ආතර් සී. ක්ලාක් සහ ශ‍්‍රී ලංකාව: නිවැරදි තොරතුරු මෙන්න!

An introduction (in Sinhala) to Sir Arthur C Clarke’s half century of association with Sri Lanka, written by Nalaka Gunawardene. This is a chapter in the book ‘ආතර් සී. ක්ලාක් චින්තන චාරිකා’ (Mind Journeys with Arthur C Clarke), published in 2012.

See also: UTTAREETHARA: Biographical documentary on Arthur C Clarke (in Sinhala)

චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණය ලොවට කියාදුන් තැපැල් කන්තෝරු පවුලේ දරුවා

sir-arthur-clarke-with-sigiriya-in-background-photo-by-rohan-de-silva.jpg

රීමත් ආතර් සී. ක්ලාක් ගැන රී ලංකාවේ බොහෝ දෙනකු තුළ ගෞරවාන්විත හැඟිමක් ඇතත්, ඔහු ගැන නිවැරදි තොරතුරු හා නිරවුල් අවබෝධයක් බොහෝ දෙනකුට නැත. විද්වතුන් හා මාධ්යවේදීන් අතින් ඔහු ගැන වැරදි තොරතුරු නිතර රතිරාවය වෙයි.

මේ අතරින් ඉතා දැඩි ලෙස රචලිත වූ රබන්ධය නම් ඔහු රී ලාංකික පුරවැසියකු වීය යන්නයි. ඇත්ත තත්ත්වය නම් ආතර් චාල්ස් ක්ලාක් උපන්නේත්, මිය ගියේත් බිරතාන් ජාතිකයකු හැටියට බව . සිය උපන් රට ගැන තිබු ඇල්ම හා අභිමානය අඩු නොකර ඔහු, පසු කලෙක රී ලංකාවට ඉත සිතින් ඇලූම් කළේය. එහෙත් ඔහු කිසි දිනෙක රී ලාංකික පුරවැසිකම පැතුවේත් නැත. මෙරට කිසිදු රජයක් ඔහුට එය පිරිනැමුවේත් නැත. (එමෙන්ම සම්මාන පුරවැසි කියා දෙයක් නීතිමය වශයෙන් නැති නිසා එබන්දක් දීම හෝ ලැබීම ගැන කථාවේ කිසිම පදනමක් නැත.)

මේ පුරවැසි/සම්මාන පුරවැසි කථාව කෙතරම් පැතිර ගොස් ඇත්දැයි කිවහොත් එය එසේ නොවී යයි කරුණු හොඳහැටි පහදා දුන් පසුවත් සමහර මාධ් දැන දැන වරද යළිත් වමාරති.

මා රීමත් ක්ලාක්ගේ පෞද්ගලික කාර්යාලයේ සේවය කළ කාලයේ මාධ්යවේදීන්ට, ශිෂ්යයන්ට හා අන් අයට නොමිලේ බෙදා දෙන තොරතුරු කට්ටලයේ ක්ලාක් හා රී ලංකාව ගැන තොරතුරු සටහනක් තිබුණි. මේ එහි සිංහල අනුවාදයයි.

 නාලක ගුණවර්ධන

1917දී බි‍්‍රතාන්‍යයේ සමර්සෙට් ප‍්‍රාන්තයේ මයින්හෙඞ් ගම්මානයේ උපන් ආතර් චාල්ස් ක්ලාක්, මූලික හා ද්වීතියික අධ්‍යාපනය ටෝන්ටන්හි හුයිෂ් ග‍්‍රැමර් ස්කූල් නම් පාසලෙන් ලබා, පසුව ලන්ඩනයේ කිංස් කොලෙඡ් සරසවියෙන් ගණිතය හා භෞතික විද්‍යාව පිළිබඳ පළමුපෙළ උපාධියක් ලබා ගත්තේ ය. බි‍්‍රතාන්‍ය රජයේ ගණකාධිකාරී දෙපාර්තමේන්තුවෙන්, ඉන් පසු රාජකීය ගුවන් හමුදාවේත් (1939 – 1946) සේවය කළ ඔහු 1950 සිට පුර්ණ කාලීන වෘත්තිය ලේඛකයකු හා දේශකයකු හැටියට ක‍්‍රියා කළේ ය.

