතුරු සමාජයේ ඉදිරි ගමනට පාර කැපූ දැවැන්තයකු වන බිල් ගේට්ස් විශාල ගසක කඹයකින් එල්ලී සිනාසෙමින් සිටිනවා. ඔහු අතේ සංගත තැටියක් තිබෙනවා. ඒ අසලින් මහ කන්දක් වගේ කඩදාසි ගොන්නක් ගොඩ ගසා තිබෙනවා.

මීටර් බර ගානක් උසට විහිදෙන මේ කඩදාසිවල තිබෙන සියළු අන්තර්ගතය අර තනි සංගත තැටියේ ඇති බව ඡයාරූපය ගැන විස්තරයේ කියැවෙනවා. සංගත තැටියේ හපන්කම් ගැන මා දුටු ඉතා ම විසිතුරු පැහැදිලි කිරීම එයයි.

දැනුම් ගවේෂණයට අවශ්‍ය මූලික ගුණාංග එදත් අදත් වෙනස් වී නැහැ. අසීමිත කුතුහලය, දැඩි උද්‍යෝගය, නොසිඳෙන දැනුම් පිපාසය හා චිත්ත ඒකාග‍්‍රතාව ඒ අතර වනවා. පොත් රැසක් ඇති පුස්තකාලයකට පිවිසි විට හෝ වෙබ් අඩවි ලක්ෂ ගණනක් හමුවේ හෝ අවශ්‍ය කුමක් ද කියා අප සීරුවෙන් තෝරා බේරා ගත යුතු වනවා.

එමෙන්ම තොරතුරු නිරවුල්ව හා නිවැරදිව අපේ අවශ්‍යතාවන්ට අදාළ කරගත් විට පමණයි එය දැනුම (knowledge) බවට පත් වන්නේ.

2011: The Year We Hit 7 Billion…Are we ready?

Coming soon to a planet near you: 7 Billion...and counting

Sometime during 2011, human numbers will add up to 7 billion.

That is 7,000,000,000 living and breathing people — all of who will need to be fed, clothed, sheltered and cared for in many other ways.

During this year, National Geographic magazine will publish a 7-part series examining specific challenges and solutions to the issues we face. The magazine introduces the series with its January cover story “7 Billion,” offering a broad overview of demographic trends that got us to today and will impact us all tomorrow. The first in-depth story will appear in the March issue, focusing on humans’ impact on the planet’s geology. Other stories will follow throughout 2011.

This clever video accompanies the coverage:

Correction added by NatGeo editors: in 2050, 70% of the population will be living in “urban areas,” not “megacities” as stated in an earlier version of this video.

A world party of 7 Billion?
In another short video on National Geographic website, Nigel Holmes imagines how much space we would need to host a world party for 7 billion people in 2011.

I don’t like the word population: it sounds cold, clinical and detached. Zoologists can talk about ant populations or elephant populations, but when demographers (and others, including journalists) refer to our the counting of species as human population, I somehow feel it’s too impersonal. Aren’t we more than mere numbers?

So in my own writing and TV scripts, I use the phrase human numbers.

Can you visualise 7 billion?

Semantics apart, our rising numbers are indeed a cause for concern. We didn’t quite see the ‘population bomb’ go off the way we were warned about – thank the secular Force – but we still face formidable challenges.

In 1987 — the year I entered journalism — human numbers passed five billion. A dozen years later, in 1999, the six billion was reached. By then, I too had added my contribution of one co-produced human being. Soon in 2011, we will be seven billion.

Our planet’s natural systems are over-stretched not only by our sheer numbers, but also by our technologies and consumption. The many signs of planetary stress include accelerated loss of species, fast spreading deserts, and declining air and water quality. To cap it all, scientists now confirm that human activity is changing our climate.

On the New York Times Dot Earth blog, science writer Andrew C. Revkin regularly examines efforts to balance human affairs with the planet’s limits.