ඔහුට ශ‍්‍රී ලංකාව ගැන මුල් ම නෙතඟ බැල්ම ලැබුණේ අහම්බෙන් මෙනි. කිමිදීම හා සාගර ගවේෂණය ගැන ක්ලාක් තුළ තිබු ඉමහත් උනන්දුව නිසා 1950 දශකයේ ඔහු ඔස්ටේ‍්‍රලියාවේ මහ බාධක පරයට යන අතරවාරයේ ඔහු රැගත් “හිමාලයා” නෞකාව 1954 දෙසැම්බර් මාසයේ දින බාගයකට කොළඹ වරායට සේන්දු විය.

පසුව 1955 මාස කිහිපයක් තිස්සේ ශ‍්‍රී ලංකාවේ වෙරළ තීරය, නොගැඹුරු සාගරය හා රට තුළ විවිධ ස්ථාන ගවේෂණය කළ ක්ලාක්, මේ ඝර්ම කලාපීය දුපතට මහත් සේ ඇලූම් කරන්නට පටන් ගත්තේ ය. 1956දී ශ‍්‍රී ලංකාවේ කොළඹ නගරයේ පදිංචි වීමට තීරණය කළ ඔහු, හෙක්ටර් එකනායක නම් ලාංකික කිමිදුම්කරුවාත් සමඟ එක්ව “අන්ඩවෝටර් සෆාරීස්” (Underwater Safaris) නම් කිමිදුම් සමාගම ඇරඹී ය. මෙරට වෘත්තීය කිමිදුම් කටයුතුවලත්, කිමිදුම්කරුවන් පුහුණු කිරීමේත්, සාගර ආශ‍්‍රිත සංචාරක කර්මාන්තයේත් පුරෝගාමී මෙහෙවරක් එ හරහා ඉටු කළේ ය.

සමස්ත ඉන්දියානු සාගරයේ ම මුල් වතාවට දිය යට රූප ගත කරන ලද දර්ශන රැගත් Beneath the Seas of Ceylon නම් වාර්තා චිත‍්‍රපටය 1958දී නිර්මාණය කරනු ලැබුවේ ක්ලාක් සහ ඔහුගේ කිමිදුම් සගයන් වූ බි‍්‍රතාන්‍ය ජාතික මයික් විල්සන් හා ලාංකික රොඞ්නි ජොන්ක්ලස් විසිනි.

ශ‍්‍රී ලංකාවේ වර්ණයෙන් නිෂ්පාදිත මුල් ම සිංහල වෘතාන්ත චිත‍්‍රපටය වූ   “රන් මුතු දුව” (1962) සඳහා ආයෝජකයා වූයේත් ආතර් සි. ක්ලාක් ය. දිය යට ජවනිකා රැගත් මුල් ම සිංහල චිත‍්‍රපටය ද වූ එය මයික් විල්සන් විසින් රූපගත කොට, අධ්‍යක්‍ෂණය කරන ලද්දකි. එහි නිෂ්පාදකයා වූයේ ශේෂා පලිහක්කාර ය.

1956 සිට 2008 දක්වා වසර 50කට වැඩි කාලයක් ශ‍්‍රී ලංකාවේ පදිංචිව සිටි ආතර් සී. ක්ලාක්ට 1975දී ශ‍්‍රී ලංකා රජය හඳුන්වා දුන් නව ආගමන ප‍්‍රතිපත්තියක් යටතේ “පදිංචි ආගන්තුකයා” (Resident Guest) යන තත්ත්‍වය හිමි විය. මෙය රටේ ආර්ථික හා සමාජ සංවර්ධනයට දායක වන විදේශිකයන් සඳහා ක‍්‍රියාත්මක වන දිරි ගැන්වීමේ ක‍්‍රමයකි. එහෙත් ඔහු කිසි දිනෙක ශ‍්‍රී ලංකා පුරවැසිභාවය ඉල්ලූම් කළේ හෝ ලැබුවේ හෝ නැත. ඔහු දිවි ඇති තුරු ම බි‍්‍රතාන්‍ය ජාතිකයකු විය.

Sri Lankan President Junius Jayewardene chatting with Arthur C Clarke in Colombo - circa 1980

Sri Lankan President Junius Jayewardene chatting with Arthur C Clarke in Colombo – circa 1980

ශ‍්‍රී ලංකාවේ පදිංචිකරුවකු ලෙස මෙරට අධ්‍යාපනික, විද්‍යා පර්යේෂණ, පරිසර සංරක්‍ෂණ හා සන්නිවේදන තාක්‍ෂණ ක්‍ෂෙත‍්‍රයන්ට ආතර් සී. ක්ලාක් බුද්ධිමය දායකත්වය හා ඇතැම් විට මුල්‍යමය අනුග‍්‍රහය ද ලබා දුන්නේ ය. එයින් සැළකිය යුතු සේවාවන් කිහිපයක් මෙසේ ය:

  • 1979 සිට 2002 දක්වා වසර 23ක් පුරා මොරටුව සරසවියේ කුලපති (Chancellor) තනතුර අඛණ්ඩව හෙබ වීය. ජනාධිපතිරුන් සිවු දෙනෙකු විසින් යළි යළිත් ඔහු මේ තනතුරට පත් කරන ලදී.
  • 1959දී ශ‍්‍රී ලංකා තාරකා විද්‍යා සංගමය (Sri Lanka Astronomical Association) පිහිටුවා එහි ආරම්භක සභාපති ලෙස මෙරට ආධුනික තාරකා විද්‍යා කටයුතු දිරිමත් කරන්නට සහය දුන්නේ ය.
  • 1966දී නිල වශයෙන් ශ‍්‍රී ලංකාවේ සංචාරක කර්මාන්තය ඇරඹෙන්නටත් පෙර පටන් මෙරට සංචාරක ආකර්ෂණයක් ගැන විදෙස් මාධ්‍ය හරහා විශාල ප‍්‍රසිද්ධියක් ලබා දුන් ඔහු, පසුව සංචාරක මණ්ඩලයට හා සංචාරක සමාගම්වලට බොහෝ උපදෙස් හා යෝජනා නොමිලයේ ලබා දුන්නේ ය.
  • ශ‍්‍රී ලංකාවේ දුරස්ථ සන්නිවේදන ප‍්‍රතිපත්ති හා සැළසුම සඳහා හැකි සෑම විට ම තාක්‍ෂණික උපදෙස් දුන් ක්ලාක්, 1979-1982 කාලයේ මෙරටට ටෙලිවිෂන් මාධ්‍යය හඳුන්වා දීමට නොනිල මට්ටමින් දායක විය.
  • 1984දී මෙරටට නව තාක්ෂණයන් හඳුන්වාදීමට රාජ්‍ය ආයතනයක් ස්ථාපිත කරන විට එයට ඔහුගේ නම දීමට ජේ. ආර්. ජයවර්ධන රජය කළ යෝජනාවට ආතර් සී. ක්ලාක් එකඟ විය. ක්ලාක් මධ්‍යස්ථානයේ අනුග‍්‍රාහකයා (Patron) ලෙස කලක් ගරු තනතුර ද හෙබ වීය. එහෙත් මේ රාජ්‍ය ආයතනයේ පරිපාලනය හෝ පර්යේෂණ කටයුතු කිසිවකට ඔහුගේ සම්බන්ධයක් නොතිබුණි.

ටෙලිවිෂන් මාධ්‍යය හරහා ශ‍්‍රී ලංකාවට ලොව පුරා සුභවාදී ප‍්‍රතිරූපයක් බිහි කිරීමට ආතර් සී. ක්ලාක් දශක ගණනාවක් ස්වෙච්ජාවෙන් කටයුතු කළ බව හිටපු විදේශ අමාත්‍ය ලක්ෂ්මන් කදිරගාමර් මහතා වරක් ඉතා කෘතඥපූර්වකව පැවසීය. ඔහු ක්ලාක් හැඳින්වූයේ  “One man cheering squad for Sri Lanka” හැටියට ය.