Romulus Whitaker: Mixing films and conservation in India

A young volunteer gets to know a snake at Agumbe research station - photo courtesy Rolex Awards

Romulus Whitaker introduces a young volunteer to a snake at Agumbe research station, Tamil Nadu, India – photo courtesy Rolex Awards

“I haven’t had to do a nine-to-five job ever in my life, and that is a very envious situation to be in if you like the wild. Life has been much like a river in that it picks you up and carries you along. I have got into things as they come towards me.”

That’s how Romulus Whitaker, reptile and amphibian specialist, conservationist and filmmaker sums up his long, eventful and illustrious career. At 65, he is full of zest for life, ready to take on new challenges in protecting India’s forests and wildlife.

His current ambition, for which he has just been selected as an Associate Laureate in the 2008 Rolex Awards for Enterprise, is to create a network of rainforest research stations throughout India.

I caught up with this American-born, naturalised Indian citizen a few days ago when he and fellow Indian Moji Riba were presented with their Rolex awards at a ceremony in New Delhi.

Of course, I’d heard about Romulus (Rom) Whitaker for years and seen some of his natural history films. In some ways, his style was a bit like that of ‘The Crocodile Hunter’ Steve Irwin — putting himself in the picture, sometimes in daring encounters with potentially dangerous animals…all in the name of bringing nature a bit closer to us in our living rooms.

But such similarities go only so far. Rom takes a less dramatic and more philosophical approach to humans’ relationship with Nature. For him, television is only a means to an end. As Rolex award profile put it, “the combination of a foreign name, mildly Viking looks inherited from his Swedish mother, an unexpected fluency in local Indian dialects and a thoroughly irreverent attitude” makes him “a highly unconventional yet effective conservationist in a country far from his birthplace”.

To catch a glimpse of this remarkable man, watch this ‘Incredible India’ PSA featuring Romulus Whitaker:

Rom was the founder director of the Snake Park in Chennai. The park was established in 1972 ‘to preserve the endangered reptile species in the sub continent’.

Rom’s career in film making was a byproduct of his life-long desire to bring people and Nature closer. He chronicled his venture into the world of television and film in a chapter he wrote for a book published by India’s Centre for Environment Education and TVE Asia Pacific in 2002. In that book, titled Wild Dreams, Green Screens, eight leading Indian film-makers shared insights about their careers, including how and when they decided to get involved in this field. They also talked about some of the exciting — and frustrating — experiences they have had while filming nature and wildlife.

From dreams to screen...

From dreams to screen…

In the early 1970s, Rom worked with a Russian film crew who turned up to do a sequence on snakes for a film based on the famous Kipling story, Rikki Tikki Tavi. “It was fun for me to help them figure out how to film a snake stealing an egg from a bird’s nest – and it took a whole week to do it. I was impressed by their patience and persistence,” Rom recalled in the book.

After that, every few months, some film crew would show up to do either a short news story on the Snake Park, or a short film on Indian snakes for foreign audiences. India’s stereotyped reputation as a land of snakes and snake-charmers partly fueled this interest.

Rom continues: “By the 1980s, I started thinking I knew something about making wildlife films – even though I didn’t have a TV, and there weren’t really very many such documentaries screened anywhere in India. I was aware that films could show and teach people about my beloved reptiles like nothing else. Surely the Snake Park with nearly a million visitors a year could make good use of such films, and I knew the visitors would go away with a new awareness of how beautiful, graceful and interesting reptiles are. A single broadcast on a TV channel and 20 million people would be able to see it all at once!”

Determined to do his own films, Rom teamed up with two school friends John and Louise Riber, and Shekar Dattatri, to make a film on India’s snakebite problem. They had a tiny budget (Indian Rupees 50,000, which is approximately US$ 1,000 today), an old Arri camera and ‘a lot of enthusiasm’.