භෞතික හා පාරභෞතික අබිරහස් පිළිබඳව විද්‍යාත්මකව ගවේෂණය කළ ලෝක ව්‍යාප්ත ටෙලිවිෂන් වැඩසටහන් පෙළක් 1980-1994 වකවානුව තුළ ආතර් සී. ක්ලාක් ඉදිරිපත් කළේ ය. බි‍්‍රතාන්‍ය සමාගමක් විසින් නිෂ්පාදිත මේ වැඩසටහන් සියල්ලේ ආරම්භය හා අවසානය ක්ලාක් රූපගත කළේ ශ‍්‍රී ලංකාවේ පියකරු ස්වභාවික ස්ථාන හා සාංස්කෘතික උරුමයන් පසුබිමේ තබා ගෙන ය. Arthur C. Clarke’s Mysterious World (1980), Arthur C. Clarke’s World of strange Powers (1985) yd Arthur C. Clarke’s Mysterious Universe (1994) යන මේ වැඩසටහන් මාලා  වසර ගණනාවක් පුරා Discovery ඇතුළු තවත් බොහෝ විදේශ ටෙලිවිෂන් සේවා හරහා විකාශය විය. මේ නිසා ඉතා වටිනා සංචාරක ප‍්‍රවර්ධනයක් නොමිලයේ ම ශ‍්‍රී ලංකාවට ලැබුණි.

sir-arthur-clarke-at-swami-rock-trincomalee-sri-lanka-by-rohan-de-silva.jpg

ශී‍්‍ර ලංකාවේ වෙරළ සංරක්‍ෂණය ගැන විශේෂ උනන්දුවක් දැක්වූ ක්ලාක්, හිරිගල්පර (කොරල්) කැඞීමට එරෙහිව පවත්නා නීති හරියාකාර ක‍්‍රියාත්මක කිරීමට මාධ්‍ය හරහා ප‍්‍රබල හඬක් නංවමින් වෙරළ සංරක්‍ෂණ නිලධාරීන්ට හා පර්යේෂකයන්ට නන් අයුරින් උපකාර කළේය.

1979 දී හික්කඩුව සාගර අභයභූමිය ප‍්‍රකාශයට පත් කෙරුණේ කලක් තිස්සේ ඔහු ගෙන ගිය දැනුවත්කිරීම්වල ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙසට ය. ශ‍්‍රී ලංකාව අවට මුහුදේ ජීවත් වන තල්මසුන් හා ඩොල්ෆින් සතුන් රැක ගැනීමේ වැදගත්කම මුලින් ම පෙන්වා දුන්නේත් ඔහු ය.

2004 දෙසැම්බර්යේ සුනාමි ව්‍යසනයෙන් දැඩි ලෙස කම්පාවට පත් වූ ක්ලාක්, ශ‍්‍රී ලංකාවට ආධාර කරන ලෙස ලෝකයට ආයාචනය කළේ ය. එමෙන්ම යළි වෙරළබඩ ප‍්‍රදේශ පිළිසකර කරන විට සුනාමියේ “මතක හිටින පරිසර පාඩම්” සිහි තබා ගන්නට යැයි ඔහු රජයෙන් හා ලක් ජනතාවගෙන් මහත්  ඕනෑකමින් ඉල්ලා සිටියේ ය.

මෙකී නොකී විවිධාකාරයෙන් ශ‍්‍රී ලංකාවට ලබා දුන් විද්වත් දායකත්වයට ශ‍්‍රී ලංකා රජය විසින් අවස්ථා තුනකදී ක්ලාක්ට සම්මාන පිරිනමන ලදී.

ශ‍්‍රි ලංකාවේ පදිංචිකරුවකු ලෙසත්, පොදු උන්නතිය කැප වු බුද්ධිමතකු ලෙසත් ආතර් සී. ක්ලාක් විවිධ අවස්ථාවල මෙරට විද්‍යා, කලා, අධ්‍යාපනික හා මානුෂික ක‍්‍රියාකාරකම් සඳහා අතහිත දුන්නේ කිසිදු ප‍්‍රසිද්ධියක් නොමැතිවයි. ශ‍්‍රී ලංකා සත්ත්‍ව සුබසාධන සංගමයේ හා දෙපා අප‍්‍රාණික වූ රෝගීන් (paraplegic) පුනරුත්ථාපනය සඳහා වූ සංගමයේ අනුශාසක ලෙසත්, තවත් විවිධ  සද්කාර්යයන් සඳහා නිහඬ ආධාරකරුවකු ලෙසත් ඔහු ක‍්‍රියා කළේ ය. සර්වෝදය ශ‍්‍රමදාන සංගමයත්, අක්‍ෂිදාන සංගමයත් ඔහුගේ ප‍්‍රශංසාවට ලක් වූ ස්වෙච්ජා ආයතන දෙකකි. ශ‍්‍රී ලංකා හේතුවාදී සංගමයේ අරමුණු සමඟ එකඟ වු ක්ලාක්, හැකි සෑම විට ම හේතුවාදී තර්කානුකූල විමර්ශනය දිරිමත් කළේ ය.

පසු එකතු කිරීම:

2007 දෙසැම්බරයේ ආතර් සී. ක්ලාක්ගේ 90 වන උපන් දිනය ලක් රජය විසින් උත්සවාකාරයෙන් සමරනු ලැබී ය. 2008 මාර්තු 19 වනදා ඔහු මිය ගිය පසු ඔහුගේ උපදෙස් පරිදි සම්පුර්ණයෙන් ම නිර්ආගමික හා කිසිදු රාජ්‍ය මැදිහත්වීමකින් තොර චාම් අවමගුලක් පවත්වන ලදී. ඔහු ඉල්ලා සිටි පරිදි ඔහු රැක බලා ගත් එකනායක පවුලට වෙන් වූ කොළඹ කනත්ත සුසාන භූමි කොටසේ 2008 මාර්තු 22දා ඔහුගේ සිරුර මිහිදන් කරනු ලැබී ය. එදින ශ‍්‍රී ලංකාවේ සියළු ම ටෙලිවිෂන් හා රේඩියෝ නාලිකා සිය විකාශයන් විනාඩි 3කට නිහඬ කරමින් මේ සන්නිවේදකයාට ඔවුන්ගේ ගෞරවය පළ කළෝ ය.

See also one-hour Sinhala documentary on Arthur C Clarke, presented by Nalaka Gunawardene: UTTAREETHARA: Biographical documentary on Arthur C Clarke (in Sinhala)

Sir Arthur Clarke revisits Hikkaduwa beach in southern Sri Lanka in his custom-made Dune Roller, circa 2005

Sir Arthur Clarke revisits Hikkaduwa beach in southern Sri Lanka in his custom-made Dune Roller, circa 2005

Remembering Sir Arthur Clarke on his second death anniversary

It’s exactly two years since Sir Arthur C Clarke abandoned his 91st orbit around the Sun and headed to the stars. That was on 19 March 2008.

A public meeting to commemorate Sir Arthur was held on 17 March 2010 afternoon at the British Council Colombo. The event was jointly organised by the Sri Lanka Astronomical Association (SLAA) and the Arthur C Clarke Estate in partnership with the British Council.

I gave an illustrated talk titled ‘Sir Arthur C Clarke: Man Who Lived in the Future’. We had an eager audience of 65 – 70 persons. Here are some photos from the occasion – a more detailed blog post will follow.

Nalaka Gunawardene giving Sir Arthur C Clarke memorial talk (photos above & below), 17 Marc 2010, British Councl Colombo

Thilina Heeatigala, General Secretary of SLAA, introducing the programme

Michael Snowden asking a question

The talk will be followed by the screening of feature film 2010: The Year We Make Contact (116 mins, 1984). Directed by Peter Hyams on a screenplay co-written by Peter Hyams and Arthur C Clarke, the film starred Roy Scheider, John Lithgow, Helen Mirren and Keir Dullea. This is the movie adaptation of the best selling science fiction novel 2010: Odyssey Two that Arthur C Clarke wrote in 1982.