One thing led to another. “‘Snakebite’ turned out to be a good little half-hour film which was translated into several Indian languages… Amazingly, this little film won a first prize at a festival in the United States, and was awarded the Golden Eagle by the American Movie and Television Federation. Lo and behold, I was a filmmaker!”

‘Snakebite’ (1985), made on 16 mm film, also launched the career of Shekar Dattatri, a multi-award winning Indian filmmaker who worked as an assistant director on this production. Coincidentally, Shekar was an Associate Laureate of the Rolex Award in 2004 for his ‘Wild India Project – Changing Hearts and Minds through Moving Images’.

Vikram Akula (left) presents Rolex Awards certificate to Romulus Whitaker in Delhi, 22 January 2009

Vikram Akula (left) presents Rolex Awards certificate to Romulus Whitaker in Delhi, 22 January 2009

We missed Shekar at the Delhi event – he couldn’t make it due to scheduling difficulties. But as Rom has written, the Whitaker-Dattatri partnership continued for several years while they struggled with ‘very crude equipment’ and tiny budgets. Films like ‘Seeds of Hope’ (on tree planting) and ‘A Cooperative for Snake Catchers’ followed.

Rom further writes in his chapter: “We worked hard on these films, learning as we went along month after month, working with really good people like the tree planters of Auroville and the Palni Hills Conservation Council, and, of course, the fantastic Irula tribals. We did have a few narrow escapes with snakes, but we always felt we were in much more danger driving down National Highway 45, than from any of our venomous subjects!”

Rom’s film making in the past two decades has taken him not only to the far corners of India, but to other biodiversity hotspots of the world – such as Indonesia. As the years passed, his enhanced reputation attracted big names in wildlife films, such as National Geographic, Discovery/Animal Planet and BBC Natural History. Combining his conservation knowledge with public education skills, Rom has also been presenter of several films.

The King (Cobra) and I

The King (Cobra) and I

These multiple involvements have earned him a string of awards – his documentary King Cobra made for National Geographic won him an Emmy award, considered the television equivalent of the Oscars.

Despite the rigorous demands of film making (and the occasional lure of television medium), Rom has remained active in conservation circles both within India and at global level. While many conservationists in India focus their attention on charismatic megafauna like tigers and elephants, Rom has stayed faithful to his chosen field of reptiles and amphibians. Years ago he realized that his beloved species cannot survive unless their natural habitats do. So, like many others, he evolved from naturalist to conservationist.

“A lot of us get wrapped up in our own little special animal and then we wake up and start thinking it has got to be habitat and it has to be eco-development that involves people and, now, in my case, it has crystallized into the whole idea of water resources,” he says.

Read his detailed CV for details on his conservation, publishing and film making accomplishments.

Rom’s colourful career has itself become a subject for other filmmakers. In 2007, he was featured in a critically-acclaimed documentary produced by PBS, under their “Nature” banner, on “super-sized” crocodiles and alligators, which was filmed in India, East Africa and Australia.

And in January 2009, Whitaker returned to the small screen in another “Nature” documentary on real-life reptiles such as Komodo dragons and Dracos that inspired tales of dragons.

Extract from The Dragon Chronicles, which premiered on PBS in January 2009:

Read the PBS/Dragon Chronicles interview with Rom Whitaker

The man who turned to moving images in the 1980s to move people’s minds towards conservation is still engaged in that business. He is a conservationist who puts a premium on public engagement, and especially on working with children and young people.

He says: “We are doing a lot of work with young people, bringing them to the forest and showing them what happens here and why it matters. It can be very difficult to change adult attitudes, but with the young, it is easier to get across the knowledge that what we are doing to the forests we are doing to ourselves.”

In Romulus Whitaker's hands, snakes become educational tools for children and icons of nature conservation. Photo courtesy Rolex Awards

In Romulus Whitaker\’s hands, snakes become educational tools for children and icons of nature conservation. Photo courtesy Rolex Awards