All photos by Amal Samaraweera, TVE Asia Pacific

Solar Eclipse 15 Jan 2010: New media slowly eclipsing MSM in Sri Lanka?



The Annular Solar Eclipse, best seen from northern Sri Lanka and southern India on 15 January 2010, was not only a rare celestial event; it also marked a turning point in how the mainstream media (MSM) and new media cover a wide-spread news event (albeit a highly predictable one).

Where the island of Sri Lanka was concerned, it was the first solar eclipse of the broadband internet era — and that showed.

The last solar eclipse seen in Sri Lanka was two generations ago, on 20 June 1955. That was almost pre-historic in mass media terms. The newly independent Ceylon had a single, state-owned radio station and a handful of newspapers. There was no television, and the internet was not even conceived.

Yet, paradoxically, the media’s influence over the 8 million people then living on the island seem to have been greater at the time. As astronomer Dr Kavan Ratnatunga recalled: “A quack physician cum astrologer, recommended that women wanting to become fair and lovely should drink a decoction of which the main ingredient was “Vada Kaha” (Sweet Flag or Acorus Calamus) at the time of the total eclipse, preferably unseen by others. Many who took his advice ended up in hospital.”

Solar eclipse on 15 Jan 2010 seen in Anuradhapura, north-central Sri Lanka - photos by Reuters

In contrast, in 21st Century Sri Lanka, the January 15 eclipse was not much of a news story. I don’t claim to have done a systematic analysis, but my impressions are drawn from scanning the major newspaper websites in English and Sinhala, and surfing the dozen or more terrestrial (free-to-air, not cable) TV channels that were on the air during the three hours or so of the eclipse. (Sorry: I missed out radio, and I’m not proficient in Tamil.)

Broadcast television was my biggest disappointment. Solar eclipses are a visual spectacular, and literally heaven-sent for live television. Yet, not a single Lankan TV channel carried a live broadcast of the event, either from northern Sri Lanka where it was best seen (in its annular form, with ‘ring of fire’ effect), or from elsewhere on the island as a partial eclipse.

It seemed as if the Colombo-based media were completely preoccupied with the intense build-up to the presidential election scheduled for 26 January 2010 — a case of politics eclipsing the solar eclipse?

Jaffna school children view the solar eclipse - Photo courtesy Virakesari


But there were a couple of honourable exceptions – and thank heavens for that! One was the leading Tamil daily Virakesari, which sponsored an expedition to Jaffna, in northern Sri Lanka, by a group of professional and amateur astronomers from SkyLk.com. According to one member of this expedition, Thilina Heenatigala, this newspaper provided the widest and most uptodate coverage of the annular eclipse from Jaffna.

SkyLk.com collaborated with the Hindu College in Jaffna, whose playground was converted into an open air observation camp. Thilina says over 2,000 people – including school children and adults – had converged to witness the event. A large screen was set up on to which the live image from a telescope was projected.

Not far from there, a group of engineering students and teachers from the University of Moratuwa was doing a more scientific observation. Later that day, team leader Dr Rohan Munasinghe reported in an email: “We have recorded the solar eclipse from Kayts (lat 9d,37m N, Long 79d,58 E), the biggest island off Jaffna Sri Lanka. We have timestamped the video with GPS (Garmin 18) accuracy.”

University of Moratuwa team observing the clipse - photo courtesy Dr Rohan Munasinghe

The Sinhala Sunday newspaper Rivira was part of this university expedition. Its science editor Tharaka Gamage, himself an astronomy enthusiast, reported from the eclipse’s ground zero for his readers.

Elsewhere across the island of Sri Lanka, there was plenty of interest among the people from all walks of life — as seen from the thousands who stepped out during mid-day to take a peek at the celestial phenomenon. Not all of them followed the safety precautions to prevent eye damage, disseminating which the media had done a good job in the preceding days.

Clearly, this high level of public interest was not reflected in how the rest of Lankan mainstream media covered the eclipse. But if the mainstream media’s gaze was firmly fixed on the gathering election storm on the ground, the new media created opportunities for others to step into that void. Citizen scientists joined hands with citizen journalists to capture and share the eclipse with each other — and the world. These unpaid enthusiasts used commonly available digital tools and online platforms for this purpose.

Some of them uploaded dozens of photos for public viewing on image sharing sites like Flickr. A good example is what Shehal Joseph and Romayne Anthony did. There were many others.

SkyLk.com group was more ambitious: they actually webcast the eclipse live online from their public observation camp at Hindu College grounds. Stuck in Colombo with its sub-optimal viewing conditions for this eclipse, this was the best chance for people like myself to catch the annular part of the phenomenon.

“We were struggling with bandwidth limitations most of the time,” Thilina Heenatigala says. “We used a Dialog HSPA modem to connect to the web, and line speeds kept fluctuating. We were not the only ones uploading still photos or video to the web from different locations in northern Sri Lanka — and apparently all of us were slowing down each other.”

Being the tech-savvy planner he is, Thilina had alerted Dialog telecom company about the likely peaking of bandwidth demand. But he is not sure if any temporary enhancing was done, even though Dialog currently claims to be the ‘first and best’ to offer telecom coverage in the north. Certainly, the live eclipse webcast was not of uniform quality — it’s a small miracle it happened at all: until a few months ago, this was part of the theatre of war in northern Sri Lanka.

In fact, SkyLk.com had used the web to build up public awareness and interest using video trailers on YouTube. Here is one of several simulations they had up from December, thus one for Anuradhapura, Sri Lanka (simulation):



In the end, however, SkyLk.com became a victim of its own success. The live webcast was followed by hundreds, and then thousands of online visitors from different parts of the world. This apparently overshot the usual allocations provided by the offshore hosting company (in the US), which suspended the account. Right now SkyLk.com website is not accessible (as at 16 January 2010, 15:00 UTC/GMT).

Within hours of the eclipse, several individuals and groups also uploaded highlights of their eclipse videos on to the YouTube. Here are the most striking ones I came across in a quick search:

Solar Eclipse 2010 Sri Lanka Scientific Record – by University of Moratuwa
Scientific recording of the annular solar eclipse on 15 January 2010 was carried out from the Island Kayts (Lat +09d 37m North and Long +79d 58m East) of Sri Lanka.

Orion Video’s coverage from Nallur, Jaffna:

Not in the same league as the above two videos, this was Nishan Perera’s personal observations from Ratnapura, south-western Sri Lanka:

It’s too early to draw firm conclusions from this random evidence, but in all likelihood, we passed thresholds in both citizen journalism and citizen science with this eclipse. Clearly, the mainstream media’s monopoly/domination over reporting of such an event has been shattered: their indifference will no longer stand in the way of information and images being disseminated.

Perhaps just as important, it is no longer possible for a couple of self-appointed ‘public astronomers’ to dominate the public information channels on an occasion like this, mostly for shameless self-promotion. As Dr Kavan Ratnatunga, President of the Sri Lanka Astronomical Association, noted in an article: “I am amazed as to how many who have never even seen a Solar Eclipse, will gladly talk about it to an equally ignorant journalist, resulting in some totally misleading and sometimes hilarious information being published in both the English and Sinhala media. In a nation which believes in pseudo astrology, I am sure it is just a matter of time before quacks start using it to predict influence on local events and politics. However, there is absolutely no influence on any person by any of these celestial events.”

At the end of the day, however, astronomy aficionados are emphatic that no amount of media coverage can really substitute the experience of being there and experiencing it ourselves. As Kavan says: “A solar Eclipse is event which must be experience and observed. No video can do justice to that experience. It can also become addictive. In the modern age when the Internet and TV can bring events to your home, one may wonder why some Eclipse chasers travel round the world to see an Eclipse of the Sun.”

The next solar eclipse visible from Sri Lanka will be on 26 December 2019. I wonder what kind of media and ICT landscape would cover that event…